H5 5.5 + 5.6

• Maatschappijleer
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

H5 5.5 + 5.6

Deze les

1. Vorige les 

2. Par. 5.5 

3. Par. 5.6 

4. Werken in het boek 

Trias politica betekent: de scheiding der machten

1. waar
2. niet waar

Iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet.

1. wetgevende macht
2. uitvoerende macht
3. rechtelijke macht
4. legaliteitsbeginsel

Als je een conflict hebt met een andere burger heb je: burgerlijk recht.
Als je een conflict hebt met de overheid heb je: bestuursrecht.

1. waar
2. niet waar

In een autoritaire staat houden de machthebbers zich aan de wet.

1. waar
2. niet waar

Leg uit in je eigen woorden wat er in de grondwet staat.

5.5 Opgepakt... en dan?

Een verdachte

Is iemand van wie de politie denkt dat die iets strafbaars heeft gedaan.

- Wat mag de politie dan? 

Pas als je verdachte bent van een misdrijf mag de politie:

• je fouilleren

• je arresteren

• je huis doorzoeken op zoek naar bewijsmateriaal

Wat schrijft de politie na afloop van het onderzoek?

1. celstraf
2. een boete
3. een proces-verbaal
4. een verdachte

Begrip: een speciaal politieverslag over het misdrijf en de verdachte.

Het Openbaar ministerie 

Alle officieren van justitie samen.

- het OM 

- officier van justitie 

Bij een zwaarder misdrijf gaat het proces-verbaal naar de officier van justitie. Deze beslist wat er met de verdachte gebeurt.

3 mogelijkheden

- De zaak seponeren 

- Zelf een straf opleggen 

- De verdachte vervolgen

1. de zaak komt niet voor de rechter 

2. een strafbeschikking (gevangenisstraffen tot max 6 jaar.)

3. de zaak komt wel voor de rechter 

De rechtszaak 

1. De rechter controleert de persoonsgegevens van de verdachte

2. De officier van justitie leest de aanklacht voor. De rechter,

officier en advocaten stellen vragen aan de verdachte

3. De rechter, officier van justitie en advocaten stellen vragen aan de getuigen

Via vaste volgorde. 

De rechtszaak 

4. De officier van justitie legt nog eens uit waarom de verdachte schuldig is en eist een straf

5. De advocaat weerlegt de standpunten van de officier

6. De verdachte krijgt als laatste het woord

7. Bij eenvoudige zaken neemt de rechter meteen een beslissing (het vonnis). Bij andere zaken volgt het vonnis twee weken later

Wanneer ben je schuldig?

1. Heeft de verdachte het gedaan?

2. Gaat het om een strafbaar feit?

3. Is de verdachte strafbaar?

Een rechter moet drie vragen met ‘ja’ beantwoorden om te bepalen

of iemand schuldig is.

5.6 Straffen of voorkomen

Er zijn verschillende mogelijkheden om te straffen, welke ken je?

• Een hoofdstraf (geldboete, gevangenisstraf, taakstraf)

• Een bijkomende straf (bijvoorbeeld rijbewijs inleveren)

• Een speciale maatregel (bijvoorbeeld een schadevergoeding

betalen)

Tbs

Een speciale maatregel is tbs: de terbeschikkingstelling.

- ontoerekeningsvatbaar 

Tbs is bedoeld voor mensen die ontoerekeningsvatbaar zijn: het

gepleegde delict kan de dader niet worden aangerekend vanwege een psychische stoornis.

Deze mensen worden behandeld in een tbs-kliniek. Ze komen pas

vrij als de artsen verklaren dat ze genezen zijn.

Jeugdstrafrecht 

strafrecht voor jongeren tussen 12 en 18 jaar die een zwaar misdrijf plegen.

Als je tussen 12 en 18 jaar oud bent en een licht misdrijf pleegt kan de politie je naar Halt sturen.

Werk je mee, dan krijg je geen strafblad.

Het straffen van criminelen heeft verschillende doelen, welke kun je noemen?

• afschrikking

• de dader moet zijn of haar gedrag verbeteren (heropvoeding)

• de samenleving veiliger maken

• voorkomt eigenrichting

• vergelding/ wraak (criminelen moeten boeten voor hun misdrijf) 

Criminaliteit voorkomen:

1. repressie
2. preventie

Preventie is handelen vóór het delict. Bijvoorbeeld door te zorgen

voor meer toezicht. Dan wordt er minder gestolen.

Of naderhand met helpen verder te gaan met hun leven. Stage/ baan mogelijkheden. 

Criminaliteit onderdrukken:

1. repressie
2. preventie

Repressie is handelen ná het delict. Veroordeelde criminelen moeten langer de cel in. En er moeten extra agenten komen en justitie moet meer geld krijgen.

Werken in je boek

Maak de opdrachten van paragraaf 5.5 en 5.6.