Klant en clientcontact 1: Professioneel communiceren
Klant en clientcontact 1: Professioneel communiceren
Open met een korte terugblik: studenten kennen al doelgroepen, verbaal en non-verbaal communiceren en ruis. Verbind die voorkennis direct aan communiceren in de zorgpraktijk.
Lesdoelen
Ik kan duidelijk en respectvol communiceren.
Ik kan de LSD-techniek gebruiken in een gesprek.
Ik kan wensen van een cliënt achterhalen.
Ik kan om verduidelijking vragen als iets niet duidelijk is.
Ik kan uitleggen waarom goede communicatie belangrijk is in de zorg.
De gebruiker vroeg expliciet om meerdere lesdoelen in ik-vorm. Hoewel de standaard normaal één leerdoel vraagt, volgt deze slide de expliciete wens van de docent.
Welk woord past voor jou bij goede communicatie in de zorg?
Gebruik de woordenwolk als terugblik op eerdere lessen over communicatie, non-verbaal gedrag en ruis. Vraag enkele studenten hun woord kort toe te lichten.
Communicatie in de zorg
Elke dag contact met cliënten, collega’s en bezoekers
Niet alleen praten, maar ook luisteren en kijken
Je past je taal aan de situatie en de persoon aan
Deze slide heeft geen instructies
Verbaal en non-verbaal
Verbaal = wat je zegt
Non-verbaal = houding, gebaren, mimiek 👀
Beide sturen mee hoe een boodschap overkomt
Koppel aan eerdere lessen. Benoem dat een vriendelijke zin toch onprettig kan overkomen door toon of houding.
Wat is ruis?
Ruis betekent: de boodschap komt niet goed over
Oorzaken kunnen zijn:
- lawaai
- moeilijke woorden
- onduidelijk praten
- verkeerde uitleg
- afleiding
- non- verbale communicatie is
anders dan verbale
Laat zien dat ruis niet alleen geluid is, maar ook misverstanden, aannames en vaktaal kan zijn.
Waarom duidelijk communiceren?
Duidelijke communicatie zorgt voor veiligheid, vertrouwen en goede samenwerking. In de zorg is dat belangrijk, omdat fouten of misverstanden directe gevolgen kunnen hebben voor de cliënt.
Verbind aan de praktijk: een onduidelijke afspraak over eten, medicatie of hulp bij wassen kan snel problemen geven.
Duidelijk communiceren
Gebruik korte en eenvoudige taal
Praat rustig en vriendelijk
Geef één boodschap tegelijk
Controleer of de ander je begrijpt
Deze slide heeft geen instructies
Respectvol communiceren
Spreek iemand netjes aan
Laat de ander uitpraten
Toon aandacht en geduld
Oordeel niet te snel
Benoem dat respect ook zichtbaar is in non-verbale communicatie: oogcontact, open houding, niet zuchten of wegkijken.
Waarom je communicatie aanpassen aan de persoon?
Een cliënt heeft andere uitleg nodig dan een collega
Ouderen, kinderen en bezoekers begrijpen niet altijd dezelfde woorden
Je kiest taal die past bij de persoon, vraag en situatie
Gebruik hier eventueel voorbeelden: simpelere woorden bij een cliënt, kort en zakelijker bij overdracht aan een collega.
Wat is een voorbeeld van ruis?
duidelijke taal
goede samenwerking
moeilijke woorden
rustig luisteren
Sluit aan op de slides over verbaal/non-verbaal, ruis en duidelijk communiceren. 'Moeilijke woorden' is een oorzaak van ruis.
Vul de juiste woorden in
In de zorg is duidelijke communicatie belangrijk. Je gebruikt korte taal, praat rustig en controleert of de ander je begrijpt. Je communiceert ook respectvol door netjes te spreken en iemand uit te laten praten.
De lege plekken testen kernwoorden uit het eerste blok: duidelijk communiceren, begrijpen en respectvol communiceren.
Hoe pas jij je taal aan bij een cliënt?
Bespreek antwoorden klassikaal. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld: kort en eenvoudig praten, rustig spreken, luisteren, respect tonen, taal aanpassen aan de persoon of situatie.
LSD- techniek
Luisteren
Samenvatten
Doorvragen
Met LSD voer je een gesprek waarin je de ander beter begrijpt.
Deze slide heeft geen instructies
L van luisteren
Laat de ander vertellen
Onderbreek zo min mogelijk
Luister naar woorden én gevoel
Let ook op non-verbaal gedrag 👂
Benadruk actief luisteren: knikken, korte bevestigingen en aandachtige houding.
S van samenvatten
Je herhaalt kort wat de ander zegt
Zo controleer je of je het goed begrijpt
De ander merkt dat je echt luistert
Voorbeeld: Dus u wilt graag later geholpen worden?
Deze slide heeft geen instructies
Luister houding
= je helemaal richten op de ander
Hoe?
- aankijken
- voorover leunen
- aanmoedigen om door te praten (hummen, knikken, herhalen)
- vragen stellen
Leg uit dat doorvragen niet hetzelfde is als veel praten. Het doel is verduidelijken, niet overnemen.
D van doorvragen
Doorvragen geeft meer duidelijkheid
Je ontdekt wat iemand precies bedoelt
Je komt beter achter wensen en behoeften
Voorbeeld: Wat bedoelt u precies met lastig?
Leg uit dat doorvragen niet hetzelfde is als veel praten. Het doel is verduidelijken, niet overnemen.
Waar staat de S in LSD voor?
signaleren
samenvatten
samenwerken
spreken
Controle van de basis van LSD.
Maak LSD compleet
Met LSD begrijp je de ander beter. Eerst ga je luisteren naar woorden en gevoel. Daarna ga je samenvatten om te controleren of je het goed begrijpt. Daarna kun je doorvragen voor meer duidelijkheid.
De volgorde is hier belangrijk: L-S-D.
Goede vragen stellen
Stel open vragen: meer uitleg mogelijk
Stel gesloten vragen: kort en duidelijk antwoord
Kies de vraag die past bij jouw doel
Deze slide heeft geen instructies
Open en gesloten vragen
Open vraag: Wat vindt u prettig tijdens de verzorging?
Gesloten vraag: Wilt u nu geholpen worden?
Open vragen geven meer informatie
Gesloten vragen geven snel duidelijkheid
Gebruik deze slide om verschil in functie te laten zien: open om wensen te ontdekken, gesloten om afspraken te bevestigen.
Oefening vragen stellen
Student krijgt een hobby toegewezen
De andere studenten mogen 5 minuten lang de hobby raden met alleen maar GESLOTEN vragen
Daarna nog met open vragen..
Hoe was dat? Wat valt er op?
Gebruik deze slide om verschil in functie te laten zien: open om wensen te ontdekken, gesloten om afspraken te bevestigen.
Wensen achterhalen
Vraag niet alleen wat iemand wil
Probeer ook te begrijpen waarom
Let op woorden, toon en non-verbaal gedrag
Zo sluit jouw hulp beter aan bij de cliënt
Maak het praktisch: iemand zegt 'laat maar', maar oogt onzeker of verdrietig. Dan is doorvragen belangrijk.
Als iets niet duidelijk is
Vraag om verduidelijking
Doe geen aannames
Gebruik zinnen als:
- Kunt u dat uitleggen?
- Bedoelt u dat…?
- Heb ik u goed begrepen?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom dit belangrijk is
Duidelijk + respectvol spreken → minder misverstanden
Goed luisteren + doorvragen → wensen beter begrijpen
Verduidelijken bij twijfel → betere en veiligere zorg
Deze causale samenvatting brengt de les terug naar de praktijk van de helpende.
Welke vraag is een open vraag?
Wilt u nu eten?
Bent u moe?
Wat vindt u prettig?
Komt het uit?
De open vraag geeft ruimte voor meer uitleg. De andere opties sturen naar een kort antwoord.
Wat helpt het meest om wensen van een cliënt te begrijpen?
Doorvragen
Samenvatten
Open vragen
Verduidelijken
Deze slide heeft geen instructies
Wat zeg jij als iets niet duidelijk is?
Bespreek dat studenten kunnen noemen: geen aannames doen, om uitleg vragen, samenvatten, checken of je het goed begrepen hebt, en zo fouten of misverstanden voorkomen.
Wat heb jij vandaag geleerd over communiceren?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat studenten één inzicht noemen dat zij meenemen naar de praktijk.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Reflectievraag over leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, uitleg, herhaling, oefenen met vragen, klassengesprek.
Welk onderdeel vond jij het lastigst?
Reflectievraag om zicht te krijgen op lastige onderdelen, zoals open/gesloten vragen, LSD of ruis.
Begrippenlijst
communicatie - het uitwisselen van informatie tussen mensen
verbaal - communicatie met woorden
non-verbaal - communicatie zonder woorden, zoals houding en mimiek
ruis - storing of misverstand waardoor een boodschap niet goed overkomt
LSD - luisteren, samenvatten en doorvragen
open vraag - vraag waarop iemand uitgebreid kan antwoorden
gesloten vraag - vraag waarop iemand kort met bijvoorbeeld ja of nee antwoordt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
samenvatten - kort herhalen wat de ander heeft gezegd
doorvragen - extra vragen stellen om meer duidelijkheid te krijgen
verduidelijking - extra uitleg waardoor iets beter te begrijpen is
wensen - wat een cliënt graag wil of prettig vindt
respectvol communiceren - netjes, vriendelijk en aandachtig spreken en luisteren
duidelijk communiceren - eenvoudig en helder spreken zodat de ander je goed begrijpt
Deze slide heeft geen instructies