PowerPoint Hart en bloedvatenstelsel

• newEditor

Profielboek Hoofdstuk 1.3

Hart- en bloedvatenstelsel

Lesdoelen

• Je kunt uitleggen hoe het hart- en bloedvatenstelsel werkt en wat het voor functies heeft

• Je kunt uitleggen hoe de bloedsomloop werkt
  

Je leert:
- hoe het hart- en bloedvatenstelsel in elkaar zit, hoe het werkt en wat de functies zijn

- hoe de bloedsomloop werkt

Inleiding:

In de beroepspraktijk kom je als helpende regelmatig cliënten tegen die problemen hebben met hun hart- en bloedvatenstelsel.

Als helpende ben je een van de zorgverleners die hier bij kunnen ondersteunen of hulp kan inschakelen  zo kun je misschien wel levens redden

Als helpende kun je er bijvoorbeeld ook voor zorgen dat een cliënt rustiger en meer ontspannen is, dit is goed voor hart- en bloedvaten.

Uit welke onderdelen bestaat het hart- en bloedvatenstelsel zoal?

Het hart is een...?... spier

A

holle

B

dichte

Het hart is groot als een...?...

A

hand

B

voetbal

C

pinpongbal

D

gebalde vuist

Het hart- en bloedvaatstelsel: Het hart

• Is de motor die ervoor zorgt dat bloed (± 5 liter  volwassene) voortdurend door het lichaam stroomt;

• Wordt aangestuurd door de hersenen;

• Is een krachtige, holle spier (heeft 4 ruimtes / holtes);

• Is ongeveer zo groot als je vuist;

• Ligt in de borstholte, achter het borstbeen, een beetje links;

• Bestaat uit een linker- en een rechterhelft, gescheiden door een wand  beide harthelften werken samen;

• Slaat in rust gemiddeld 60 tot 100 keer per minuut, in een regelmatig ritme;

Het hart bestaat uit...?...harthelften

A

twee

B

drie

C

vier

Het hart- en bloedvaatstelsel: Bouw en werking

Harthelften

Elke harthelft heeft een boezem (boven) en een kamer (onder)  dit zijn holle ruimtes;

Tussen de boezems en kamers zitten hartkleppen  die ervoor zorgen dat het bloed maar één kant kan opstromen;

De boezems ontvangen bloed, de kamers pompen het bloed uit het hart.

Bloedvaten zorgen ervoor dat het bloed van en naar het hart kan stromen.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bouw en werking

Wat is de bloedsomloop?

Wij mensen hebben...?...

A

een bloedsomloop

B

twee bloedsomlopen

Deze bloedsomloop vervoert zuurstofrijk bloed.

A

De kleine bloedsomloop

B

Answer D

Hart- en bloedvatenstelsel: Bouw en werking

Het hart vervoert bloed door het lichaam, dit noemen we de bloedsomloop.

Dankzij de bloedsomloop worden alle weefsels in het lichaam van zuurstof voorzien.

Wij mensen hebben een dubbele bloedsomloop: een grote en kleine

De werking van de kleine bloedsomloop
Zuurstofarm bloed stroomt de rechterboezen binnen en gaat dan naar de rechterkamer.

De rechterkamer pompt dit zuurstofarme bloed naar de longen.

In de longen wordt het bloed van zuurstof voorzien en wordt koolstofdioxide afgegeven.

Vanuit de longen stroomt het zuurstofrijke bloed het hart in via de linkerboezem, om vervolgens naar de linkerkamer te gaan.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bouw en werking

De werking van de grote bloedsomloop

Vanuit de linkerkamer wordt het zuurstofrijke bloed de lichaamsslagader (aorta) ingepompt, om zo naar alle delen in het lichaam te gaan.

In het lichaam geeft het bloed zuurstof en voedingstoffen af aan de cellen en neemt het afvalstoffen op zijn weg terug naar het hart op.

Het bloed gaat dus 2 keer door het hart, één keer per bloedsomloop  vandaar het feit dat wij mensen een dubbele bloedsomloop hebben!

Hart- en bloedvatenstelsel: Bouw en werking

Schematisch ziet de dubbele bloedsomloop een beetje uit als het cijfer 8.

Hart- en bloedvatenstelsel:

Videofragment: Bouw en werking van het hart (± 2.15 min.)

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloedvaten

• Vervoeren bloed van het hart naar de weefsels en weer terug;

• Zijn ‘buizen’ waar het bloed doorheen stroomt;

• Bestaan uit een wand;

• Zijn hol van binnen;

• Er zijn drie soorten bloedvaten:
  - slagaders
  - haarvaten
  - aders

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloedvaten

Slagaders
- vervoeren zuurstof en voedingsstoffen;
- gaan van het hart naar de rest van het
lichaam;
- zetten uit en veren terug;
- Hebben een dikke, elastische vaatwand
- Weerstaan een grote druk
- de aorta (grote lichaamsslagader) = grootste bloedvat.

Haarvaten
- zijn kleine bloedvaten;
- geven zuurstof en voedingsstoffen af aan het erom heen
liggende weefsel;
- nemen afvalstoffen uit het erom heen liggende weefsel op
en voeren het af;
- hebben een veel dunnere vaatwand.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloedvaten

Aders
- vervoeren bloed terug naar het hart (het bloed bevat weinig zuurstof en veel afvalstoffen)
- hebben een dunnere vaatwand
- hebben kleppen  zorgen ervoor dat het bloed de goede kant op stroomt

Deze bloedvaten hebben een dunne wand.

Deze bloedvaten hebben weerstaan een grote druk.

Wat is een normale hartslag van een volwassene in rust?

A

40 tot 60 slagen per minuut

B

50 tot 70 slagen per minuut

C

60 tot 80 slagen per minuut

D

60 tot 100 slagen per minuut

Hart- en bloedvatenstelsel: Hartslag

Het moment waarop de kamers van het hart zich samentrekken en bloed door de slagaders pompen wordt hartslag genoemd.

Na het samentrekken en bloed rond pompen ontspant het hart even tot het volgende moment van samentrekken.

Een normale hartslag (in rust) is bij een volwassene is 60 tot 100 slagen per minuut, in een regelmatig ritme.

De snelheid van de hartslag wordt beïnvloed door bijvoorbeeld emoties, lichamelijke inspanning, gezondheidsproblemen  de hartslag kan hierdoor:
- te snel gaan
- te langzaam gaan
- onregelmatig worden

Hart- en bloedvatenstelsel: Hartslag

Lesopdracht
Hartfrequentie (hartslag) meten

Doel: Je oefent met het meten van de hartfrequentie aan de pols.

Wat ga je doen?
- Je gaat volgens de instructie van de docent (of het Vilansprotocol) de hartslag, gedurende
30 seconden meten.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloeddruk

• Is de druk die het bloed uitoefent op de wanden van de bloedvaten;

• In slagaders is de bloeddruk hoog en in aders laag --> hierdoor stroomt bloed altijd de goede kant op;

• Wisselt tijdens de hartslag;

• Is tijdens het samentrekken van het hart het hoogst --> normaal tussen de 110 -130 (= bovendruk);

• Is tijdens het ontspannen van het hart het laagst --> normaal tussen de 60 – 80 (= onderdruk);
  

Bij een hoge bloeddruk heeft iemand meer kans op hart- en vaatziekten.

Stress, angst en lichamelijke inspanning kunnen de bloeddruk verhogen.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloeddruk meten

Lesopdracht
Bloeddrukmeten

Doel: Je oefent met het meten van de bloeddruk om dit eens te ervaren.

Wat ga je doen?
- Je gaat volgens de instructie van de docent (of het Vilansprotocol) de bloeddruk meten.

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloed

Bloed bestaat uit:

- bloedplasma
- een gele vloeistof met daarin allerlei nuttige stoffen, zoals
voedingsstoffen, vitamimes, eiwitten
- cellen:
- rode bloedcellen
- vervoeren zuurstof
- vervoeren koolstofdioxide

- witte bloedcellen
- beschermen tegen ziekteverwekkers zoals
virussen, bacteriën en schimmels
- bloedplaatjes
- zorgen ervoor dat het bloed gaat stollen bij
bloedverlies

Hart- en bloedvatenstelsel: Bloedgroepen

Bloedgroepen zijn onderdelen (eiwitten of suikers) op de buitenkant van een rode bloedcel  deze onderdelen zijn niet bij iedereen hetzelfde

Iedereen heeft dus een eigen bloedgroep.

De volgende bloedgroepen worden onderscheiden:
- A
- B
- AB  komt het minste voor
- O  komt het meeste voor

Heeft iemand een bloedtransfusie nodig?  weet dan dat niet alle bloedgroepen bij elkaar
passen én iemand alleen bloed krijgt dat past
iemands bloedgroep!

Door het doen van een bloedonderzoek kan de bloedgroep worden bepaald.

Moeilijke woorden en Begrippen

• Hart- en bloedvatenstelsel, hart, harthelften, hartkleppen

• Boezem(s), kamer(s)

• Hartslag (hartfrequentie), bloeddruk, bovendruk, onderdruk

• Bloedsomloop, dubbele bloedsomloop, grote bloedsomloop, kleine bloedsomloop

• Zuurstof, koolstofdioxide

• Hartslag

• Bloed, bloedplasma, bloedvaten

• Cellen

• Rode bloedcellen, witte bloedcellen

• Bloedplaatjes

• Voedingsstoffen, vitaminen, eiwitten

• Ziekte verwekkers, virussen, bacteriën, schimmels

• Bloedgroep(en), bloedtransfusie

• Aders, slagaders, haarvaten, Aorta (lichaamsslagader)