Les 4 terugkoppeling, moleculen en atomen
Inhoud
Terugkoppeling
Chemische reacties
Atomen en moleculen
Onderdelen in deze les
Inhoud
Terugkoppeling
Chemische reacties
Atomen en moleculen
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Terugkoppeling op gemaakte opdrachten en challenge
Ik kan het verschil uitleggen tussen een chemische reactie en een natuurkundige reactie
Deze slide heeft geen instructies
Terugkoppeling
Opdrachten goed gemaakt.
AI en kopieëren uit tekst
Mitochondrieën: de kerncentrales van je lichaam. Hier komen glucose en zuurstof samen en worden omgezet naar energie, warmte en koolstofdioxide.
ATP = de plek waar energie wordt opgeslagen en vrijgegeven, de oplaadbare batterij in je cellen.
Atomen herschikken zich, ze verdwijnen niet. Goed begrepen!
Deze slide heeft geen instructies
Terugkoppeling
Opdracht
Uitwerking
Deze slide heeft geen instructies
Glucose is een ....?
Beginstof
Reactieproduct
Deze slide heeft geen instructies
Welke chemische reacties ken jij uit het dagelijks leven?
Gebruik de antwoorden als voorkennis-activatie. Laat leerlingen voorbeelden noemen die passen bij de volgende slides, zoals roesten, branden, bakken of reacties in het lichaam.
Chemische reacties om je heen
IJzer roest
Hout brandt
Vuurwerk ontploft
Gisting van bier
Ook in je lichaam gebeuren steeds chemische reacties
Een kaars die brandt
Een auto die benzine verbrandt
Vuurwerk
Brood dat wordt gebakken
Een plant die aan fotosynthese doet
Gebruik deze slide om voorkennis te activeren. Laat leerlingen benoemen welke voorbeelden zij herkennen uit hun dagelijks leven, zonder al te diep in definities te gaan.
Wat vind je van het antwoord op deze vraag?
Deze slide heeft geen instructies
Celverbranding is precies hetzelfde als een kampvuur?
Nee, daar ben ik het niet mee eens. Bij een kampvuur verbrandt brandstof snel en ongecontroleerd in één keer, waarbij alle energie direct vrijkomt als licht en warmte. Celverbranding is daarentegen een gecontroleerde chemische reactie in de mitochondriën waarbij de beginstoffen glucose en zuurstof geleidelijk worden omgezet
Ja, omdat ze allebei de brandstof verbranden en er warmte uitstoot.
Deze slide heeft geen instructies
Mitochondriën en ATP
Celverbranding gebeurt in de mitochondriën
Dit zijn de energiecentrales van de cel
Een groot deel van de energie wordt opgeslagen in ATP
ATP levert energie direct aan de cel
Gebruik de vergelijking uit de tekst: ATP is als een kleine oplaadbare batterij. Noem ook dat ATP opnieuw wordt opgeladen tijdens de volgende celverbranding.
Alles bestaat uit deeltjes
Alles om je heen bestaat uit stoffen
Stoffen zijn opgebouwd uit piepkleine deeltjes
De kleinste bouwstenen van een stof zijn atomen
Atomen kunnen zich met elkaar verbinden tot moleculen
Water, glucose, zuurstof en koolstofdioxide bestaan uit moleculen
Houd dit op basaal niveau. Het doel is alleen de opbouw met atomen en moleculen te koppelen aan reacties, niet om verder in atoommodellen te gaan.
Atomen verdwijnen niet
Tijdens een chemische reactie verdwijnen atomen niet
Atomen worden opnieuw gerangschikt
Zo ontstaan nieuwe moleculen
Dat is een belangrijk verschil met een natuurkundige reactie.
Hier zit een veelvoorkomende misconceptie: leerlingen denken soms dat stoffen 'weg' zijn. Leg uit dat de atomen blijven bestaan en alleen anders gerangschikt worden.
Voorbeeld: hout brandt
Hout verandert in nieuwe stoffen
Er ontstaan onder andere koolstofdioxide, waterdamp en as
Daarbij komen warmte en licht vrij
Omdat nieuwe stoffen ontstaan, is dit een chemische reactie
Gebruik dit als zichtbaar voorbeeld van de definitie. Koppel terug aan beginstoffen en reactieproducten, zonder extra stoffen toe te voegen die niet in de bron staan.
Chemische reactie
Brandend hout -----> as + koolstofdioxide + waterdamp
Het molecuul (uiterlijk) veranderd.
De atomen (innerlijk/identiteit) blijven met evenveel
De atomen herschikken zich tot nieuwe moleculen.
Natuurkundige reactie
IJS -----> Smeltwater
Het molecuul (uiterlijk) veranderd NIET
De atomen (innerlijk/identiteit) blijven met evenveel
De atomen herschikken zich NIET
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: Als je een Lego-kasteel uit elkaar haalt en van dezelfde blokjes een ruimteschip bouwt, is het kasteel verdwenen, maar de individuele Legoblokjes (de atomen) bestaan nog steeds. Je hebt er niks van weggegooid en niks aan toegevoegd.
Voorbeeld: Zie atomen als dansers op een feestje. Eerst dansen persoon A en B samen, en persoon C en D samen. Tijdens het nummer wisselen ze van partner: A gaat met D dansen en B met C. De paartjes (moleculen) zijn veranderd, maar er is geen enkele danser (atoom) van de dansvloer verdwenen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom verdwijnen atomen niet bij een reactie?
Verwacht in het antwoord: atomen blijven bestaan en worden opnieuw gerangschikt. Nieuwe moleculen ontstaan. Bespreek kort het verschil met 'iets verdwijnt echt'.
Chemische of natuurkundige reactie
Chocolade laten smelten
Een suikerklontje in een kopje thee
Het roesten van een ijzeren spijker?
Water koken waarbij waterdamp ontstaat
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
chemische reactie - een reactie waarbij nieuwe stoffen ontstaan
beginstoffen - stoffen waarmee een chemische reactie begint
reactieproducten - nieuwe stoffen die ontstaan
atomen - de kleinste bouwstenen van een stof
moleculen - deeltjes die zijn opgebouwd uit atomen
celverbranding - chemische reactie in lichaamscellen
mitochondriën - onderdelen van de cel waar celverbranding plaatsvindt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
ATP - stof die vrijgekomen energie tijdelijk opslaat en levert aan de cel
glucose - belangrijkste brandstof van de cel
zuurstof - stof die nodig is voor de celverbranding
koolstofdioxide - stof die ontstaat bij celverbranding
water - stof die ontstaat bij celverbranding
energie - komt vrij of is nodig bij chemische reacties
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Mogelijke reacties: wat een chemische reactie is, verschil tussen beginstoffen en reactieproducten, of celverbranding.
