11.1

Thema 11

Transport en afweer

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 4

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 11

Transport en afweer

Basisstof 1

Bloed

Leerdoelen deze les

Aan het einde van de les:

  • Kan ik de bestanddelen van bloed noemen.

  • Ken ik de kenmerken en functies van bloedplasma.

  • Ken ik de kenmerken en functies van bloedcellen en bloedplaatjes.

  • Kan ik uitleggen wat leukemie is.


De samenstelling van bloed

Hoeveel bloed heb je?

  • Een volwassen mens heeft 5-6 liter bloed.

  • Het bloed stroomt door het hele lichaam.

  • Bij een wondje kun je dit bloed zien.

De samenstelling van bloed

Waaruit bestaat bloed?


Bloed bestaat uit:

  • Bloedplasma

  • Rode bloedcellen

  • Witte bloedcellen

  • Bloedplaatjes

Vloeibare deel

  • Bloedplasma

Vaste bestanddelen

  • Rode bloedcellen

  • Witte bloedcellen

  • Bloedplaatjes

De samenstelling van bloed

Bloedplasma

  • Lichtgele vloeistof

  • 55% van het bloed

  • Vervoert voedingsstoffen, afvalstoffen, hormonen en warmte.

Bloedcellen + bloedplaatjes

  • 45% van het bloed

  • In een reageerbuis zakken de cellen naar beneden.

  • Bovenin blijft het bloedplasma

Rode bloedcellen

Functie rode bloedcellen:

  • Vervoeren zuurstof door het hele lichaam.

  • In de longen nemen ze zuurstof op.

  • In de cellen geven ze zuurstof af voor verbranding

  • Koolstofdioxide + water gaan weer terug naar de longen om uitgeademd te worden.

Rode bloedcellen

Bouw:

  • Ronde schijfjes

  • In het midden dunner dan aan de rand

  • Geen celkern

    • Leven hierdoor maar 4 maanden

Rode bloedcellen

Afbouw

  • Oude rode bloedcellen worden afgebroken in de lever en milt.


Opbouw

  • Nieuwe rode bloedcellen worden gemaakt in het rode beenmerg.

Witte bloedcellen

Functie witte bloedcellen:

  • Maken ziekteverwekkers zoals bacteriën onschadelijk

  • Beschermen je lichaam tegen infecties


Bouw witte bloedcellen:

  • Hebben een celkern

  • Kunnen van vorm veranderen

    • Daardoor kunnen ze buiten bloedvaten komen

  • Worden gemaakt in het rode beenmerg

Witte bloedcellen

Er zijn twee manieren waarop witte bloedcellen werken.



Bacteriën opnemen

  1. Gaan door het bloedvat heen naar een wondje.

  2. Sluiten bacterie in.

  3. Bacterie sterft en witte bloedcel vaak ook.

  4. In een ontstoken wond ontstaat etter (pus)

    1. bestaat uit dode witte bloedcellen en bacteriën.

Antistoffen maken

  • Sommige witte bloedcellen maken antistoffen.

  • Antistoffen zijn eiwitten die ziekteverwekkers uitschakelen.

  • De witte bloedcel blijft leven.

Bloedplaatjes

Wat zijn bloedplaatjes?

  • Stukjes van een cel

  • Hebben geen celkern

  • Leven 8-10 dagen

  • Belangrijk voor de bloedstolling

Bloedplaatjes

Wat gebeurt er bij een wondje?

  1. Bloedvat raakt beschadigd.

  1. Bloedplaatjes kleven aan de beschadigde plek.

  1. Bloedplaatjes vallen uit elkaar, geven stoffen af. Er ontstaan kleverige draden.

Bloedplaatjes

Wat gebeurt er bij een wondje?

  1. Draden dekken het wondje af. Er ontstaat een bloedstolsel die de wond afsluit en er geen infecties ontstaan.

  1. Als het stolsel indroogt ontstaat er een korstje. Onder het korstje maakt het lichaam nieuwe cellen.

Leukemie

Wat is leukemie?

  • Vorm van beenmergkanker.

  • Probleem zit in het rode beenmerg waar bloedcellen worden gemaakt.


Wat gaat er mis?

  • Er worden te veel witte bloedcellen gemaakt.

    • Deze werken niet goed en beschermt je lichaam niet.

  • Er worden te weinig rode bloedcellen gemaakt.

    • Vermoeidheid en kortademig.

Deel 1 zijn ... en de taak is ...

A

witte bloedcellen, zuurstof transport

B

rode bloedcellen, zuurstof transport

C

bloedplaatjes, bloedstolling

D

rode bloedcellen, bloedstolling

Deel 2 zijn ... en de taak is ...

A

witte bloedcellen, zuurstof transport

B

witte bloedcellen, afweer tegen ziekten

C

bloedplaatjes, bloedstolling

D

rode bloedcellen, bloedstolling

Deel 3 zijn ... en de taak is ...

A

witte bloedcellen, zuurstof transport

B

witte bloedcellen, afweer tegen ziekten

C

bloedplaatjes, bloedstolling

D

rode bloedcellen, bloedstolling

Het bloed bestaat uit bloedplasma en bloedcellen. Het bloedplasma vervoert ...

A

voedingsstoffen, hormonen en zuurstof

B

zuurstof, koolstofdioxide en water

C

hormonen, voedingsstoffen, afvalstoffen

D


In welke bestanddelen van het bloed komen celkernen voor?

A

alleen in rode bloedcellen

B

alleen in witte bloedcellen

C

in rode bloedcellen en bloedplaatjes

D

in rode en witte bloedcellen

Bloeddeeltjes ontwikkelen zich uit stamcellen. Waar in het lichaam bevinden zich deze stamcellen?

A

In de lever.

B

In het bloed in de bloedvaten.

C

In het hart.

D

In het rode beenmerg.

Aan de slag

Kiezen (alleen of met de docent):


  • Met de docent: maken 11.1, opdracht 1, 3, 5 en 6.


  • Alleen (kies 1 van de 2):

  • meer herhaling: maken 11.1, opdracht 1, 3, 5 en 6.

  • meer toepassen: maken 11.1, opdracht 2, 6, 7 en 8.