Herhaling vorige les
Leerdoelen
3.5 Luther en de reformatie
Zelfstandig werken
Afsluiting
Hoe kwam het dat Erasmus kon samenwerken met wetenschappers uit andere landen?
Wat is een homo universalis?
Iemand die veel verschillende talen kan spreken.
Iemand die goed is in schilderen.
Een persoon die heel veel verschillende dingen goed kan.
Iemand die in zijn leven op veel verschillende plekken in de wereld heeft gewoond en daardoor veel kennis heeft van verschillende culturen.
Waarom is Leonardo da Vinci een goed voorbeeld van een homo universalis?
Aflaten
Ketters
Hervorming/reformatie
Luther
95 stellingen
Katholieken - protestanten
Je kunt verschillende oorzaken voor de Hervorming/Reformatie noemen en uitleggen.
Je kunt de rol van Luther binnen de Hervorming/Reformatie uitleggen.
Je kunt gevolgen van de splitsing van de christelijke kerk uitleggen.
Video
Histoclip
Luther en de hervorming
Met kijkvragen
Katholieke kerk (1)
Christelijke kerk
Staat onder leiding van de Paus in Rome (vandaar ook wel: Rooms-Katholieke Kerk)
Hiërarchisch: er is een duidelijke leider en indeling van macht
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in het Latijn
Katholieke kerk (2)
Er staan beelden in de kerk
Deze beelden (van bijvoorbeeld heiligen) worden soms ook vereerd
Ook relieken (overblijfselen van heiligen) worden vereerd
Er zijn magische handelingen en rituelen, zoals: wijn/bloed en brood/lichaam
Reformatie (1)
Betekent hervorming
In dit geval hervorming van de katholieke kerk
Begint aan het einde van de middeleeuwen, in de 15e eeuw
Protesteren tegen de macht en rijkdom (o.a. door aflaten) van de katholieke kerk
Reformatie (2)
Belangrijkste hervormers: Maarten Luther en Johannes Calvijn
In 1517 komt Luther met95 stellingen (vooral tegen aflaten)
Hij hoopt dat de Paus mee wil denken en de Kerk zal hervormen
Luther wordt echter door de Paus in de ban gedaan
Wat: Lees 3.5.1 en 3.5.2 en maak t/m opdracht 5
Hoe: individueel (eerste 5 min. stil)
Hulp: methode, aantekeningen en mevrouw de Vries
Tijd: 20 min.
Uitkomst: lesdoelen behaald
Klaar: verder met 3.5.3
minute
second
Noem twee misstanden binnen de katholieke kerk.
Wat was géén kritiekpunt van Luther op de katholieke kerk?
Geestelijken mogen geen vrouwen hebben
De kerk focust teveel op geld verdienen
Heiligen aanbidden is fout
God bestaat helemaal niet
Hoe noemen we de splitsing in de christelijke kerk als gevolg van de ideeën van onder andere Luther?
Hervorming
Renaissance
Reformatie
Humanisme
Wat is een aflaat?
Een gekocht papier waarmee je de kerk in mag.
Een gratis papier dat je zonden vergeeft.
Een gekocht papier dat je zonden vergeeft.
Een gratis boekje.
Maarten Luther was tegen de handel in aflaten, waarom?
Hij vond dat je je plaats in de hemel niet kon kopen.
Met de aflatenhandel werd de St. Pieter gebouwd en hij was tegen het bouwen van kerken.
Omdat alleen vorsten deze aflaten mochten verkopen.
Met aflaten konden mensen in de hemel komen en dat wilde mensen niet.
Waarom begon de Paus met de verkoop van deze aflaten?
Om de lonen van de monniken te betalen.
Om kleine kerken op te knappen.
Om een grote kerk te bouwen in Rome.
Om een nieuwe kruistocht te kunnen betalen.
Wat past niet bij Maarten Luther
95 stellingen
Verzweeg zijn kritiek
Monnik
Kritiek op de Rooms-Katholieke kerk
Herhaling vorige les
Leerdoelen
3.5 vervolg Luther en Karel V
Zelfstandig werken
Afsluiting
Noem twee misstanden binnen de katholieke kerk.
Wat was géén kritiekpunt van Luther op de katholieke kerk?
Geestelijken mogen geen vrouwen hebben
De kerk focust teveel op geld verdienen
Heiligen aanbidden is fout
God bestaat helemaal niet
Hoe noemen we de splitsing in de christelijke kerk als gevolg van de ideeën van onder andere Luther?
Hervorming
Renaissance
Reformatie
Humanisme
Wat is een aflaat?
Een gekocht papier waarmee je de kerk in mag.
Een gratis papier dat je zonden vergeeft.
Een gekocht papier dat je zonden vergeeft.
Een gratis boekje.
Wat past niet bij Maarten Luther
95 stellingen
Verzweeg zijn kritiek
Monnik
Kritiek op de Rooms-Katholieke kerk
Hervorming/reformatie
Katholieken - protestanten
Heilige Roomse Rijk
Rijksdag
Edict van Worms
Je kunt verschillende oorzaken voor de Hervorming/Reformatie noemen en uitleggen.
Je kunt de rol van Luther binnen de Hervorming/Reformatie uitleggen.
Je kunt gevolgen van de splitsing van de christelijke kerk uitleggen.
Waarom heeft Luther succes?
Door de uitvinding van de boekdrukkunst kunnen de teksten van Luther snel worden gekopieerd en verspreid.
Luther wordt gesteund én beschermd door machtige Duitse vorsten.
De ideeën (van eenvoud en soberheid) spreken veel arme gelovigen aan.
Veel gelovigen zijn het niet eens met de aflaten: Luther durft er iets van te zeggen.
Maarten Luther (1483-1546)
Duitse monnink die grote moeite had met de aflaten en levensstijl van de geestelijken.
Veel aanhangers in Duitsland.
Johannes Calvijn (1509-1564)
Zwitserse hervormer die vond dat beelden niet in de Kerk thuishoorden.
Veel aanhangers in Nederland
Gevolgen van de reformatie
Splitsing in de christelijke kerk (1517): ontstaan van de protestantse kerken (ook wel: hervormde- of gereformeerde kerk) naast de katholieke Kerk
Protestantse kerk spreekt veel (arme) mensen in West-Europa aan.
Vervolging van protestanten (ketters)
Protestantse kerk
Christelijke kerk
Er is geen duidelijke leider
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in de volkstaal
Geen beelden en/of verering van heiligen en relieken (is afleiding)
Sobere handelingen
Hoewel er grote en kleine verschillen zijn...
...horen beide kerken bij de christelijke godsdienst
Rijksdag in Worms 1521
Rijksdag Worms
- Karel V en het Heilige Roomse Rijk.
- Verdeeld gebied.
- Niet iedereen was het eens met de ban van Luther.
- 1521, Rijksdag Worms -> maar Luther sprak niet.
- Edict van Worms -> Luther 'vogelvrij'.
- Statenvertaling Bijbel (Duits).
- 1555, Vrede van Ausburg -> wiens grond, diens religie.
Godsdienstvrede van Augsburg 1555
Wat: Heel 3.5 afmaken
Hoe: individueel (eerste 5 min. stil)
Hulp: methode, aantekeningen en mevrouw de Vries
Tijd: 20 min.
Uitkomst: lesdoelen behaald
Klaar: Controleer je leerdoelenkaart. Beantwoord de leerdoelen als vragen in je schrift. Beheers je alles? Maak dan de invulsamenvatting van 3.5.
minute
second
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van heiligen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Sobere handelingen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van relieken
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Protestantse kerk of Katholieke kerk? De Paus is de leider
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Welke van de stellingen is juist? 1 Toen Luther zijn stellingen bedacht wilde hij een nieuwe kerk beginnen. 2 De Paus wilde wel met Luther praten over zijn ideeën.
Alleen 1 is juist
Alleen 2 is juist
Beide zijn juist
Beide zijn onjuist
Maarten Luther is het niet eens met de grote rijkdommen van de Kerk en de geestelijken. Op welke manier kwam de Kerk aan haar rijkdommen?
Mensen kochten hun zonden af met een aflaat.
Mensen handelden met de Kerk.
De Kerk veroverde rijke gebieden.
Mensen hadden medelijden met Kerk en gaven geld.
originalType.dragQuestion
Katholiek
'Magische' handelingen
'Kale' kerk
Sober
Sobere handelingen
De Paus
Maarten Luther
Aflaten
Beeldenverering
Beelden in de kerk
Latijnse kerkdienst
Bijbel in volkstaal
Reliekenverering
→Sleep de onderdelen naar de juiste plek
Protestants
Protestants of Katholiek?
Karel V is....
Protestants
Katholiek