Taalbeschouwing (pragmatiek) Herontwerp

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 2

Taalbeschouwing

• Je kan aangeven wat beleefde en onbeleefde taal is

• Je kan je taalgebruik aanpassen aan de situatie

• Je kan uitleggen hoe je dat doet

Is de reactie passend of niet? Waarom wel/niet?

Bespreek met je buur.

Voelen

• Je zit in de stilteruimte te leren en verderop zitten twee docenten heel hard te overleggen. Je zegt: 'Wees even stil.'

• Je voert een belangrijk telefoongesprek, maar je kleine broertje praat er heel hard doorheen. Je zegt: 'Zou je misschien iets zachter kunnen praten?'

• Je zit in de stiltecoupé en een oudere vrouw zit hard te bellen. Je zegt: 'Hou je bek!'

Wanneer is (meer) beleefdheid nodig? En wanneer niet?

Vatten

Wanneer is (meer) beleefdheid nodig? En wanneer niet?

Afstand -> hoe goed ken je iemand?

Macht -> staat de ander boven jou?

Situatie -> formeel/informeel

En...

Hoe groot/vervelend is wat je van iemand vraagt?

Vatten

Kortom...

Je houdt rekening met

• de situatie (informeel of formeel?)

• de persoon met wie je praat (hoe goed ken je die en staat hij boven jou?)

• wat je van iemand wil (hoe groot en vervelend is het?)

Op basis daarvan beslis je hoe beleefd je moet zijn.

Vatten

Leg de strookjes met de verschillende zinnen nu op volgorde van beleefd naar onbeleefd.

Werk samen met je buur.

Voelen

Maar hoe voeg je dan beleefdheid toe aan een zin?

• Waarom voelt het beleefd of onbeleefd?

• Waar twijfel je over?

Voelen

Vatten

Wat maakt dat een zin beleefd of juist onbeleefd klinkt?

Schrijf een aantal regels op waarmee je een zin beleefd kan maken.

Ik probeer me te concentreren.

Sssst!

Wees stil!

Zou je misschien eventjes stil kunnen zijn?

Vatten

Text

Welke regels hebben jullie bedacht?

Ik probeer me te concentreren.

Sssst!

Wees stil!

Zou je misschien eventjes stil kunnen zijn?

Wat is het verschil tussen..

'Wees stil!' en 'Ik probeer me te concentreren.'?

Vatten

Wat is het verschil tussen..

'Wees stil!' en 'Ik probeer me te concentreren.'?

Direct indirect

Vatten

Wat is het verschil tussen..

'Wees stil!' en 'Ik probeer me te concentreren.'?

Direct indirect

(minder beleefd) (beleefder)

Vatten

Wat maakt een zin nog meer beleefd?

Voorbeeld:

'Wees stil!'

versus

'Zou je misschien eventjes stil kunnen zijn?'

Vatten

Wat maakt een zin nog meer beleefd?

Voorbeeld: 'Zou je misschien eventjes stil kunnen zijn?'

Verzachting - kleine woordjes als maar, misschien, even, verkleinwoorden, zou kunnen

Én het is een vraag!

Vatten

Dus wat is een passende reactie in de volgende situatie?

Slide tekst

Verwerken

Je kijkt iets heel interessants op televisie, maar je oma praat er hard doorheen. Wat zeg je?

Verwerken

Je hebt een pen nodig. Een onbekende leerling loopt langs. Wat vraag je?

Verwerken

Je hebt een belangrijke luistertoets, maar je beste vriend praat en leidt je af. Wat zeg je?

Verwerken

Tot slot

Schrijf voor jezelf op: Vind je het gebruik van Sybau in de klas passend? Waarom (niet?) Maak gebruik van wat je hebt geleerd in de les.

Denk aan wat je hebt geleerd over

Afstand -> hoe goed ken je iemand?

Macht -> staat de ander boven jou?

Situatie -> formeel/informeel

Wat zou je i.p.v. Sybau kunnen zeggen?

Verwerken