De middeleeuwen voorbij: waar staan we als literair Nederland in de 16e & 17e eeuw?

De middeleeuwen voorbij:
waar staan we als literair Nederland in de 16e & 17e eeuw?

Wetenschap

Individualisme

Renaissance

De 'Gouden' Eeuw



1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 5

In deze les zitten 14 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De middeleeuwen voorbij:
waar staan we als literair Nederland in de 16e & 17e eeuw?

Wetenschap

Individualisme

Renaissance

De 'Gouden' Eeuw



Wetenschap

DE WERELD DRAAIT NIET ALLEEN OM ONS?!


  • Copernicus:

    • De aarde draait om de zon en de aarde is rond

    • De aarde is rond

  • Columbus:

    • Vaart naar Amerika

  • Boekdrukkunst

Middeleeuwen: gemeenschap staat centraal


Collectieve identiteit: lid van een stand, gilde, familie of dorpsgemeenschap


Kerk:

  • het leven was bericht op het hiernamaals;

  • weinig ruimte voor persoonlijke ontplooiing of afwijkende meningen;

  • plicht en traditie wogen zwaarder dan eigen keuze.


Van welke gemeenschappen ben jij lid?

Renaissance

Gedenk te sterven




Pluk de dag


Individualisme

Renaissance = wedergeboorte

  • Klassieke oudheid

  • Humanisme

    • Menselijke ratio en potentie staat centraal

    • Niet langer een passief onderdeel van Gods schepping

  • Homo Universalis: de universele mens

    • Blinkt uit op zoveel mogelijk verschillende terreinen

  • Kunst:

    • Werk werd ineens gesigneerd: persoonlijke roem en erkenning voor hun eigen unieke talent

Op welke terreinen blink jij uit?
M.a.w. wat maakt jou een homo universalis?

De literatuur

  • Meer aandacht voor Griekse en Romeinse mythen

  • Regels en eisen waar kunst aan moest voldoen

    • Een toneelstuk: 5 bedrijven

    • Midden in het verhaal beginnen: in medias res

    • Sonnet: dichtvorm met vaste vorm


  • Emblematiek:

    • Actieve vorm van literatuur: betekenis achterhalen

    • Een lezer mag uitgedaagd worden


  • Schrijven werd een serieuze aangelegenheid:

    • moeilijker te lezen

    • meer diepgang

Hoe zie je dat dit een sonnet is?

Waar gaat het gedicht over?

Amor, Fortuna et la mia mente, schiva

di quel che vede e nel passato volta,

m'affligon sì ch'io porto alcuna volta

invidia a quei che son su l'altra riva.


Amor mi strugge 'l cor, Fortuna 'l priva

d'ogni conforto, onde la mente stolta

s'adira e piange: e così in pena molta

sempre conven che combattendo viva.


Né spero i dolci dí tornino indietro,

ma pur di male in peggio quel ch'avanza;

et di mio corso ò già passato 'l mezzo.


Lasso, non di diamante, ma d'un vetro

veggio di man cadermi ogni speranza,

et tutti i miei pensier' romper nel mezzo.

De Gouden Eeuw

  • Economische groei

  • Handel - VOC

  • Antwerpen en Amsterdam


  • Maar: vanuit de klassieke oudheid werd een gouden tijd juist beschreven als utopie waarin er geen oorlog, criminaliteit en scheepvaart.

  • Daarom sprak men toentertijd niet over een gouden, maar ijzeren eeuw.


  • Later noemde men het vanuit nationalistisch perspectief een gouden eeuw.

Soo haest de pijnboom; swom versmolt de gulden eeuw,
Een ys're tijd begost, de Gierigheyd op eerden
Invoerde 't mijn, en dijn en quam te veld met sweerden,
Met trommel, en trompet, met harnas, en met spies,
En in 't onnoosel bloed haer klaeuwen greetigh wiesch


Joost van den Vondel

Waarom gebruikt men tegenwoordig ook liever niet meer de term 'De Gouden Eeuw'?

Thema's

Denk aan:

  • VOC - reisverhalen

  • Gedichten & toneel

  • De dood -->

    • Hoe kijkt men naar het leven?

    • Hoe kijkt men naar het leven na de dood?

  • Hoe denkt een mens?

  • Hoe dient deze zich te ontwikkelen?

  • Zelfontplooiing