Voltooid deelwoord en tegenwoordig deelwoord
Voltooid deelwoord en tegenwoordig deelwoord
Talent H.3.9 en H4.9
Onderdelen in deze les
Voltooid deelwoord en tegenwoordig deelwoord
Talent H.3.9 en H4.9
Hoe herken je een voltooid deelwoord?
Een voltooid deelwoord komt samen met een ander werkwoord voor in de zin. Die hulpwerkwoorden zijn vaak 'hebben', 'zijn' of 'worden'.
Bijvoorbeeld:
Ik heb voor mijn toets geleerd.
Hij is op zijn fiets gesprongen.
Zijn haar wordt geknipt.
De gebeurtenis is dus niet per se voltooid, want bij 'wordt geknipt' is het knippen nog bezig. Je herkent een voltooid deelwoord vaak doordat het begint met 'ge', 'ver', 'be', enz.
Wat kan een persoonsvorm wel in een zin wat een voltooid deelwoord niet kan?
Er volgen een paar zinnen. Schrijf per zin de voltooid deelwoorden uit de zinnen op.
Zitten er meerdere voltooid deelwoorden in? Schrijf ze dan achter elkaar in hetzelfde antwoord.
Zit er geen voltooid deelwoord in de zin? Dan zet je 'geen' of 'x' neer.
Nadat Emma haar huiswerk eindelijk had afgemaakt, ging ze meteen naar buiten om met haar vriendinnen te voetballen.
Omdat de bus vandaag veel later vertrekt, moeten we na school een tijdje bij de halte wachten.
Mijn broer is gisteren met zijn vrienden naar het winkelcentrum gefietst en heeft daar nieuwe schoenen gekocht.
Als je goed naar de uitleg van de docent luistert, begrijp je waarschijnlijk sneller hoe je deze moeilijke opdracht moet maken.
De kampioen werd in de kantine gehuldigd, nadat het team in de laatste minuut nog een doelpunt had gescoord.
Wat is hét trucje om het voltooid deelwoord te spellen?
Leg uit hoe je 't kofschip x gebruikt.
't k(o)fsch(i)p x
Voorbeeld: Ik heb gisteren in de tuin gewerkt.
Neem het hele werkwoord --> werken
Haal 'en' eraf --> werk
Zit de laatste letter in 't kofschip x? Ja --> een t, want de t zit ook in 't kofschip x, dus gewerkt met een t.
(Zit de laatste letter niet in 't kofschip x? Dan schrijf je een d.)
't k(o)fsch(i)p x
Voorbeeld: Ik heb gisteren mijn kamer geverft/geverfd.
Deze is lastiger. Veel mensen zeggen dat het met een t moet, omdat de f niet in 't kofschip x zit... MAAR...
Neem het hele werkwoord --> verven
Haal 'en' eraf --> verv
Zit de laatste letter in 't kofschip x? Nee, dus het is geverfd.
Nu jullie!
De buurman is (verhuizen).
verhuist
verhuisd
De hond heeft luid (blaffen).
geblaft
geblafd
Zij heeft hem (faxen).
gefaxt
gefaxd
En dan nu ...
het tegenwoordig deelwoord!
Het tegenwoordig deelwoord geeft een handeling aan die nog bezig is, bijvoorbeeld 'huilend', 'dansend'.
In een zin gebruikt: Dansend kwamen de kinderen de klas in.
Het betekent 'terwijl zij dansten'.
Je vormt het tegenwoordig deelwoord door een d achter het hele werkwoord te plaatsen.
Dit is de versimpelde theorie, want het kan ook door +(e)nd(e) ->
piepende banden, de zaak is hangende, rijdende rechter, enz.
Roept u maar: een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een ...?
Je kan van tegenwoordige deelwoorden en voltooid deelwoorden ook bijvoeglijke naamwoorden maken. Je moet dan goed opletten om welke vorm van het werkwoord het gaat.
Vergelijk:
Hij kan de vallende appels niet meer tegenhouden.
Hij ruimt de gevallen appels op.
--> 'vallende' heeft als grondwoord 'vallend', een tegenwoordig deelwoord dus (hele werkwoord + d(e)). Het is een bijvoeglijk gebruikt tegenwoordig deelwoord.
--> 'gevallen' is een vervoeging van het werkwoord, net als bij 'Hij is gevallen'. Dit is dus een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord.
Wat is het betekenisverschil tussen beide zinnen?
Er komen zo weer wat vragen! Steeds is een woord dikgedrukt.
De keuzes:
een normaal voltooid deelwoord (als werkwoord in de zin gebruikt)
een normaal tegenwoordig deelwoord (dat zelfstandig gebruikt wordt)
een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord (een voltooid deelwoord dat voor een zelfstandig naamwoord staat als extra informatie)
een bijvoeglijk gebruikt tegenwoordig deelwoord (een tegenwoordig deelwoord -- hele werkwoord + d(e) -- dat voor een zelfstandig naamwoord staat als extra informatie)
Mijn zus heeft haar kamer netjes opgeruimd.
Tip: besluit eerst of het wel of geen bijvoeglijk naamwoord is - een bnw zegt iets over een znw - en maak dan pas je keuze.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De lachende jongen liep snel naar zijn vrienden.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De gebroken vaas lag op de grond.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De fiets is gisteren gestolen.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De kinderen kwamen rennend het plein op.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De huilende baby werd door haar moeder opgepakt.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
Het gesmolten ijs lag op de grond.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De deur is door de conciërge gesloten.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
Fluitend liep Sam naar huis.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De glimmende auto stond voor het huis.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De pratende leerlingen vallen vandaag wel erg op.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
De gestrafte jongen keek erg verdrietig.
Voltooid deelwoord
Tegenwoordig deelwoord
Bijvoeglijk voltooid deelwoord
Bijvoeglijk tegenwoordig deelwoord
Helemaal geen e, wel een e of toch maar en...?
De spelling van bijvoeglijk naamwoorden is vaak vrij logisch:
De boom --> de mooie boom --> een mooie boom.
Het tafeltje --> het mooie tafeltje --> een mooi tafeltje.
Eén vorm is anders. Welke vorm en waarom? --> Je mag het antwoord gewoon live geven :)
Hint: het heeft iets te maken met het lidwoord.
De spelling van het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord
We weten inmiddels dat de spelling van het bijvoeglijk gebruikt tegenwoordig deelwoord niet zo moeilijk is (hele werkwoord + d(e) )
Bij een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord moet je de volgende regels aanhouden:
Eindigt het normale voltooid deelwoord op d of t? Dan krijgt het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord een e. Bijvoorbeeld:
Het vliegtuig is geland --> het gelande vliegtuigEindigt het normale voltooid deelwoord op en? Dan krijgt het bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord ook en.
Het hek is gesloten --> het gesloten hek
Dat gaan we even oefenen!
De fatbike is gestolen --> de .... fatbike
De uren zijn gewerkt --> de ... uren
De bestanden zijn toegevoegd --> de ... bestanden
De leerlingen zijn geslaagd --> de ... leerlingen.
Het kopje is gebarsten --> het ... kopje
Snap je het nog een beetje?
Maken opdr. 3 t/m 6 H4.9
