Overdrijving
Overdrijving
Open met herkenbare voorbeelden uit spreektaal, zoals 'ik heb duizend keer geroepen'. Houd het luchtig en herkenbaar.
Dit ga je vandaag leren:
Ik kan een overdrijving herkennen en zelf een voorbeeld geven.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is overdrijving?
Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.
Je zegt iets sterker of groter dan echt waar is.
Voorbeeld: Ik wacht al een eeuw.
Dat is niet echt zo, maar het laat een gevoel zien.
Benadruk dat overdrijving niet letterlijk bedoeld is. Het doel is gevoel of nadruk.
Waarom gebruik je het?
Met overdrijving maak je taal:
duidelijker
grappiger
sterker
levendiger
Je laat goed merken wat je voelt of bedoelt.
Deze slide heeft geen instructies
Niet letterlijk
Bij overdrijving moet je niet precies geloven wat er staat.
Ik heb een berg huiswerk.
Die tas weegt een ton.
Ik verga van de honger.
De spreker bedoelt:
heel veel huiswerk
een hele zware tas
heel erg honger.
Koppel steeds de figuurlijke zin aan de gewone betekenis. Dat helpt A1-leerders.
Je hoort het vaak
Overdrijving komt vaak voor in:
gesprekken
moppen
verhalen
liedjes
reclame
Het trekt aandacht.
Noem eventueel een simpele reclameleus met een sterk woord, zonder ingewikkelde analyse.
Voorbeelden uit gesprekken
Mensen zeggen bijvoorbeeld:
Ik ben kapot moe.
Dat duurt eeuwig.
Ik heb me dood gelachen.
Zo klinkt iets extra sterk.
Leg moeilijke woorden kort uit: 'kapot moe' = heel moe; 'dood gelachen' = heel hard gelachen.
Wat is overdrijving?
Precies zeggen
Sterker zeggen
Zachter zeggen
Korter zeggen
Sluit aan bij slides 2-6: overdrijving maakt iets groter of sterker dan echt waar is.
Welke overdreven zin hoor jij vaak?
Gebruik de reacties als start: welke zinnen zijn niet letterlijk, maar laten gevoel zien?
Maak de tekst compleet
Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.
Je bedoelt iets niet letterlijk.
Je gebruikt het om taal sterker te maken.
De kernwoorden komen terug uit de uitleg: figuurlijk taalgebruik, niet letterlijk, sterker.
Voorbeelden in verhalen
In een verhaal maakt overdrijving een scène spannender.
Voorbeeld:
De reus zette één stap en de hele grond beefde.
Dat beeld onthoud je snel.
Maak hier de koppeling met beeld in je hoofd: overdrijving helpt de lezer iets te zien of te voelen.
Gewoon of overdreven?
Gewoon: Ik heb veel trek.
Overdreven: Ik heb zo'n trek, ik kan wel een paard op.
Gewoon: Het is erg druk.
Overdreven: Het is hier zo druk als een mierenhoop.
De betekenis blijft ongeveer gelijk, maar de tweede zin klinkt sterker.
Lees de paren hardop voor. Het verschil in klank en kracht wordt dan duidelijk.
Signaalwoorden
Woorden die vaak bij overdrijving passen:
super
mega
enorm
vreselijk
gigantisch
totaal
honderd keer
Deze woorden maken een zin sterker.
Deze slide heeft geen instructies
Past bij gevoel
Overdrijving laat vaak een gevoel zien:
blijdschap
boosheid
schrik
moeheid
honger
Laat zien dat overdrijving niet alleen grappig is, maar ook iets vertelt over de spreker.
Welke zin is overdreven?
Ik heb veel trek
Het is vandaag druk
Ik kan een paard op
De bus komt zo
Gebaseerd op slide 8: gewone zin tegenover overdreven zin.
Hoe herken je overdrijving het best?
Kan dit echt?
Zoek de tijd
Lees heel snel
Tel de woorden
Deze slide heeft geen instructies
Vul de woorden in
Bij overdrijving let je op woorden die te groot of te sterk zijn.
Woorden als eeuwig en duizend kunnen een zin extra sterk maken.
Sluit aan bij slides 9-11 over herkenning en signaalwoorden.
Zelf een overdrijving maken
Zo bouw je een simpele overdrijving:
kies een gewoon gevoel
maak het extra groot
gebruik sterke woorden
Voorbeeld:
Ik ben moe → Ik ben zó moe, ik val staand in slaap.
Houd de voorbeelden eenvoudig en spreektaalgericht voor Praktijkonderwijs en ISK.
Wanneer wel of niet?
Overdrijving past goed bij:
verhalen
gesprekken
reclame
Overdrijving past minder goed bij:
een formulier
een officieel bericht
Koppel dit aan register: informeel mag vaak meer beeld en gevoel hebben dan formele taal.
Kort samengevat
Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.
Je bedoelt iets niet letterlijk.
Je gebruikt het om taal sterker, duidelijker of grappiger te maken.
Deze slide heeft geen instructies
Waar past overdrijving minder goed?
In verhalen
In gesprekken
In reclame
Op een formulier
Gebaseerd op slide 13: in formele of feitelijke tekst wil je precies zijn.
Bedenk zelf een simpele overdrijving.
Goede antwoorden noemen een gewoon gevoel en maken dat extra groot met sterke woorden. Bespreek samen of de zin niet letterlijk bedoeld is.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen kort noemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld: overdrijving is niet letterlijk en maakt taal sterker.
Wat hielp jou het meest bij begrijpen?
Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, gewone zin en overdreven zin vergelijken, signaalwoorden.
Woordenlijst
overdrijving - iets sterker of groter zeggen dan echt waar is
figuurlijk taalgebruik - woorden die je niet letterlijk moet nemen
letterlijk - precies zoals er staat
betekenis - wat een woord of zin bedoelt
gevoel - wat iemand voelt
reclame - tekst of beeld om aandacht te trekken
signaalwoord - woord dat helpt om iets te herkennen
Lees de woordenlijst langzaam voor en licht alleen de woorden toe die nog nieuw zijn.