Overdrijving in taal

Overdrijving

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Overdrijving

Open met herkenbare voorbeelden uit spreektaal, zoals 'ik heb duizend keer geroepen'. Houd het luchtig en herkenbaar.

Dit ga je vandaag leren:

Ik kan een overdrijving herkennen en zelf een voorbeeld geven.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is overdrijving?

Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.


Je zegt iets sterker of groter dan echt waar is.


Voorbeeld: Ik wacht al een eeuw.


Dat is niet echt zo, maar het laat een gevoel zien.

Benadruk dat overdrijving niet letterlijk bedoeld is. Het doel is gevoel of nadruk.

Waarom gebruik je het?

Met overdrijving maak je taal:

  • duidelijker

  • grappiger

  • sterker

  • levendiger


Je laat goed merken wat je voelt of bedoelt.

Deze slide heeft geen instructies

Niet letterlijk

Bij overdrijving moet je niet precies geloven wat er staat.


  • Ik heb een berg huiswerk.

  • Die tas weegt een ton.

  • Ik verga van de honger.


De spreker bedoelt:

  • heel veel huiswerk

  • een hele zware tas

  • heel erg honger.

Koppel steeds de figuurlijke zin aan de gewone betekenis. Dat helpt A1-leerders.

Je hoort het vaak

Overdrijving komt vaak voor in:

  • gesprekken

  • moppen

  • verhalen

  • liedjes

  • reclame


Het trekt aandacht.

Noem eventueel een simpele reclameleus met een sterk woord, zonder ingewikkelde analyse.

Voorbeelden uit gesprekken

Mensen zeggen bijvoorbeeld:


  • Ik ben kapot moe.

  • Dat duurt eeuwig.

  • Ik heb me dood gelachen.


Zo klinkt iets extra sterk.

Leg moeilijke woorden kort uit: 'kapot moe' = heel moe; 'dood gelachen' = heel hard gelachen.

Wat is overdrijving?

A

Precies zeggen

B

Sterker zeggen

C

Zachter zeggen

D

Korter zeggen

Sluit aan bij slides 2-6: overdrijving maakt iets groter of sterker dan echt waar is.

Welke overdreven zin hoor jij vaak?

Gebruik de reacties als start: welke zinnen zijn niet letterlijk, maar laten gevoel zien?

Maak de tekst compleet

Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.

Je bedoelt iets niet letterlijk.

Je gebruikt het om taal sterker te maken.

figuurlijk taalgebruik
letterlijk
sterker
gesproken taal
langzamer
letterlijk
zwakker

De kernwoorden komen terug uit de uitleg: figuurlijk taalgebruik, niet letterlijk, sterker.

Voorbeelden in verhalen

In een verhaal maakt overdrijving een scène spannender.


Voorbeeld:

De reus zette één stap en de hele grond beefde.


Dat beeld onthoud je snel.

Maak hier de koppeling met beeld in je hoofd: overdrijving helpt de lezer iets te zien of te voelen.

Gewoon of overdreven?

Gewoon: Ik heb veel trek.

Overdreven: Ik heb zo'n trek, ik kan wel een paard op.


Gewoon: Het is erg druk.

Overdreven: Het is hier zo druk als een mierenhoop.


De betekenis blijft ongeveer gelijk, maar de tweede zin klinkt sterker.

Lees de paren hardop voor. Het verschil in klank en kracht wordt dan duidelijk.

Signaalwoorden

Woorden die vaak bij overdrijving passen:

  • super

  • mega

  • enorm

  • vreselijk

  • gigantisch

  • totaal

  • honderd keer


Deze woorden maken een zin sterker.

Deze slide heeft geen instructies

Past bij gevoel

Overdrijving laat vaak een gevoel zien:


  • blijdschap

  • boosheid

  • schrik

  • moeheid

  • honger



Laat zien dat overdrijving niet alleen grappig is, maar ook iets vertelt over de spreker.

Welke zin is overdreven?

A

Ik heb veel trek

B

Het is vandaag druk

C

Ik kan een paard op

D

De bus komt zo

Gebaseerd op slide 8: gewone zin tegenover overdreven zin.

Hoe herken je overdrijving het best?

1

Kan dit echt?

2

Zoek de tijd

3

Lees heel snel

4

Tel de woorden

Deze slide heeft geen instructies

Vul de woorden in

Bij overdrijving let je op woorden die te groot of te sterk zijn.

Woorden als eeuwig en duizend kunnen een zin extra sterk maken.

groot
eeuwig
duizend
klein
morgen
twee
rustig

Sluit aan bij slides 9-11 over herkenning en signaalwoorden.

Zelf een overdrijving maken

Zo bouw je een simpele overdrijving:

  • kies een gewoon gevoel

  • maak het extra groot

  • gebruik sterke woorden


Voorbeeld:

Ik ben moe → Ik ben zó moe, ik val staand in slaap.

Houd de voorbeelden eenvoudig en spreektaalgericht voor Praktijkonderwijs en ISK.

Wanneer wel of niet?

Overdrijving past goed bij:

  • verhalen

  • gesprekken

  • reclame


Overdrijving past minder goed bij:

  • een formulier

  • een officieel bericht


Koppel dit aan register: informeel mag vaak meer beeld en gevoel hebben dan formele taal.

Kort samengevat

Overdrijving is figuurlijk taalgebruik.


Je bedoelt iets niet letterlijk.


Je gebruikt het om taal sterker, duidelijker of grappiger te maken.

Deze slide heeft geen instructies

Waar past overdrijving minder goed?

A

In verhalen

B

In gesprekken

C

In reclame

D

Op een formulier

Gebaseerd op slide 13: in formele of feitelijke tekst wil je precies zijn.

Bedenk zelf een simpele overdrijving.

Goede antwoorden noemen een gewoon gevoel en maken dat extra groot met sterke woorden. Bespreek samen of de zin niet letterlijk bedoeld is.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen kort noemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld: overdrijving is niet letterlijk en maakt taal sterker.

Wat hielp jou het meest bij begrijpen?

Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, gewone zin en overdreven zin vergelijken, signaalwoorden.

Woordenlijst

overdrijving - iets sterker of groter zeggen dan echt waar is

figuurlijk taalgebruik - woorden die je niet letterlijk moet nemen

letterlijk - precies zoals er staat

betekenis - wat een woord of zin bedoelt

gevoel - wat iemand voelt

reclame - tekst of beeld om aandacht te trekken

signaalwoord - woord dat helpt om iets te herkennen

Lees de woordenlijst langzaam voor en licht alleen de woorden toe die nog nieuw zijn.