4Kader_C1§5_Teksten_uit_het_mbo
Onderdelen in deze les
§5 Teksten uit het mbo
LessonUp • 4 kader vmbo
Informatieve mbo-teksten lezen • hoofd- en bijzaken • samenvatten • schema/mindmap
±20–25 min instructie + ±20 min opdrachten uit het boek
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
WOORDWEB
Teksten op je vervolgopleiding
Je start straks op het mbo. Welke teksten moet je daar waarschijnlijk zelfstandig kunnen begrijpen?
Noem minimaal twee voorbeelden.
Bijvoorbeeld: vakteksten, protocollen, veiligheidsinstructies, stage-informatie, handleidingen.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
LEERDOEL
Leerdoelen
Na deze les kun je:
• informatieve teksten uit het mbo herkennen en gericht lezen;
• hoofd- en bijzaken onderscheiden;
• informatie selecteren en in eigen woorden samenvatten;
• informatie schematiseren of verwerken in een mindmap.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
UITLEG
Mbo-teksten: functioneel lezen
Op het mbo lees je vaak met een DOEL.
Je leest bijvoorbeeld om:
• iets te leren voor een toets;
• veilig te kunnen werken;
• een praktijkopdracht uit te voeren;
• stage-afspraken te begrijpen;
• informatie terug te vinden.
Je hoeft dus niet altijd elk woord even uitgebreid te lezen.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
MEERKEUZE
Welke leesmanier kies je?
Je wilt in een stageprotocol snel vinden hoe laat je je ziek moet melden.
Wat doe je vooral?
A alles woord voor woord lezen
B gericht zoeken naar ‘ziek’, ‘afmelden’ of ‘verzuim’
C alleen de afbeelding bekijken
D de tekst uit je hoofd leren
B – je zoekt gericht naar de informatie die je nodig hebt.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
UITLEG
Oriënteren vóór het lezen
Bekijk eerst:
• titel en tussenkopjes;
• bron en tekstsoort;
• afbeeldingen/tabellen;
• vetgedrukte woorden;
• eerste en laatste alinea.
Voorspel daarna onderwerp en hoofdgedachte.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
UITLEG
Hoofdzaak, bijzaak en hoofdgedachte
HOOFDZAKEN = belangrijkste informatie.
BIJZAKEN = voorbeelden, details en extra uitleg.
HOOFDGEDACHTE = de belangrijkste boodschap van de hele tekst, meestal in één zin.
Een goede samenvatting bouw je vooral uit hoofdzaken.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
LEZEN
Leesfragment: veilig werken
Medewerkers in een magazijn tillen dagelijks dozen en materialen. Verkeerd tillen kan rugklachten veroorzaken. Houd daarom een zware last dicht bij je lichaam, buig door je knieën en voorkom dat je tijdens het tillen met je rug draait. Controleer vooraf of je de last alleen kunt tillen. Is het gewicht te groot of is het voorwerp onhandig? Vraag een collega om hulp of gebruik een tilhulpmiddel. Veilig tillen voorkomt niet ieder ongeluk, maar verkleint de kans op lichamelijke klachten aanzienlijk.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
MEERKEUZE
Wat is de hoofdgedachte?
A In magazijnen staan veel dozen.
B Collega’s kunnen elkaar helpen.
C Door op de juiste manier te tillen verklein je de kans op lichamelijke klachten.
D Tilhulpmiddelen zijn duur.
ANTWOORD: C
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
MEERKEUZE
Hoofdzaak of detail?
‘Medewerkers in een magazijn tillen dagelijks dozen en materialen.’
Is dit vooral:
A hoofdzaak
B bijzaak/context
Leg kort uit.
B – het geeft context; de kern van de tekst gaat over veilig tillen.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
UITLEG
Selecteer vóór je samenvat
Stel bij iedere alinea vragen:
1. Wat is het onderwerp?
2. Wat moet ik hiervan onthouden?
3. Is dit een hoofdzaak of alleen een voorbeeld?
4. Kan ik twee zinnen samenvoegen?
Markeer niet te veel: als bijna alles gemarkeerd is, heb je nog niet geselecteerd.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
OPEN VRAAG
Vat samen in eigen woorden
Schrijf een samenvatting van ‘Veilig werken’ in maximaal DRIE zinnen.
Eisen:
• hoofdgedachte erin;
• belangrijkste adviezen erin;
• geen onnodige voorbeelden;
• zoveel mogelijk eigen woorden.
Voorbeeld: Verkeerd tillen kan lichamelijke klachten veroorzaken. Til daarom dicht bij je lichaam, buig door je knieën en draai niet met je rug. Beoordeel of je hulp of een tilhulpmiddel nodig hebt.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
UITLEG
Schema of mindmap?
SCHEMA → handig bij stappen, categorieën, oorzaak-gevolg of vergelijking.
MINDMAP → handig om één centraal onderwerp met verschillende onderdelen overzichtelijk te maken.
De vorm die je kiest moet passen bij de informatie uit de tekst.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
OPEN VRAAG
Maak een schema
Zet de informatie uit ‘Veilig werken’ in drie vakken:
RISICO | GOED DOEN | HULP NODIG WANNEER?
Schrijf alleen kernwoorden.
Risico: rug/lichamelijke klachten. Goed doen: last dichtbij, knieën buigen, rug niet draaien. Hulp: te zwaar/onhandig → collega of tilhulpmiddel.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
OPEN VRAAG
Kaderchallenge
Een leerling schrijft als samenvatting:
‘In een magazijn zijn dozen. Je moet goed tillen. Soms kan iemand helpen. Er zijn ook hulpmiddelen.’
Noem TWEE verbeterpunten en schrijf daarna een betere samenvatting van maximaal twee zinnen.
Verbeterpunten: te vaag, hoofdgedachte ontbreekt, adviezen zijn niet concreet. Een betere samenvatting noemt risico + belangrijkste tiladviezen + hulp bij zware/onhandige lasten.
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
BOEKOPDRACHTEN
Nu aan het werk 📚
Open je boek bij §5 Teksten uit het mbo.
Blz 34 t/m 41 opdr 1 t/m 10
1. Oriënteer je eerst op iedere tekst.
2. Markeer alleen hoofdzaken.
3. Maak daarna de opdrachten.
4. Moet je samenvatten? Schrijf in eigen woorden.
5. Klaar? Controleer of je geen belangrijke informatie hebt gemist.
⏱ Werktijd: ongeveer 20 minuten
§5 TEKSTEN UIT HET MBO • 4 KADER
MEERKEUZE
Exit-ticket
Welke aanpak is het BEST voor een samenvatting?
A alle zinnen overschrijven
B alleen de eerste zin gebruiken
C hoofdzaken selecteren en in eigen woorden kort weergeven
D zoveel mogelijk details toevoegen
ANTWOORD: C
