De middeleeuwen voorbij:
waar staan we als literair Nederland in de 16e & 17e eeuw?
Wetenschap
Individualisme
Renaissance
De 'Gouden' Eeuw
De middeleeuwen voorbij:
waar staan we als literair Nederland in de 16e & 17e eeuw?
Wetenschap
Individualisme
Renaissance
De 'Gouden' Eeuw
Wetenschap
DE WERELD DRAAIT NIET ALLEEN OM ONS?!
Copernicus:
De aarde draait om de zon en de aarde is rond
De aarde is rond
Columbus:
Vaart naar Amerika
Boekdrukkunst
Middeleeuwen: gemeenschap staat centraal
Collectieve identiteit: lid van een stand, gilde, familie of dorpsgemeenschap
Kerk:
het leven was bericht op het hiernamaals;
weinig ruimte voor persoonlijke ontplooiing of afwijkende meningen;
plicht en traditie wogen zwaarder dan eigen keuze.
Van welke gemeenschappen ben jij lid?
Renaissance
Gedenk te sterven
Pluk de dag
Individualisme
Renaissance = wedergeboorte
Klassieke oudheid
Humanisme
Menselijke ratio en potentie staat centraal
Niet langer een passief onderdeel van Gods schepping
Homo Universalis: de universele mens
Blinkt uit op zoveel mogelijk verschillende terreinen
Kunst:
Werk werd ineens gesigneerd: persoonlijke roem en erkenning voor hun eigen unieke talent
Op welke terreinen blink jij uit?
M.a.w. wat maakt jou een homo universalis?
De literatuur
Meer aandacht voor Griekse en Romeinse mythen
Regels en eisen waar kunst aan moest voldoen
Een toneelstuk: 5 bedrijven
Midden in het verhaal beginnen: in medias res
Sonnet: dichtvorm met vaste vorm
Emblematiek:
Actieve vorm van literatuur: betekenis achterhalen
Een lezer mag uitgedaagd worden
Schrijven werd een serieuze aangelegenheid:
moeilijker te lezen
meer diepgang
Hoe zie je dat dit een sonnet is?
Waar gaat het gedicht over?
Amor, Fortuna et la mia mente, schiva
di quel che vede e nel passato volta,
m'affligon sì ch'io porto alcuna volta
invidia a quei che son su l'altra riva.
Amor mi strugge 'l cor, Fortuna 'l priva
d'ogni conforto, onde la mente stolta
s'adira e piange: e così in pena molta
sempre conven che combattendo viva.
Né spero i dolci dí tornino indietro,
ma pur di male in peggio quel ch'avanza;
et di mio corso ò già passato 'l mezzo.
Lasso, non di diamante, ma d'un vetro
veggio di man cadermi ogni speranza,
et tutti i miei pensier' romper nel mezzo.
De Gouden Eeuw
Economische groei
Handel - VOC
Antwerpen en Amsterdam
Maar: vanuit de klassieke oudheid werd een gouden tijd juist beschreven als utopie waarin er geen oorlog, criminaliteit en scheepvaart.
Daarom sprak men toentertijd niet over een gouden, maar ijzeren eeuw.
Later noemde men het vanuit nationalistisch perspectief een gouden eeuw.
Soo haest de pijnboom; swom versmolt de gulden eeuw,
Een ys're tijd begost, de Gierigheyd op eerden
Invoerde 't mijn, en dijn en quam te veld met sweerden,
Met trommel, en trompet, met harnas, en met spies,
En in 't onnoosel bloed haer klaeuwen greetigh wiesch
Joost van den Vondel
Waarom gebruikt men tegenwoordig ook liever niet meer de term 'De Gouden Eeuw'?
Thema's
Denk aan:
VOC - reisverhalen
Gedichten & toneel
De dood -->
Hoe kijkt men naar het leven?
Hoe kijkt men naar het leven na de dood?
Hoe denkt een mens?
Hoe dient deze zich te ontwikkelen?
Zelfontplooiing