01 Eerstelijns verdediging

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Uitleg VWO

Eerstelijns verdediging

• Lysozym

• Vloeistofstroom

• Commensalen

A-specifiek
(aangeboren)

Reageert heel snel, maar heeft geen geheugen)

Specifieke
(verworven)

Reageert minder snel (de eerste keer), maar heeft geheugen)

Eerstelijnsafweer

Tweedelijnsafweer

Specifieke afweer

1. Dikke laag dode hoorncellen

2. Talg en zweetklier maken melkzuur dat bacterieen doodt

3. Er wonen bacterieen op onze huid die stofjes maken waarmee schadelijke bacterieen worden verjaagd

1. Slijm waarin bacterieen blijven plakken

2. Trilharen die vastgeplakte bacterieen wegtrillen

3. Lysozym stofje dat bacterieen kapot knipt

4. Hoesten zodat ziekteverwekker weg wordt gekucht.

1. Lysozym stofje dat bacterieen kapot knipt

2. Vloeistofstroom (tranen), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

Huid

Luchtwegen

Ogen

1. Vloeistofstroom (urine), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

1. Speeksel bevat lysozym

2. Maagzuur is heel zuur (lage pH) waardoor bacterieen worden gedood

3. Maagzuur bevat pepsine dat eiwitten kapot knipt

4. Vloeistofstroom (diaree/kotsen), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

5. Er wonen bacterieen in onze darmen die stofjes maken waarmee schadelijke bacterieen worden verjaagd.

1. Commensale bacterieen

2. Slijm waarin bacterieen blijven plakken

3. Lagere pH waardoor bacterieen worden gedood

Spijsvertering

Urinewegen

Vagina

Voedselcompetitie

Blokkade bindingsplaatsen

Maken gifstoffen

Rot op, wij wonen hier al

1. Commensale flora

2. Slijm en trilharen

Huid
Propionibacterium acnes

O- + H+

O- + H+

Vagina, Lactobacillus

Melkzuur

Vetzuur (talg)

Maag
cellen in de maagcellen

Onder invloed van histamine, gastrine of acetylcholine.

3. Zuur

NH4+

H+ + NH3

HCl H+ + Cl-

Lysozym
(speeksel, traanvocht en slijmlaag van de vagina)

4. Lysozym

5. Vloeistofstroom

Ontstekings-stofjes (cytokinen), stimuleren sensorische zenuw waardoor reflexen worden geactiveerd;

1. Plas-reflex; spieren in de wand van de blaas trekken samen.

2. Poep-reflex; kringspieren in de darmwand trekken samen (darmkrampen), met diarree als gevolg.

3. Traan-reflex; traanbuis scheidt extra vocht uit

(mutualistische) relaties

Bijenzuur

Lysozym

Dikke ondoordringbare huid

'Een vagina hoor je niet te wassen'.

Vaginaaldouche, verfrissende doekjes voor het vrouwelijk geslachtsdeel en vaginadeodorant, dat zijn de producten die vrouwen wordt aangeraden in de aanbiedingsfolder van Kruidvat. 'Soms is water niet genoeg...' schrijft de drogist daarbij. Bij het zien van deze advertentie komt het stoom uit de oren van De Jong. In haar column van vandaag, die viraal ging op internet, waarschuwt ze jonge meiden er niet in te trappen. ,,Een vagina ruikt naar vagina, daar hoeft helemaal niemand zich voor te schamen.'' Gynaecoloog Albert Adriaanse raadt wasemulsies zelfs ten zeerste af. ,,Een vagina is een zelfreinigend orgaan. Daar moet je zo weinig mogelijk aan doen. Alleen als je een infectie hebt, kun je iets bijstellen. Maar je vagina wassen is niet verstandig. Het kan zelfs leiden tot problemen.'

Leg uit dat het gebruik van dit soort emulsies juist tot infecties kunnen leiden.

Door een influenzavirus ontstaan vaak ontstekingen, waardoor het dekweefsel van organen beschadigd raakt. De afbeelding geeft twee tekeningen weer van het dekweefsel in de luchtpijp. Tekening P geeft het slijmvlies van een gezonde luchtpijp weer. Tekening Q geeft het beschadigde slijmvlies weer van een patiënt met griep.

Eén van de mogelijke gevaren van griep is het optreden van een bacteriële superinfectie. Daarmee wordt bedoeld dat na infectie met het influenzavirus ook een infectie optreedt door bacteriën. Dergelijke bacteriën komen bij gezonde personen ook voor, maar hun aanwezigheid leidt doorgaans niet tot ziekteverschijnselen. Verklaar met behulp van de afbeelding waardoor de kans op een bacteriële infectie groot is bij een al aanwezige infectie met het influenzavirus.

Leg uit welke rol het darmepitheel in de afbeelding hiernaast, speelt bij de eerstelijnsverdediging.

Maar hoe zit dat bij de mens?

Precies hetzelfde! Ook ons slijm bevat lysozym, ook ons maagzuur doodt bacterieen en ook wij gaan samenwerkingsverbanden aan met mutualistische soorten om ziekteverwekkers te bestrijden.

Precies hetzelfde! Ook ons slijm bevat lysozym, ook ons maagzuur doodt bacterieen en ook wij gaan samenwerkingsverbanden aan met mutualistische soorten om ziekteverwekkers te bestrijden.

Fysisch

Chemisch

Biologisch

1. Dode hoornlaag

2. Trilhaarepitheel

3. Vloeistofstroom

4. Wimpers

1. Lage pH (huid, maag, vagina)

2. Lysozym

3. Pepsine

4. Overige

1. Symbiotische relaties

2. Commensale bacteriën

Fysisch

Chemisch

Biologisch

1. Dode hoornlaag

2. Trilhaarepitheel

3. Vloeistofstroom

4. Wimpers

1. Lage pH (huid, maag, vagina)

2. Lysozym

3. Pepsine

4. Overige

1. Symbiotische relaties

2. Commensale bacteriën

Fysisch

Chemisch

Biologisch

1. Dode hoornlaag

2. Trilhaarepitheel

3. Vloeistofstroom

4. Wimpers

1. Lage pH (huid, maag, vagina)

2. Lysozym

3. Pepsine

4. Overige

1. Symbiotische relaties

2. Commensale bacteriën

In de vagina, de huid en de darmen komen mutualistische bacterieen voor. Waarom beschermen deze bacterieen tegen ziekteverwekkers?

Voedselcompetitie

Blokkade bindingsplaatsen

Maken gifstoffen

Rot op, wij wonen hier al

Huid

1. Dikke laag dode hoorncellen

2. Talg en zweetklier maken melkzuur dat bacterieen doodt

3. Er wonen bacterieen op onze huid die stofjes maken waarmee schadelijke bacterieen worden verjaagd

Luchtwegen

1. Slijm waarin bacterieen blijven plakken

2. Trilharen die vastgeplakte bacterieen wegtrillen

3. Lysozym stofje dat bacterieen kapot knipt

4. Hoesten zodat ziekteverwekker weg wordt gekucht.

Ogen

1. Lysozym stofje dat bacterieen kapot knipt

2. Vloeistofstroom (tranen), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

Spijsverteringsstelsel

1. Vloeistofstroom (urine), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

urinewegen

1. Speeksel bevat lysozym

2. Maagzuur is heel zuur (lage pH) waardoor bacterieen worden gedood

3. Maagzuur bevat pepsine dat eiwitten kapot knipt

4. Vloeistofstroom (diaree/kotsen), waardoor bacterie weg wordt gespoeld

5. Er wonen bacterieen in onze darmen die stofjes maken waarmee schadelijke bacterieen worden verjaagd.

1. Commensale bacterieen

2. Slijm waarin bacterieen blijven plakken

3. Lagere pH waardoor bacterieen worden gedood

Vagina

Huid bezit een dikke lag dode hoorncellen. Plekken die geen lag dode hoorncellen bezitten hebben een andere beschermlaag nodig.Mucous membrane; Hoe helpt luchtweg-epitheel bij de bestrijding van ziekteverwekkers?

Slijmcellen maken slijmeiwitten (=mucus) waarin bacterieen blijft plakken.
Trilhaarcellen trillen dit slijm naar de keel waar je het doorslikt

Een leeuw likt na een gevecht zijn wonden. In speeksel zit een stofje (lysozyme) dat bacterien doodt

Traanvocht, diaree of plassen zijn voorbeelden van een vloeistofstroom. Hoe wordt een vloeistofstroom opgewekt? Als voorbeeld diaree door Salmonella.

3

De huid bevat een dikke laag dode cellen. Waar komen deze cellen vandaan?

5

Haar

Opperhuid

Lederhuid

bloedvaten

Vetweefsel

Hoornlaag

Kiemlaag

Zintuig (pijn)

Zintuig (temp.)

Talgklier

Zintuig (tast)

Zweetklier

Long