Les 4 Thema 8 basisstof 5 Bestuiving, bevruchting en verspreiding



1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 70 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Deze slide heeft geen instructies

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

  1. Vooraf:
    Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen

  2. Instructie:
    Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen

  3. Toepassing:
    Actieve verwerking, Formatief handelen 

  4. Evaluatie:
    Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

              Startklaar 

3

minute

00

second

  • Op je plek zitten

  • Telefoon in de kluis

  • Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond

  • Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui

  • Inloggen in LessonUp

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Huiswerk bespreken

Opgaven basisstof 8.4:

Opgaven: (1, 2, 3) 4 en 5 op blz. 45

 



1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.


Docentnotitie: Bespreek alleen de opgaven waar de meeste vragen over zijn. De rest kijken leerlingen zelf na.

Thema 8 Planten

Basisstof 5 Bestuiving, bevruchting en verspreiding

Deze slide heeft geen instructies

In welk deel van een meeldraad ontstaat stuifmeel?

A

In de helmdraad

B

In de helmknop

C

In de stempel

D

In de stijl

Toetst: leerdoel 8.4.2 (Basisstof 4)

A is het andere deel van de meeldraad. Leerlingen kennen de twee delen, maar weten niet welke wat doet. C en D zijn delen van de stamper. Leerlingen verwarren dan het mannelijke en het vrouwelijke orgaan. Stuifmeel komt vandaag steeds terug.

Waar ontstaat een eicel in de bloem?

A

In de helmknop

B

In het zaadbeginsel

C

In de stempel

D

In het kelkblad

Toetst: leerdoel 8.4.2 (Basisstof 4)

A is de plek van de mannelijke geslachtscellen. C is de plek waar stuifmeel terechtkomt, niet waar de eicel zit. D kiezen leerlingen die de bloemdelen door elkaar halen. Zaadbeginsel en eicel zijn vandaag nodig bij bevruchting.

Een kweker wil nieuwe tulpen met precies dezelfde kleur. Wat doet hij?

A

Hij laat de bloemen door insecten bestuiven

B

Hij vermeerdert de tulpen met bollen

C

Hij zaait zaden van de mooiste tulp

D

Hij kruist twee verschillende tulpen

Toetst: leerdoel 8.4.1 (Basisstof 4)

A, C en D zijn allemaal geslachtelijke voortplanting. Daarbij krijgen de nakomelingen een ander genotype. Leerlingen denken dat zaden altijd precies dezelfde plant opleveren.

Welke functie hebben opvallend gekleurde kroonbladeren?

A

De bloem in de knop beschermen

B

Insecten lokken

C

Stuifmeel maken

D

Glucose maken voor de bloem

Toetst: leerdoel 8.4.2 (Basisstof 4)

A is de functie van de kelkbladeren. C hoort bij de helmknop. D kiezen leerlingen die denken dat elk blad aan fotosynthese doet. Dit komt vandaag terug bij insectenbloemen.

Leerdoelen

  • 8.5.1 Je kunt omschrijven wat bestuiving is en je kunt kenmerken van insectenbloemen en windbloemen noemen. (R)

  • 8.5.2 Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt en welke veranderingen er na bevruchting in het vruchtbeginsel plaatsvinden. (T1)

  • 8.5.3 Je kunt uit afbeeldingen van (delen van) planten afleiden hoe de zaden worden verspreid. (I)

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Bestuiving

  • Stuifmeel ontstaat in de helmknop van een meeldraad.

  • Bestuiving: stuifmeel komt op de stempel van een bloem.

    • Die bloem moet van dezelfde plantensoort zijn.

    • Bijv. Stuifmeel van een roos op een tulp → géén bestuiving.


  • Zelfbestuiving: stuifmeel gaat naar een bloem aan dezelfde plant.

  • Kruisbestuiving: stuifmeel gaat naar een bloem aan een andere plant van dezelfde soort.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.


Afbeelding ernaast: Afb. 1 Wel of geen bestuiving? (blz. 47)

Stuifmeel van een roos komt op de stempel van een tulp. Wat is dit?

A

Zelfbestuiving

B

Kruisbestuiving

C

Geen bestuiving

D

Bevruchting

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.1

Docentnotitie: A en B kiezen leerlingen die niet weten dat het om dezelfde plantensoort moet gaan. D is een verwarring tussen bestuiving en bevruchting. Die komt later in de les terug.

Bestuiving door insecten

  • Bij insectenbloemen brengen insecten het stuifmeel over.

  • De bloemen zijn meestal vrij groot.

  • De kroonbladeren hebben vaak een opvallende kleur → dat lokt insecten.

  • De bloemen geuren en hebben nectar. Nectar is zoet sap onder in de bloem.

  • Een insect zoekt nectar → strijkt langs de meeldraden → stuifmeel op zijn rug.

  • Stuifmeelkorrels zijn ruw en kleverig → ze blijven aan het insect plakken.

  • Bij de volgende bloem → het stuifmeel plakt aan de stempel.

  • Helmknoppen en stempels zitten binnen in de bloem.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.


Afbeelding ernaast: Afb. 4 Bestuiving door een insect. (blz. 48)

Waarom zijn de stuifmeelkorrels van een insectenbloem ruw en kleverig?

A

Zodat ze ver door de lucht zweven

B

Zodat ze aan een insect blijven plakken

C

Zodat insecten ze van ver kunnen ruiken

D

Zodat ze nectar kunnen maken

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.1

Docentnotitie: A is een kenmerk van windbloemen: licht en glad stuifmeel. C: leerlingen verwarren de korrels met de geur van de bloem. D: leerlingen denken dat nectar uit het stuifmeel komt.

Bestuiving door de wind

  • Bij windbloemen brengt de wind het stuifmeel over.

  • De bloemen zijn vaak klein en vallen niet op.

  • De kroonbladeren zijn meestal groen. Ze geuren niet en hebben geen nectar.

  • De wind blaast stuifmeel weg → soms komt het toevallig op een stempel.

  • Die kans is heel klein → windbloemen maken héél veel stuifmeel.

  • Stuifmeelkorrels zijn licht en glad → ze zweven makkelijk.

  • Helmknoppen en stempels steken buiten de bloem uit.

  • De stempels zijn groot en veervormig.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.


Afbeelding ernaast: Afb. 6 Bestuiving door de wind. (blz. 49)

Verschillen

insecten bloem

windbloem

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

, Verschillen

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Een plant heeft kleine, groene bloemen zonder geur. De helmknoppen hangen buiten de bloem. Hoe wordt hij bestoven?

A

Door insecten, want de bloem heeft nectar

B

Door de wind

C

Door insecten, want de bloem is klein

D

Hij wordt niet bestoven

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.1

Docentnotitie: A: leerlingen nemen aan dat elke bloem nectar heeft. C: leerlingen denken dat kleine bloemen bij kleine insecten horen. D: leerlingen denken dat een onopvallende bloem geen bestuiving nodig heeft.

Van bestuiving naar bevruchting

  • Een stuifmeelkorrel kan boven op de stamper van een plant van dezelfde soort terechtkomen.

  • De stuifmeelkorrel maakt daarna een stuifmeelbuis. Deze groeit naar de eicel in het vruchtbeginsel.

  • Vooraan in de stuifmeelbuis zit de kern van de stuifmeelkorrel.

  • Als de kern van de stuifmeelkorrel bij de eicel is, versmelten de kernen van beide geslachtscellen met elkaar. Dit is de bevruchting.

  • Er kunnen meerdere stuifmeelbuizen tegelijk naar verschillende eicellen groeien → zo kunnen meerdere eicellen tegelijk bevrucht worden.

Afbeelding ernaast: Afb. 9 "De stuifmeelbuis groeit naar de eicel" (blz. 67).

Van bloem naar vrucht

  • Na de bevruchting verandert er veel in een bloem:

    • De kroonbladeren vallen af.

    • De kelkbladeren en meeldraden verschrompelen meestal.

    • Een bevruchte eicel ontwikkelt zich tot een zaad. In elk zaad zit een kiem, waaruit een nieuw kiemplantje kan ontstaan.

    • Het vruchtbeginsel ontwikkelt zich tot een vrucht.

  • In één vruchtbeginsel kunnen meerdere zaden ontstaan.

  • Wordt een eicel niet bevrucht, dan ontstaat er geen zaad — het vruchtbeginsel kan dan soms nog wel uitgroeien tot een vrucht zonder zaden.

  • Veel vruchten zijn eetbaar: appels, bananen, bessen, kastanjes en walnoten zijn allemaal voorbeelden.

Afbeelding ernaast: Afb. 10 "Van bloem tot vrucht" — 1: bloem voor de bevruchting, 2: bloem na de bevruchting, 3: de vrucht (blz. 68).

Van bloem tot vrucht

Dit weet

je al

Dit leer

je nu

Doen

Terug-

kijken

Deze slide heeft geen instructies

Wat gebeurt er bij bevruchting?

A

Stuifmeel komt op de stempel

B

De kern van de stuifmeelkorrel versmelt met de kern van de eicel

C

Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht

D

Een insect brengt stuifmeel naar een andere bloem

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.2

Docentnotitie: A en D zijn bestuiving. Leerlingen gebruiken bestuiving en bevruchting als hetzelfde woord. C gebeurt pas ná de bevruchting.

Na de bevruchting

  • Vruchtbeginsel wordt de vrucht.

  • De zaadbeginsels (met bevruchte eicel) worden zaadjes.

  • In de zaadjes zitten kiempjes, de kiempjes groeien uit tot plantjes.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.


Afbeelding ernaast (niet in het boek, zelf plaatsen): een eenvoudig schema met drie rijen en pijlen: "eicel → kiempje", "zaadbeginsel → zaad", "vruchtbeginsel → vrucht". Links een tekening van een vruchtbeginsel met zaadbeginsels, rechts een vrucht met zaden.

Je snijdt een sperzieboon open en ziet zaden. Uit welk deel van de bloem is de sperzieboon ontstaan?

A

Uit het zaadbeginsel

B

Uit het vruchtbeginsel

C

Uit de helmknop

D

Uit de stempel

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.2

Docentnotitie: A: leerlingen verwarren zaad en vrucht. Uit het zaadbeginsel komen de zaden, niet de peul. C: leerlingen denken dat stuifmeel zelf uitgroeit tot vrucht. D: leerlingen onthouden alleen de plek waar bestuiving begint.

Zaadverspreiding

  • Zaden komen op een nieuwe plek terecht. Dat heet zaadverspreiding.

  • Door de wind: pluisjes of vleugels → de vrucht blijft lang zweven.

    • De meeste vruchten en zaden worden door de wind verspreid.

  • Door dieren (1): sappig vruchtvlees → een dier eet de vrucht → de zaden verteren niet → ze komen met de poep ergens anders terecht.

  • Door dieren (2): weerhaakjes → de vrucht blijft in een vacht of in kleding hangen → valt ergens anders los.

  • Door de plant zelf: de vrucht springt open → de zaden worden weggeslingerd.

  • Tip: kijk naar de vrucht. Pluis of vleugel? Sappig? Haakjes? Dan weet je hoe.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Na een wandeling in het park zitten er stekelige bolletjes aan je broek. Hoe worden deze zaden verspreid?

A

Door de wind

B

Door dieren en mensen die ze meenemen in vacht of kleding

C

Door de plant zelf

D

Door vogels die ze opeten

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.


Toetst: leerdoel 8.5.3

Docentnotitie: A: leerlingen denken dat alles wat loslaat door de wind gaat. C: leerlingen denken dat de plant de zaden actief wegschiet. D: leerlingen denken dat verspreiding door dieren altijd via eten gaat.

Begrippen uit deze les

Basisstof 5 Bestuiving, bevruchting en verspreiding

  • bestuiving Overbrengen van stuifmeel van een meeldraad op de stempel van een stamper van dezelfde soort.

  • Bevruchting De kern van de stuifmeelkorrel gaat via een stuifmeelbuis naar de eicel en smelt samen

  • insectenbloem Bloem waarvan het stuifmeel door insecten wordt overgebracht.

  • windbloem Bloem waarvan het stuifmeel door de wind wordt overgebracht.

  • kiem(pje) Hieruit kan een kiemplantje ontstaan.

  • vrucht Deel van een plant waar zaden in zitten.

  • zaad Ontstaat uit het zaadbeginsel; hierin bevindt zich het kiempje.

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.



Docentnotitie: Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift.

Aan de slag

20 minuten · zelfstandig werken · zachtjes overleggen mag

IN DE LES — 20 MINUTEN

Basisstof 5 – Kennis: opgave 1, 2, 3 en 4 (blz. 53, 54 en 55)


HUISWERK


Basisstof 5 – Inzicht: opgave 6 (blz. 57). Maak deze opgave in je schrift.

Leer de begrippen van deze les uit de samenvatting (blz. 92).

Niet af in de les? Dan maak je het thuis af. Volgende les kijken we het samen na.

17

20

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Terugkijken 

op de leerdoelen

  • 8.5.1 Je kunt omschrijven wat bestuiving is en je kunt kenmerken van insectenbloemen en windbloemen noemen. (R)

  • 8.5.2 Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt en welke veranderingen er na bevruchting in het vruchtbeginsel plaatsvinden. (T1)

  • 8.5.3 Je kunt uit afbeeldingen van (delen van) planten afleiden hoe de zaden worden verspreid. (I)

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Eindslide

Je weet nu hoe een bloem een vrucht met zaden wordt, en hoe die zaden op een nieuwe plek komen.

Volgende les: Basisstof 6 Ontkieming, groei en ontwikkeling. Wat gebeurt er als een zaad gaat groeien?

Deze slide heeft geen instructies