4.3 Het hart: bouw en hartslag
Het hart: bouw en hartslag
Onderdelen in deze les
Het hart: bouw en hartslag
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan de delen van het hart en de aansluitende bloedvaten noemen met hun kenmerken en functies, en beschrijven hoe een hartslag verloopt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij aan bij het hart?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden als bloed, kloppen, boezem, kamer, longen of pomp.
Waar ligt het hart?
In de borstholte
Iets naar links onder het borstbeen
Tussen de longen
Ongeveer zo groot als een vuist
Leg uit dat veel leerlingen denken dat het hart helemaal links in de borst zit, maar het ligt vooral midden in de borst en een beetje naar links.
Het hart is een spier
Het hart bestaat vooral uit hartspierweefsel. Deze spier kan zich samentrekken en weer ontspannen. Door dat ritme pompt het hart bloed door het lichaam.
Deze slide heeft geen instructies
Vier ruimtes in het hart
2 boezems bovenin
2 kamers onderin
Rechter- en linkerhelft zijn gescheiden
Kamers pompen bloed met meer kracht weg
Noem boezems ook wel voorkamers als dat op school wordt gebruikt, maar blijf daarna consequent bij één term.
Boezems en kamers
Boezems ontvangen bloed dat het hart binnenkomt
Kamers pompen bloed het hart uit
Rechterkant verwerkt zuurstofarm bloed
Linkerkant verwerkt zuurstofrijk bloed
Houd het verschil functioneel: ontvangen tegenover wegpompen. Dat helpt later bij het verloop van de hartslag.
Hartkleppen
Kleppen zitten tussen boezems en kamers
Ze laten bloed maar één kant op gaan
Ze voorkomen dat bloed terugstroomt
Je hoeft hier nog niet alle klepnamen te behandelen als dat te zwaar is voor de groep; de kern is eenrichtingsverkeer van bloed.
Grote bloedvaten bij het hart
Aorta: voert bloed van de linkerkamer naar het lichaam
Longslagader: voert bloed van de rechterkamer naar de longen
Longaders: brengen bloed van de longen naar het hart
Holle aders: brengen bloed uit het lichaam naar het hart
Benadruk dat slagaders bloed van het hart af voeren en aders bloed naar het hart toe voeren. Dat is belangrijker dan zuurstofrijk of zuurstofarm.
Route van het bloed
Lichaam → holle aders → rechterboezem → rechterkamer → longslagader → longen → longaders → linkerboezem → linkerkamer → aorta → lichaam
Lees de route langzaam hardop mee. Dit is een overzichtsschema dat de bouw van het hart koppelt aan de functie van de bloedvaten.
Wat is de taak van hartkleppen?
Bloed rondpompen
Zuurstof maken
Terugstromen stoppen
Pols vertragen
De juiste kern is dat kleppen het bloed maar één kant op laten gaan. Distractors sluiten aan bij andere functies van hart, longen en hartslag.
Vul de juiste woorden in
Bloed uit het lichaam komt via de holle aders in de rechterboezem. Daarna gaat het naar de rechterkamer en via de longslagader naar de longen. Vanuit de longen komt het via de longaders in de linkerboezem en daarna in de linkerkamer.
Controleer of leerlingen de route koppelen aan de juiste bloedvaten: naar de longen via de longslagader, terug van de longen via de longaders.
Noem één verschil tussen boezems en kamers.
Verwachte elementen: boezems ontvangen bloed, kamers pompen bloed weg, kleppen voorkomen terugstromen, rechterkant verwerkt zuurstofarm bloed en linkerkant zuurstofrijk bloed. Laat leerlingen één of twee functies noemen in eigen woorden.
Wat is een hartslag?
Een hartslag is één volledige beweging van het hart: samentrekken en ontspannen. Zo wordt bloed steeds verder door de bloedsomloop gepompt.
Deze slide heeft geen instructies
Stap 1 van de hartslag
De boezems trekken samen
Bloed gaat naar de kamers
De kleppen tussen boezems en kamers staan open
Laat leerlingen de volgorde zien: eerst vullen, daarna krachtig wegpompen.
Stap 2 van de hartslag
De kamers trekken samen
Bloed gaat naar de longslagader en aorta
De kleppen zorgen dat bloed niet terug kan
Koppel hier de rechterkamer aan de longslagader en de linkerkamer aan de aorta.
Stap 3 van de hartslag
Het hele hart ontspant
Boezems en kamers vullen zich opnieuw met bloed
Daarna begint de volgende hartslag
Noem deze fase eventueel rustfase als dat in de methode zo heet.
Het ritme van het hart
Gemiddeld ongeveer 70 keer per minuut
Bij inspanning vaak sneller
Bij rust vaak langzamer
Maak duidelijk dat 70 per minuut een gemiddelde is en dat hartslag kan veranderen door bewegen, spanning of rust.
Bouw en functie horen bij elkaar
Boezems ontvangen bloed
Kamers pompen bloed weg
Kleppen voorkomen terugstromen
Bloedvaten voeren bloed naar of van het hart
Samen zorgen ze voor een goede bloedsomloop
Deze slide verbindt de twee leerdoelen: onderdelen noemen én uitleggen hoe de hartslag werkt.
Wat gebeurt er als eerste bij een hartslag?
Kamers trekken samen
Hart ontspant
Boezems trekken samen
Aorta vult zich
Toetst de volgorde van de hartslag: eerst boezems, daarna kamers, daarna ontspanning.
Vul de stappen van de hartslag in
Bij stap 1 trekken de boezems samen en gaat bloed naar de kamers. Bij stap 2 trekken de kamers samen en gaat bloed naar de longslagader en aorta. Daarna ontspant het hele hart en vullen boezems en kamers zich opnieuw.
De drie kernwoorden zijn boezems, kamers en ontspant. Deze vraag volgt precies de uitleg van stap 1, 2 en 3.
Hoe zeker voel jij je over de stappen van de hartslag?
Heel zeker
Best zeker
Nog lastig
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat jij nu beter begrijpt?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden gaan over onderdelen van het hart, bloedvaten, route van het bloed of de drie stappen van de hartslag.
Welk deel van deze les vond jij het lastigst?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat lastig was, bijvoorbeeld boezems/kamers, longslagader/longader of de volgorde van de hartslag.
Begrippenlijst
hart - orgaan dat bloed door het lichaam pompt
hartspier - spierweefsel waaruit het hart vooral bestaat
boezem - ruimte in het hart die bloed ontvangt
kamer - ruimte in het hart die bloed wegpompt
hartklep - klep die terugstromen van bloed voorkomt
aorta - grote slagader die bloed van het hart naar het lichaam voert
longslagader - bloedvat dat bloed van het hart naar de longen voert
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
longader - bloedvat dat bloed van de longen naar het hart brengt
holle ader - bloedvat dat bloed uit het lichaam naar het hart brengt
hartslag - één volledige samentrekking en ontspanning van het hart
samentrekken - korter en krachtiger worden van een spier
ontspannen - weer rustig worden na samentrekken
Deze slide heeft geen instructies
