Veilig handelen (5PMW)

• Opvoedkunde
• Secundair onderwijs

2.3 Veilig handelen

hygiënisch handelen

methodisch 

veilig 

hygiënisch 

respectvol en belevingsgericht

ergonomisch

milieubewust

economisch

Veilig handelen?

Boek KB p.44

Veilig handelen is het handelen om gevaar te vermijden, zowel voor jezelf als voor anderen, zoals kinderen, ouders en collega's.

Veilig handelen doe je preventief en curatief.

In de kinderopvang is het garanderen van de fysieke, psychische en sociale veiligheid van kinderen van essentieel belang.

Permanente begeleiding.

Mag je de kinderen dan nooit alleen laten?

Risico-analyse

is een document waarin je alle mogelijke risico's en hun gevolgen opsomt:

Actielijsten als hulpmiddel

https://www.opgroeien.be/aanbod/kinderopvang/voorzieningen/kwaliteit-en-beleidsvoerend-vermogen/veiligheid#toc-risicoanalyse

De 3 A’s van risicoanalyse 

Aandacht voor risico’s en noden van kinderen:

- Observeer mogelijke gevaren in de ruimte, gewoonten en gedrag van kinderen en medewerkers.

- Heb aandacht voor de fysieke en emotionele veiligheid van elk kind.

Afweging maken:

- Wegen de speelkansen op tegen de risico’s?

- Wat is de kans op letsels of onveiligheid?

- Welke contextfactoren beïnvloeden het risico? Aantal kinderen, ruimte, medewerkers, …

Aanpassingen doorvoeren:

- Hoe kan je het risico aanvaardbaar maken?

- Worden speelkansen beperkt door de aanpassingen?

- Is er extra toezicht of ondersteuning nodig?

Crisissen en grensoverschijdend gedrag 

IEDEREEN kan geconfronteerd worden met crisis of grensoverschrijdend gedrag.

Er dient steeds een procedure gevolgd te worden.

Crisis

= een acute noodsituatie waarbij de fysieke of psychische veiligheid van het kind in gevaar en waarbij er meteen hulp noodzakelijk is.

Een veilige omgeving voor een kind is van cruciaal belang voor hun ontwikkeling.

Een veilige omgeving omvat fysieke, sociale emotionele aspecten. 

Grensoverschrijdend gedrag

GOG is een situatie waarin een kind slachtoffer is, of dreigt te worden van bedreigingen of geweld van een persoon die aanwezig is in de opvang.

Gedrag

Gedrag waarmee schade op fysiek, mentaal of emotioneel vlak wordt toegebracht. Dit gedrag kan opzettelijk of onopzettelijk zijn. 

Persoon

Een persoon die aanwezig is in de kinderopvang:

• medewerkers
• ouders
• toevallige aanwezigen

Vormen van grensoverschrijdend gedrag:

• Mishandeling
• Verwaarlozing
• Misbruik 

Mishandeling

• Lichamelijke mishandeling: 

       Wanneer ouders, opvoeders of anderen een kind

       lichamelijke letsels toebrengen (vb. shaken infant syndroom)

• Emotionele mishandeling:

       Wanneer ouders/opvoeders inadequaat reageren op 

       emotionele behoeften van een kind (steun, veiligheid &

       geborgenheid)

Verwaarlozing

•  Lichamelijke verwaarlozing

         Wanneer ouder niet of onvoldoende ingaan op de basis-

          behoeften van een kind (kleding, voeding, slaap, medische

         verzorging, ...)

• Emotionele verwaarlozing

       Wanneer een kind geen gepaste aandacht of genegenheid 

        krijgt of getuige is van geweld.

Misbruik

Seksueel misbruik:

Wanneer een kind betrokken wordt in seksuele intimiteiten en activiteiten die de grenzen van zijn ontwikkeling en leeftijd overschrijden.

Procedure

ondersteunt je bij het uitvoeren van handelingen waarbij stap voor stap wordt uitgelegd hoe je een bepaalde handeling moet uitvoeren. Het is een houvast bij onverwachte, gecompliceerde en stresserende situaties.

Procedures bij soorten crisissen:

• evacuatie (vb. brand)
• reanimatie (kind in levensgevaar)
• crisissituatie zonder reanimatie en evacuatie (vb. vermist)

Drie onderdelen voor procedure grensoverschrijdend gedrag:

1. preventie = voorkomen
2. detectie = opmerken
3. aanpak = reageren 

Agentschap Opgroeien

Elke crisis of situatie moet gemeld worden aan het Agentschap Opgroeien. 

Kleine ongelukjes dienen niet gemeld te worden.

Verontrustend gedrag melden

Mogelijke signalen van verontrustend gedrag:

• plotse veranderingen
• problemen i.v.m. de dagelijkse verzorging
• plotse veranderingen in het contact met anderen
• letsels
• ontwikkelingsvoorsprong of achterstand
• andere plotse veranderingen 

Lees in Google Classroom hoe je het best in dialoog kan gaan met de ouders bij vermoeden van verontrustend gedrag en welke signalen dienen geregistreerd te worden.

Opdracht samenvatting maken verontrustend gedrag

Maak een samenvatting/mindmap over: 

in dialoog gaan met de ouders bij verontrustend gedrag + het registreren van signalen van verontrustend gedrag. 

Zie Google Classroom /5

7.4 vermoeden van kindermishandeling

We overlopen samen in het KB boek p. 264 - 266

7.4.1 Kindsignalen bij kindermishandeling

7.4.2 Actie ondernemen bij vermoeden van kindermishandeling

Werk per drie een onderdeel uit van het Agentschap Opgroeien.

Groep 1: aanpak van crisis in de kinderopvang

Groep 2: aanpak bij verontrusting en grensoverschrijdend gedrag

Groep 3: communiceren bij een crisis

Groep 4: verplichte melding, wat melden, soorten crisissituaties, hoe melden & wat doet het agentschap met de melding?

Ter ondersteuning vinden jullie duidelijke informatie in bijlage.

Lees de rubrics in Classroom voor de evaluatie!

2.3.3 Aandacht hebben voor de algemene veiligheid

We overlopen samen in het boek KB p. 47 - 50

Digitale leerpaden (Ped)agogisch handelen

4. Hoe handel je kwaliteitsbewust in de kinderopvang?

Ga naar het onderdeeltje veilig handelen en maak vraag 4A + 4B.

2.3.4 Aandacht hebben voor veiligheid bij activiteiten in het dagelijks leven

GROEPSOPDRACHT: Je maakt een presentatie over een bepaald onderdeel over veiligheid in de kinderopvang.

2. Je raadpleegt hiervoor je cursus (EN de actielijst van Kind & Gezin (zie bijlage Classroom).

3. Je presentatie duurt minimum 5 minuten.

4. Je verwerkt in je presentatie het onderdeel in je cursus (kinderbegeleider van pag. 50 t.e.m. pag. 56 + de voorbeeldvragen

     risicoanalyse en hoe zorg je daar nu voor?

5. Ga creatief te werk en betrek je klasgenoten.

2.3.4 Aandacht hebben voor veiligheid bij activiteiten in het dagelijks leven

Er is keuze tussen volgende onderwerpen:

• veiligheid in de kinderopvang binnen:
• veiligheid in de kinderopvang buiten (2 groepjes): Jara, Grace en Lieselot
• onthaalmoment:
• Toezicht houden: Myrthe & Kyana
• veiligheid tijdens het verzorgen:
• veiligheid tijdens eetmomenten: Wiktoria, kyana, Lydia
• veiligheid tijdens slaap en rust: Lars & Hayley

Maak een begrippenlijst van de moeilijke woorden in dit onderdeel (/5). Zie cursus kinderbegeleider.

2.3 Veilig handelen (p. 44 - 56)

2.3.1 Crisissen en grensoverschrijdend gedrag melden

2.3.2 Verontrustend gedrag melden

7.4 Vermoeden van kindermishandeling

2.3.3 Aandacht hebben voor de algemene veiligheid

2.3.4 Aandacht hebben voor veiligheid bij activiteiten in het dagelijks leven

Rollenspel - in gesprek met ouders bij vermoedenvan verontrustend gedrag

Leerdoelen

De leerling:

• Herkent signalen van verontrustend gedrag (p.47)
• Voert een respectvol en professioneel gesprek met ouders
• luistert actief en empatisch (zie werkveldgids voor gesprekstechnieken)
• bewaakt veiligheid en handelt correct als kinderbegeleider