drinkwater les kevin

• newEditor
• Installatie techniek
• MBO
• Studiejaar 1

Drinkwater techniek

Na deze les weten jullie welke maten en soorten er zijn en hoe je ze afkort

les 1

Inleiding:

• Lesplanner / toets

• Water inleiding

• waterwinning

• Opslag en zuivering

• Samenstelling

• Water installaties

• toepassing

• Ontluchten en in gebruik stellen

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

2

Lesplanner en toets

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

3

• Vandaag maken we t/m  3,2  in boek tot en met bladzijden 10.

• 7 mei 1ste oefentoets als je de lesstof af hebt

• 28 mei 2de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 11 juni 3de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 18 juni 4de oefentoets als je de lesstof af hebt & Ankerpunt drink water

• 25 juni eindtoets & overgangs gesprekken

• 2 juli padellen daarna vakantie

Water inleiding

• oorsprong

• H20

• 1969 was het verbruik 190lt

• Nu +/-123lt

• 1 persoon 45m3

• 4 personen 169m3 per jaar

• 3 soorten waterinstallaties welke?

• Koudwater, warmwater en Huishoudwater

Waterwinning

5

• Waar wordt water gewonnen

• Aan het oppervlak (rivieren beken en kanalen)

• Door water uit de bodem omhoog te pompen (grondwater)

• Na infilratie in de bodem langs watergangen (oevergrondwater)

• Er zijn 10 waterleiding bedrijven

• Oasen, Dunea en Evides

• Oppervlakte water

• Grondwater 3 soorten

• Freatische grondwater niet heel diep

• Spannigwater dieper tussen 2 slecht ddorlatende materiaal staat daarom onder druk

• Artesische bron nog dieper tussen 2 lagen als je er een buis in sla spuit het er uit

Opslag en zuivering

6

• Spaarbekken natuurlijk bezinken

• Ondergronds opslag voorzuiveren door de grond

• Grondwater beluchten en ontgassen

• Filteren

maten / diameters

• Waar hebben julilie al mee gewerkt?

7

• 2

Samenstelling

eigenschappen

• Water H2O

• 3 vormen Vloeistof, vast en gas

• Celsius is gebaseerd op water

• Invloed van druk

• Tripelpunt van water is als de 3 vormen samen zijn dit is bij een bepaalde druk 0,01graden

• Kookvertraging en verkoeling

• Dichtheid is het groots bij 4gr 999,972kg/m3

• Water zet uit bij bevriezen en verwarmen

• 4186 joules om water 1gr te verwarmen

Water installaties

9

• Min. 200kpa

• Standaard aansluitmaat ½ “

• Standaard lengte rond de 20 tot 25m

• Afnemers na meter?

• Voorschriften en regelgeving zijn gesteld door waterleiding maatschappij en Nen 1006

toepassingen

• Loden waterleiding mag dat ?

10

• Drinkwater voorzienigen

• Aansluiting opTapkranen

• Aansluiting op mengkraan

• Aansluiting op toilet

• Warmwater toestelen

• Geiser

• Boiler

• Combiketel

• overigen

• Toilet

• Wasmachine

• Vaatwasmachine

• Koffiezetautomaat

• sproeiautomaat

Ontluchten en in gebruik stellen

• In artikel 2,4 van de nen 1006 staat het beschreven

• Waarom ?

• Het adviseerd de eerste 3 maanden dagelijks kort te spoelen ca 2min

Buiten gebruikstellen van drinkwaterinstallatie

• Regelgeving hier voor ?

• Is het tijdelijk of niet ?

• Micro organismen

• Bevriezen

• Voorbeeld woonboot

Berekenen

13

drinkwater
les 2

Inleiding:

• Lesplanner / toets

• Wat weten we nog van vorige week ?

• Buiten gebruik stellen

• Leiding materiaal

• Doorvoeringen

• Beugelafstanden

• Beschermen en isolatie

• Afpersen

• Dimensioneren

• Leidingverloop en tekeningen

15

Lesplanner en toets

16

• Vandaag maken we t/m  2de oefentoets na 3,6 inboek t/m blz 19

• 1ste oefentoets als je de lesstof af hebt

• 28 mei 2de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 11 juni 3de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 18 juni 4de oefentoets als je de lesstof af hebt & Ankerpunt drink water

• 25 juni eindtoets & overgangs gesprekken

• 2 juli padellen daarna vakantie

Wat weten we nog van vorige week

• Water inleiding oorsprong en gebruik

• Waterwinning waar doen we dat

• Opslag en zuivering hoe ?

• Samenstelling h2o mineralen etc

• Water installaties welke zijn er?

• Toepassing van waterinstallatie zijn ?

• Ontluchten en in gebruik stellen hoe en waarom?

• Waar vinden we dat?

• nen1006

waar halen we ons drinkwater vandaan voor we het zuiveren?

wat is de natuurkundige benaming van water?

Wat is de minimalen druk voor een drinkwater installatie?

A

1 bar

B

2 bar

C

3 bar

D

4 bar

Welke 3 water installaties zijn er?

Wat is de standaard aansluitmaat van een drinkwater installatie?

A

15 mm

B

1/2 duims

C

22 mm

D

3/4 duims

benoem waar je allemaal waterleidingen in huis op aansluit

waar vinden we de minimalen eisen voor een drinkwaterinstallatie

A

NEN 1010

B

NEN 1006

C

NEN 3215

D

NEN 1078

Leiding material

• Kunstof pvc pp pe en alupex

• Koperbuis

• Staal en rvs

• Nen 1006 is norm

Wanneer gebruiken we stalen waterleidingen?

A

Niet dat mag niet

B

alleen als er een keerklep voor zit

C

Alleen als er stopkraan voor zit

D

in een veestal

welk keurmerk is voor drinkwater

A

Komo

B

Q-gastec

C

Kiwa

D

CE

doorvoeringen

19

• Waar moet je op letten?

• Juiste plaats

• Op de groten max 6mm groter

• Niet te krap

• Door vloeren op lekkage

• Natte cel beter niet maar anders min 50mm boven vloer

• Zelf maken waar letten we op

• Mantel gebruiken hoezo ?

Beugelen

20

• Welke materiaal?

• Voorschriften van leverancier

• Spannings vrij

• Vrijbewegen hoezo ?

• themakaart

wie bepaald de regelgeving van beugels?

A

Kiwa

B

Bouwbesluit

C

Nen 1006

D

de leveranciers

Mag je stalenbeugels gebruiken bij koperen waterleiding?

1

ja

2

nee

Beschermen isolatie

• Waar tegen

• Welke materiaal?

Afpersen / werkdruk uitrekenen

22

• Lage druk proef met water 0,25 mpa min 10min mag geen drukdaling. Deze is voor dichtheid

• Hoge druk proef 1,1mpa min 10min zonder drukdaling. Deze is voor drukbestendigheid

• Drukproef met olie of intergas is anders

• Lage drukproef 0,015mpa 2uur drukdaling mag 5% zijn

• Hoge drukproef 0,3mpa min 10min drukdaling mag 5% zijn

• Meten met mano meter die tot 1,6mpa kan (16bar)

• Leidingen niet weggewerkt,doorstoomtoestel mee, voorraadtoestel tot beveilging dan afsluiten stotbakken afsluiten

een lage druk proef op welke druk en hoelang doe je dat?

A

2.5bar 10min

B

0.25 bar 5min

C

2.5mpa 10min

D

0.25 mpa 5 min

hoge drukproef wat is de druk en de tijd bij uitvoeren?

A

11bar 10min

B

1,1 mpa 30 min

C

11mpa 10min

D

11 bar 30 min

Dimensioneren

• Vind je in de nen1006

• Voor een berekening moet een installatie zo uitgevoert zijn.

• Gewenste volumestroom en druk overall

• Betrouwbaar zijn op oog van volkgezondheid

• Minimale geluids hinder,Geen verspilling,Lang werkend.

• Met berekenen hou je rekening met.

• Gebruikscomfort, investeringskosten en kwaliteitvermindering door lang stillstand

Berekenen

24

• Met berekenen hou je rekening met.

• Gebruikscomfort.

• Investeringskosten.

• kwaliteitvermindering door lang stillstand

• Er zijn 2 methode

• De samengestelde methode is op basis van volumenstroom van alles .geschikt voor woning bouw tot 150 tapeenheden of kantoor tot 100 mensen

• Model simdeum sluit aan op de berekenwijzen waterbedrijf

• Dus meer op hoeveel wanneer etc

• Isso handboek helpt met berekenen dit is wel niv4 werk

Berekenen

25

Leiding loop en tekeningen

26

• Leidingloop kan complex zijn waarom?

• Meerderen water Installaties en circulatie leidingen

• Bij een kleine installatie is dat veel minder

Waterleiding eisen in gebouwen

• Mag je uitzicht waterleidingen maken?

• Waar dan en waar moet je rekening mee houden

• Welke beveiligingen kennen we?

• Waar zijn die voor?

• Wat is de standaard aansluitmaat van drinkwater

• ½ duims

• Hoeveel druk moet er minmaal op een drinkwater leiding hebben?

• 2 bar 0,2 mpa

drinkwater
les 3

Inleiding:

• Lesplanner / toets

• Wat weten we nog van vorige week ?

• Eisen waterleiding

• Water toestellen

• geiser

• Doorstroomcombi ketel

• Directe voorraad toestellen

• Indirecte voorraad toestellen

• Elektrische boilers

29

Lesplanner en toets

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

30

• Vandaag maken we t/m 3,7 in boek blz  27

• 28 mei 2de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 11 juni 3de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 18 juni 4de oefentoets als je de lesstof af hebt & Ankerpunt drink water

• 25 juni eindtoets & overgangs gesprekken

• 2 juli padellen daarna vakantie

Wat weten we nog van vorige week

• Waar hebben julilie al mee gewerkt?

• De 3 vormen van water?

• Buiten gebruik stellen.

• Doorvoeren

• Afpersen.

• isolatie en bescherming.

• Dimensioneren.

• Leidingloop en tekeningen

• kiwa

• nen1006

Toestellen water

• Welke kennen we?

• Doorstroom, vooraard boilers

• Welke bronnen gebruiken we?

• Grote van boilers

geisers

• Type a geiser open toestel?

• Type b geiser open met afvoer ?

• Type c geiser gesloten toestel

• Werking van geiser

• 2 hoofdgroepen welke ?

• Vast vermogen

• 2,5 liter/min regelingen voor vast

• Thermostatische of modulerende geiser

• Bijna het zelfde wel zuiniger en veiliger

• Keuken 3liter douche 6-8liter bad ong 13liter

doorstroomtoestel

Indirect en direct wat is het verschil?

Directe vooraad toestellen

• Werking

• Voordeel

• Nadelen

• Druk en inlaatcombi

• Moderne gasboiler ?

• Condenserende boiler

indirecte vooraad toestellen

• Hr ketel

• zonnecollectoren

Elektrische boilers

• Welke ?

• Nachtstroom

• Inlaatcombi

• Close in

• Close up

• Hot-fill

• Cold-fill

• Kokend water toestellen

• Mengventiel

drinkwater
les 4

Lesplanner en toets

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

39

• Vandaag maken we

• 2de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 11 juni 3de oefentoets als je de lesstof af hebt

• 18 juni 4de oefentoets als je de lesstof af hebt & Ankerpunt drink water

• 25 juni eindtoets & overgangs gesprekken

• 2 juli padellen daarna vakantie

drinkwater
les 5

Inleiding:

41

• Lesplanner / toets

• Wat weten we nog van vorige week ?

• Meterruimte/ watermeter

• Appendages: hooftafsluiters/Afsluiters aftappers

• Keerklep/beluchter

• Tapkraan buitenkraan

• Kogelkraan/hoekstopkraan

• Ontlastklep lagendrukmengkraan mengkraan

Lesplanner en toets

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

42

• Na de vakantie 6 maart toets doen ?

Meteruimte/ watermeter

• Indeling en wat zit er in de ruimte

• Nen 2768

• Welke appendages?

• Afsluiter keerklep

• Watermeter droge en natlopers

• 2 soorten snelheidsmeter en verdringingsmeter

• Snelheids meter loopt het water langs een schoep

• Snelheid meerstraalmeter soort tol

• Verdingings meter heeft een meetkamer en meet het volume wat daar in zit per tik

Meteruimte/ watermeter

Hoofdafsluiter/afsluiters en aftapperts

• Voor de meter

• Klepafsluiter

• Membraanafsluiter

• Kogelafsluiter

• Afsluiters gebruik je voor?

• 3 drinkwater Installaties die je apart wil kunnen afsluiten

• Koud water

• Warm water

• Circulatie leiding

• Wat zijn aftappers

Keerklep/beluchters

• Wat doet een keerklep?

• Zorgt dat water niet terugstroomt

• Welke 2 sorten zijn er

• Kogel keerklep

• Veerbelastekeerklep

• Wat doet een beluchter?

• Zorgt ook dat water niet terug stroomt

• Laat slag leeg lopen

tapkraan/buitenkraan

• Welke tapkraan en waarvoor ?

• Beluchter kraan

• Wasmachine koffieset vaatwasser

• Buitenkraan wat moet daar voor zitten?

• Stopkraan aftapper

• Wanner hoeft dit niet?

• Vorstvrijebuitenkraan

• Waarom niet ?

• Spindel sluit binnen af

Kogelkraan/hoekstopkraan

• Waar platsen we hoekstop kraan

• Bij stortbak

• Wastafel

• Keuken

• Kogelkraan snel dicht

• ballofex

Ontlastklep lagedruk mengkraan

• Wat is een ontlastklep?

• Waar moet je opletten

• Hoeveel druk voor waterleiding

• 800kpa is hoeveel bar?

• Wat is een lagedruk kraan

• Hoe herken je die bij een hangende boiler

• Belucht dopje erop

Thermostaatregeling/beveiliging

• Een warmtoestel heft een thermostat

• Welke 2 functies ?

• Thempratuurregeling en beveiliging.

• Capililair thermostaat ook wel dompelbuis

• Thermokoppel

• Welke nadelen voor thermokoppel

drinkwater
les 6

Inleiding:

• Lesplanner / toets

• Wat weten we nog van vorige week ?

• Monteren waterleiding

• Afkorten kunststofbuis

• Buigen kunststofbuis

• Insteekverbinding

• Knelverbinding kunststofbuis

• Persen kunststof

• Steunhulsverbindingen

52

Lesplanner en toets

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

53

• Na de vakantie 6 maart toets doen ?

Wat weten we nog van vorige week

• Waar hebben julilie al mee gewerkt?

• Wat zijn appendages?

• Onderdelen die bedienen , regelen ,controleren,beveiligen

• Hoeveel bar is een overstortventiel in waterleiding?

• 8bar

• Welke watermeters zijn er

• Droog en nat

• Snelheid en verdingingsmeter

• Welke theromstaat beveiliging kennen we?

• Thermokoppel en capilaire thermostaat

Monteren van drinkwaterleiding

• Leidingmateriaal ?

• Koper kunstof geen staal waar staal wel ?

• Waarvoor zit er een aluminiumlaag bij kunststof?

• Zuurstof dicht te maken

• In blusleiding verzinktstaal. En bij veehouders fabriek etc als het geen drinkwater is

• Gietijzer word afgeraden maar niet verboden

• Lood is wel verboden moet vervangen worden maar kan niet altijd bespreek dit altijd met klant/ leidinggevende . Dek je zelf in!

Afkorten kunststof buizen.

• Welke kunststofbuis zijn er voor drinkwater?

• PVC, PP, PB en PE

• We beperken ons tot PE welke pe buizen kennen we voor water?

• Thyleen, PEX en PEX-AL of ALUPEX

• Bij pex zijn de molecule 3 dimnsionaal vernet

• Kan je knippen snijden zagen

• Bij zagen ontbramen knippen snijden niet

• Alupex knip of snijt je altijd ook hier niet ontbramen wel kalibreren

Buigen kunststof buizen

• Waarmee buig je pex en alupex?

• Hand buigveer buigijzer buigpomp

• Voor pex slang heb je hulpmiddelen om ze gebogen te houden of goed beugelen

• Bij alupex houd de alu hem gebogen

• Vuist regel pex buigradius 5 tot 8x diameter tegen het knieken

• Buigen met werktuig gebruik je een rol en tot ongv. 3x diameter is de buigradius

• Warm buigen mag bij bepaalde pex slang ook met brander maar dit heeft niet de voorkeur. waarom niet ?

• Met fohn beter temp te regelen en vlam mag buis niet raken

• Hoe kan je schreppen bochten maken ?

• Verbindingen in een waterleiding moeten trek vast zijn van wegen de druk

• Waar om moet er een dop op deze koppeling zitten ?

• Door middel van een gripring en/of fixatieklauw makt deze koppeling trekvast

• Kan deze koppeling op ander soort buis ?

• Ja de wavin smartfix kan ook op zacht koper.

59

• Knel verbindingen zijn trekvaste, losneembare verbindingen

• Kan werk druk aan van 1mpa (10bar)

• En tot 95°C

• 2 slagen teflontape kan helpen bij afdichting maar ik zou dat niet doen

60

• Persverbindingen zijn blijvend en trekvast

• En kan een werkdruk aan van 1,6 mpa

• Tot 200°C vormvast

61

• Schuifhulzen verbindingen zijn herbruikbaar en trekvast

• Gaat los bij verwarmen van koppeling 135°C.

• Hier door zijn deze koppelingen herbruikbaar behalve de steunhuls zelf

• Nadeel is kosten aanschaf en nog meer merk gebonden ook iets meer arbeid

• Daar heb je wel een systeem voor die eigelijk nooit lekt

drinkwater
les 7

Inleiding:

• Lesplanner / toets

• Wat weten we nog van vorige week ?

• Afkorten koperen buis

• Buigen koperenbuis

• Solderen

• Hardsolderen

• Klemverbinding

• Knellen

• Insteek verbinding

• Persen

63

Afkorten koperbuis:

64

• Weke koper gebruiken we?

• 1. waarmee ?

• 2. nadelen

• 3. ontbramen binnen waarom

• Voor hygiene en turbulentie

• Ontbramen buiten waarvoor ?

• Om te laten passen en beschadigingen tegen te gaan

• Buisbewerken Koperen buis - 05 december 2022

Koper buigen

• Buisbewerken Koperen buis - 12 december 2022

65

• Welk buigijzer gebruiken we en tot welke maat ?

• Met slede en t/m 28mm

• Kan je grotere maten buigen ?

• Ja met hydraulische of elektrisch buiggereedschap

• Moet de mantel verweiderd worden bij wicu?

• Nee er zijn speciale buigijzers maar let wel op

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA

66

Solderen (zacht)

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

•  hoe werkt het ?

•  capillaire werking wat is dat        

•  wat doet soldeervloeistof ?

• Naast reinigen beschermen en verbeteren van capilaire werking.

• Neemt het ook zuurstof weg zodat de soldeer niet verbrand

• Waarmee solderen we ?

• Met een tin legering tin/zilver of tin koper met lood mag niet

• Onder de 450°C is het zachtsolderen

• Smeltpunt is ongeveer rond de 200°C van vloeistof 300°C

• Wat is optrompen

• Brander

https://youtu.be/h-KILvcbGzk

Solderen (hard)

67

•  hard solderen is het smeltpunt hoger dan 450°C

•  wanneer mag je hardsolderen?

• Altijd      

•  wanneer moet je hard solderen?

• Bij optrompen en uithalen boven de 28mm

• Bij leidingen groter dan 54mm

• Bij tempraturen boven de 110°C

• Bij extreme wisselende belasting

• Je gebruikt geen vloeistof maar poeder soms zit dit in de soldeer

• Soldeer met lood en/of cadmium mogen niet bij drinkwater

• Alleen koper koppelingen gebruiken

• In bronze zit tin dat verbrand en messing zink en lood dat ook nog is giftig is

• Smelt themp. Is 700°C

• Kan dit met een gewonen brander?

• Nee met een turbo brander tot 28mm met acetylene en zuurstof grotere

Klemverbinding

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

68

• Wat is het verschil met knellen? 

• Het is met een kunststof of rubber ring

• Tempratuur bereik is verdeeld in 0°C tot 40 °C

• 90°C tot 95°C met een korstondige piek van 120°C

• Werkdruk 1 Mpa en 0,6MPa bij 90°C

• Ruim assortiment van 3/8 t/m 1,1/4 en 10 t/m  35mm

• Spanning op de leiding is gevaarlijk    

Knellen

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

69

• Kan je wicu knellen ?

• En hard koper ?

• De knel ring kan scheuren wij werken met halfhard koper

• 10 t/m 54 mm

• 10bar op 90°C korstondig 120 °C

• Verwijderen ring is het makkelijks als je hem ovaal knijpt met waterpomptang

Verbinden koperen buis

• Titel van de presentatie - 1 september 2017

70

• Voordelen?

• Nadelen ?

• Mag je zacht koper persen?

• Ook geschikt voor hardkoper

• Tot 90°C en 1MPa

• https://youtu.be/cvixTIyHckU

Verbinden koperen buis

• Trekvaste insteekverbinding?

• Kan je hem nog draaien ?

• Waarvoor kapje er op

• Grijpring maakt hem trekvast

• Met speciale tools krijg je hem nog los