Religies
Religies
Jodendom en Christendom
Ontstaan Islam
Verspreiding Christendom in Europa
Conflict in de christelijke wereld
Kruistochten
Startvraag:
Wat weet je al - Jodendom, Christendom en Islam?
Onderdelen in deze les
Religies
Jodendom en Christendom
Ontstaan Islam
Verspreiding Christendom in Europa
Conflict in de christelijke wereld
Kruistochten
Startvraag:
Wat weet je al - Jodendom, Christendom en Islam?
Monotheïsme
Judea - Jodendom
Polytheïsme --> monotheïsme
Heilig boek --> Bijbel
Jezus van Nazareth
Christus = de door God aangewezen koning
Volgelingen = christenen
Godsdienstige leiders tegen J.C.
33 n.C. : kruiziging
Vervolgen of volgen?
Christenen werden vervolgd in het Romeinse Rijk
313: Edict van Milaan - bestaansrecht
380: Edict van Thessaloniki - staatsgodsdienst
Na val Romeinse Rijk meer verspreiding: Kerstening van Europa:
Politieke factor: onbestuurbaarheid van het grote rijk (corruptie, splitsing in West- en Oost-Romeinse Rijk);
Politiek-militaire factor: verzwakking leger (hulptroepen uit andere volken en op eigen belang gerichte legeraanvoerders);
Sociaaleconomische factor: landbouwcrisis (dalende opbrengsten en minder slavenaanvoer);
Economische factor: belastingcrisis (te weinig belastingopbrengsten om leger en bestuur te betalen);
Politiek-sociale factor: Volksverhuizingen (invallen van verschillende volken en stammen).
Inhoud les
Les 1: Terugblik en uitleg
Les 2: huiswerk & laatste PO-vragen
Terugblik
Wat weet je nog?
Ontstaan Jodendom
Ontstaan Christendom
Wat weet je al?
Verspreiding Christendom
5
minute
00
second
Kerstening
Kerstening vindt plaats door dwang én overtuiging
Om overstap te vergemakkelijken blijven heidense rituele intact: syncretisme
Missionarissen verspreiden Latijns christendom
Voorbeelden: Willibrord en Bonifatius
754: Bonifatius vermoord bij Dokkum
Succesvolle kerstening Europa dankzij steun Franken
Naast het christendom ontstaat in de 7e eeuw de Islam
Maak de opdrachten
Beschrijf waarom het voor de hand lag dat de Germanen het christendom zouden overnemen.
Door zich tot het christendom te bekeren, kwamen de Germanen ook onder invloed van de klassieke cultuur. Leg uit waarom dat zo was.
De enige keizers waarvan de mensen in Europa ooit gehoord hadden, waren Romeinse keizers. Bedenk hoe zij na 800 over Karel de Grote dachten.
7
minute
00
second
Antwoorden
De Germanen kwamen als minder ontwikkelde overheersers te wonen in het gebied van een meer ontwikkelde bevolking. Het ligt voor de hand dat de minder ontwikkelden dan de gewoonten en gebruiken van de meer ontwikkelden, waaronder het christendom, zullen overnemen.
De Germanen kwamen onder invloed van de klassieke cultuur door zich tot het christendom te bekeren: monniken, priesters en bisschoppen waren de enigen die de schrijfkunst beheersten en zo dus toegang tot en controle over alle aanwezige kennis hadden, inclusief kennis uit en over de klassieke periode.
Omdat Karel de Grote ‘keizer’ (= imperator caesar augustus) was geworden, was hij in hun ogen dus de heerser van het Romeinse Rijk.
Ontstaan Islam
622 - ontstaan Islam
Mekka naar Medina
632 - dood van de profeet
Mohammed had alle Arabische stammen
verenigd onder de islam.
Splitsing Islam om opvolging
Daarna --> veroveringen.
711 - 732 verovering van het Iberisch Schiereiland
732 - Slag bij Poitiers; Karel Martel
stopte de islamitische opmars
Maak de opdrachten
De islam wordt een nieuwe versie van het jodendom en christendom genoemd. Noem twee overeenkomsten tussen de drie godsdiensten.
Noem twee verschillen tussen de islam en beide andere monotheïstische godsdiensten.
Beschrijf hoe joden en christenen werden behandeld in de door moslims veroverde gebieden.
6
minute
00
second
Antwoorden
Jodendom, christendom en islam zijn monotheïstisch: ze stellen dat er één god is. Ze hebben deels dezelfde profeten, met name Abraham en Mozes die door alle drie religies erkend worden. Voor alle drie godsdiensten zijn delen van de Bijbel (het Oude Testament) heilig.
De islam verbiedt het afbeelden van mensen of dieren, jodendom en christendom doen dat niet.
In de door moslims veroverde gebieden werden joden en christenen met respect behandeld omdat ze werden gezien als verwante gelovigen uit dezelfde traditie als de islam.
Ruzie in de kerk
Voor 1000 is Europa bekeerd. De paus, met bisschoppen, kregen een steeds grotere machtspositie.
Voor bekeringen had de kerk vorsten nodig. Een machtsstrijd ontstond.
De paus vond zichzelf steeds belangrijker worden - tot de belangrijkste in Europa. Hij ging over het aardse en hemelse leven. Vorsten alleen over het aardse leven - ondergeschikt
Tweezwaardenleer: Geestelijke macht en wereldlijke macht
Investituur - 11e eeuw
Wie was de machtigste? paus of Duitse keizer?
Na 50 jaar compromis: de keizer bemoeid zich niet met kerkelijke zaken (zoals bisschoppen), en de paus niet met wereldlijke zaken.
Gevolg: Scheiding tussen kerk en staat
Maak de opdrachten
Pausen vonden het steeds vaker 'vanzelfsprekend' dat zij de hoogste macht in Europa hadden. Beschrijf hoe dat kwam.
Geef aan wat wordt bedoeld met de investituurstrijd.
De investituurstrijd eindigde met een 'compromis'. Beschrijf wat bijzonder was aan dat compromis.
8
minute
00
second
Antwoorden
Doordat in de tijd van steden en staten heel Europa tot het christendom bekeerd was, groeide de macht van de paus. Die vond dat hij zowel over het aardse leven als over het leven in het hiernamaals ging en daardoor eigenlijk belangrijker was dan vorsten (die immers alleen over aardse zaken gingen).
Een strijd tussen keizer en paus over de vraag wie de hoogste macht had over de christenen. De strijd vond plaats in de elfde eeuw en duurde zo’n vijftig jaar.
Het compromis was om geestelijke en wereldlijke macht van elkaar te scheiden. Dat is bijzonder omdat zo’n scheiding nergens anders voorkwam: in andere culturen was de wereldlijke en geestelijke macht in één hand.
Kruistochten
Europese macht staat na strijd vast. Europa is christelijk, daarbuiten (nog) niet.
Noordoost-Europa: heidense gebieden veroveren
Iberisch schiereiland: verovering op Cordoba
Heilige land: kruistochten
Christelijke ridders probeerden het Midden-Oosten te veroveren op de Islam - Heilig Land.
Na 200 jaar weer terug in Islamitische handen.
Negen kruistochten
Maak de opdrachten
Beschrijf drie pogingen die zijn ondernomen om het gebied van de christenen uit te breiden.
Beargumenteer of je de kruistochten kunt beschouwen als een heilige oorlog.
Van de drie soorten 'kruistochten' zijn die naar het 'heilige land' het meest bekend gebleven. Bedenk daar een reden voor.c
7
minute
00
second
Antwoorden
(1) In Noordoost-Europa (Polen en de Baltische staten) gingen ridders van de Duitse Orde op veroveringstocht van niet-christelijke gebieden. (2) Op het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal) werd het islamitisch kalifaat steeds verder teruggedrongen. (3) Vanaf 1100 ondernamen christenen kruistochten naar het Midden-Oosten om het ‘heilige land’ Palestina te veroveren, de plek waar het christendom was ontstaan.
De kruistochten zijn te zien als een heilige oorlog omdat er oorlog gevoerd werd in dienst van de godsdienst en met een godsdienstig doel. Net als de islam dat deed, werd het gebied waarover christenen heersten, uitgebreid. Een verschil was dat godsdienstige leiders niet direct de militaire leiders waren, zoals bij de islam wel het geval was.
De tochten naar het heilige land Palestina spraken ook al in de Middeleeuwen het meest tot de verbeelding, omdat het land Palestina een grote symbolische waarde bezat. Het was het land waar Christus geboren was, gepredikt had en was gekruisigd en begraven.
