Les 2
Literaire teksten en lezer en tekst
4 vwo
Les 2
Literaire teksten en lezer en tekst
4 vwo
Deze slide heeft geen instructies
Doelen van deze les
Na deze les kun je drie groepen literaire teksten onderscheiden en herkennen.
Na deze les heb je geoefend met het toepassen van de theorie uit 1.1. en het formuleren van correcte, volledige antwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Programma
Vorige les
Literatuur
Soorten literaire teksten
Huiswerk en volgende les
Deze slide heeft geen instructies
Vorige les
Uitglijders markeren een-na-laatste verkiezingsdebat: ‘Dan hebben ze maar honger in Afrika’
Met de finale in zicht doen lijsttrekkers alles om de gunst van de kiezer te winnen. Bij het verkiezingsdebat van EenVandaag resulteerde dat in oneliners waar menig partijleider niet meer aan herinnerd wil worden.
Honger in Afrika
Neem Wilders’ opmerking (.....) een debatje over het verlagen van de btw op boodschappen, zodat ‘miljoenen Nederlanders’ voortaan beter kunnen rondkomen. Wilders: ‘Dat btw-tarief op nul zetten kost een paar miljard, ongeveer net zoveel als de ontwikkelingshulp nu kost. Dus dat kan je dekken door ontwikkelingshulp te stoppen. Dan hebben ze misschien iets meer honger in Afrika, maar hier niet.’
Welk begrip uit de vorige les past bij bovenstaande tekst? Leg je antwoord uit.
Deze slide heeft geen instructies
Selderhorst trok Osewoudt de film uit handen en hield hem tegen het licht.
- Maar, wel godverdomme! Wat zullen we nou hebben? Dat ben jij zelf! Ben jij dat zelf, ja of nee? En die vent die daar naast je zit, wie is dat? Maar dat is Obersturmführer Ebernuss! Ebernuss, christus nog-an-toe!’ […]
Selderhorst liet los, Osewoudt keek. Toen zei hij:
- Hoe is dat nu mogelijk? Waar is Dorbeck?
Selderhorst zei: - Ik denk dat Dorbeck bij je vriendin Marianne zit, in de kibboets! Als hij toch zoveel lijkt op jou, zal ze het verschil niet eens hebben gemerkt.
Deze slide heeft geen instructies
Literatuur
Artistieke waarde: Teksten die waarde ontlenen aan hun vorm, stijl of emotionele impact --> Nadruk op Foregrounding*.
Diepgang.
Originaliteit
Maatschappelijke of menselijke relevantie
Tegenhanger: lectuur
Nadruk ligt niet zozeer op wat er wordt gezegd (inhoud), maar op hoe het wordt gezegd (vorm).
- beeldspraak, tegenstellingen, rijm, ongebruikelijke woordkeuze
Deze slide heeft geen instructies
Beschrijf jij eens een ' kogel'?
Deze slide heeft geen instructies
Kogel
Jacques Hamelink in de Vijand, kogel beschrijven vanuit het oogpunt van een klein jongetje
“…klein als een erwt en heel rond, en glinsterend. Een zonnige metalen waterdruppel.”
Nieuw idee; kogel vergelijken met een waterdruppel (metafoor)
Deze slide heeft geen instructies
Slide titel
Dit is een.......
Kenmerken
Betekenis
Deze slide heeft geen instructies
Soorten literaire teksten
Drie groepen literaire teksten
Proza
romans: 100 bladzijden of meer
novellen: 80-100 bladzijden
kort verhaal: minder dan 25 bladzijden
Gedichten
Toneel
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten maken
Maak opdracht 1 en 2 op bladzijde 7 t/m 10
Hoe? Individueel. Let hierbij extra op hoe je je antwoord formuleert. Doe alsof het een 'toetsvraag' is.
Waarom? Toepassen van de theorie uit 1.1 en oefenen met formuleren.
Tijd: 15 minuten maximaal
Daarna: klassikale bespreking
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk en volgende les
Huiswerk: bestudeer de theorie van 1.2 op blz. 27/28 en maak opdracht 5.
tip: schrijf opdracht 5 met de hand
Volgende les: klassikale behandeling 1.2: lezer en tekst.
Deze slide heeft geen instructies
Tot morgen!
Deze slide heeft geen instructies
Les 3: Lezer en tekst
vwo 4
Deze slide heeft geen instructies
Doelen van deze les
Na deze les kun je aangeven of je de stof van les 1 en 2 goed kunt toepassen.
Na deze les weet je wat er wordt bedoeld met 'open plekken' in een literaire tekst en kun je hiervan een voorbeeld geven en deze deze herkennen in een tekst.
Deze slide heeft geen instructies
Programma van deze les
Bespreken van opdracht 1 en 2
Open plekken
Samenhang in een tekst
Huiswerk en volgende les
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord opdracht 1 en 2
Voorbeeld van juist antwoord opdracht 1
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld van een juist antwoord bij opdracht 2
Let op formulering
Lees nauwkeurig: wat is precies de vraag?
Wat weet je van het begrip/element dat centraal staat in de vraag? (B)
Leg uit wat hier van toepassing is (U)
Trek een conclusie (C)
Deze slide heeft geen instructies
Vorige les
Literatuur - lectuur
Proza
Gedichten
Toneel
Vandaag: kenmerk literatuur
Deze slide heeft geen instructies
1.2 Tekst en lezer
Kenmerkend voor literatuur: open plekken
Open plekken: tekstpassages die (bewust!) vragen oproepen die je wilt invullen.
Bijvoorbeeld door: perspectiefwisseling, ander personage, titel.
Vorm van een open plek: spanning
raadsel: verteller weet iets wat jij en het personage nog niet weten
geheim: jij als lezer, weet iets nog niet
dreiging: jij, als lezer, weet iets wat het personage niet weet
Alle open plekken ingevuld? --> gesloten einde
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht maken
Wat? Opdracht 7 op bladzijde 13
Hoe: In duo's, noteer de antwoorden in je schrift
Tijd: +/- 10 minuten
Eerder klaar? Bestudeer 1.1 en 1.2 blz. 26 t/m 28 Tip: maak
alvast een geschreven samenvatting
Deze slide heeft geen instructies
Volgende les
Bespreken opdracht 7 Theorie van 1.3
Deze slide heeft geen instructies
Les 4
1.2 Tekst en Lezer (vervolg)
Deze slide heeft geen instructies
Doelen van de les
Na deze les kun je beoordelen of je de begrippen van de vorige lessen kunt herkennen.
Na deze les kun je benoemen welke drie elementen in een tekst bepalen welke verwachtingen je hebt van een verhaal/tekst.
Na deze les heb je zelf geoefend met het spelen met verwachtingen.
Deze slide heeft geen instructies
Programma van de les
Herken jij de begrippen?
Verwachtingen (1.2)
Opdracht 8
Afronding en volgende les/periode
Deze slide heeft geen instructies
Vorige lessen
Begrippen; herken je ze?
Deze slide heeft geen instructies
Overzicht begrippen
fictie
non-fictie
literatuur
foregrounding
literaire teksten:
proza: roman, novelle, kort verhaal
gedicht
toneel
open plekken
soorten spanning: dreiging, raadsel, geheim (vorm van een open plek)
Deze slide heeft geen instructies
1.2 Verwachtingen (p. 34)
Fragment 1:
“Het was al donker toen inspecteur De Graaf de kille steeg in stapte. In zijn jaszak voelde hij het koude staal van zijn dienstwapen.”
Bespreken:
- wat voor soort tekst is het denk je?
- hoe zal het verder gaan?
- welk fragment spreekt je het meest aan? Waarom?
Fragment 2:
“Ze keek hem diep in de ogen. Haar hart bonsde. Alles in haar zei: dit is het moment.”
Deze slide heeft geen instructies
Verwachtingen door....
Genre van de tekst (de tekstsoort): thriller, detective, liefdesverhaal, science fiction etc....
Mentaal schema: hoe reageren mensen ' normaal', hoe verlopen gebeurtenissen 'normaal' etc.
Samenhang: zinnen die op elkaar aansluiten, chronologie
Deze slide heeft geen instructies
Hoe loopt het fragment van net af...?
Vervolg detective:
“In de schaduw zag hij eindelijk de dader: een straatkat met een zilverkleurig blikje tussen de tanden. Hij zuchtte. Weer geen misdaad, alleen een echo van zijn eigen achterdocht.”
Fragment 1: genre verwachting en mentale schema wordt doorbroken
Vervolg liefdesverhaal:
“Ze keek hem diep in de ogen. Haar hart bonsde. Alles in haar zei: dit is het moment... om hem eindelijk te zeggen dat hij haar broer was.”
Deze slide heeft geen instructies
Spelen met verwachtingen
Detective-fragment
Schema van de lezer: In een detective hoort een moord of misdaad opgelost te worden. De speurder is slim, de misdadiger is echt, en er is een spannende ontknoping.
Doorbreking: De “dader” blijkt een kat te zijn — er is dus helemaal geen misdaad.
De verwachte logica van het detectivegenre (er is een zaak → onderzoek → oplossing) wordt vervangen door iets alledaags en bijna komisch.
Dat ondermijnt ons mentale schema van “hoe een detectiveverhaal werkt” én de genreverwachting tegelijk.
2. Liefdesverhaal-fragment
Schema van de lezer: Twee mensen kijken elkaar diep in de ogen → ze worden verliefd → romantisch of dramatisch einde.
Doorbreking: Ze blijken broer en zus te zijn.
Nu jullie!
Wat?
Je maakt in duo's een kort verhaal
Kies een genre
Bedenk een openingszin en het vervolg waarbij je speelt met minimaal één van de drie elementen die verwachtingen bepalen.
Waarom? Je laat zien dat je begrijpt welke elementen verwachtingen veroorzaken bij het lezen van literaire tekstenen je oefent om hier mee te spelen.
Tijd: 5-10 minuten
Daarna: Klassikaal een aantal verhalen bespreken.
Eerder klaar? Bekijk/lees opdracht 14 op blz. 24-26 alvast.
Deze slide heeft geen instructies
Samenvattend
Die elementen die zorgen voor verwachtingen bij de lezen:
genre
mentale schema's
samenhang
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk en afronding
Huiswerk: opdracht 8 maken (p 13, 14, 15)
Bestuderen 1.1 t/m 1.3
Volgende les
Na de toetsweek starten we met de bespreking van deze opdracht
Waarom? Toepassing theorie paragraaf 1.1. en 1.2 (opfrissen)
Kort: paragraaf 1.3.
Deze slide heeft geen instructies