§9.1
Elektronen overdracht
§9.1
Elektronen overdracht
9.1 Elektronenoverdracht
Elektronen
Oxidator
Reductor
Halfreactie
Redoxkoppel
Redoxreactie
9.1 Elektronenoverdracht
Elektronen
Oxidator
Reductor
Halfreactie
Redoxkoppel
Redoxreactie
2 Na (s) + Cl2 (g) 2 Na+ (aq) + 2 Cl- (aq)
Na = reductor: geeft elektronen af
Cl2 = oxidator: neemt elektronen op
oxidatoren reductoren
niet-metalen metalen / niet-metaal
O2 Cl2 H+ Na Mg Fe / H2
2e-
9.1 Elektronenoverdracht
Elektronen
Oxidator
Reductor
Halfreactie
Redoxkoppel
Redoxreactie
2 Na (s) + Cl2 (g) 2 Na+ (aq) + 2 Cl- (aq)
Na = reductor: geeft elektronen af
Cl2 = oxidator: neemt elektronen op
Twee halfreacties
Na Na+ + e- Na/Na+ heet
Cl2 + 2 e- 2 Cl- een redoxkoppel
2e-
Oefenen!
Opgave 1
Opgave 2
Opgaven 3 - 4
Opgave 3
Opgave 3
Opgave 4
Opgaven 2 - 4
Opgaven 6-7
§9.2 Redoxreacties
9.2 Redoxreacties
Standaardelektrodepotentiaal U0
Redoxreactie opstellen
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie
Sterkste oxidator en reductor (T48)
Halfreacties
Elektronen gelijk maken
Totaalreactie
Verloopt reactie (△U)
Bijv: corrosie, bescherming, titratie (!)
9.2 Redoxreacties
Standaardelektrodepotentiaal U0
Redoxreactie opstellen
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie
Sterkste oxidator en reductor (T48)
Halfreacties
Verloopt reactie (△U)
Elektronen gelijk maken
Totaalreactie
Bijv: corrosie, bescherming, titratie
De standaardelektrodepotentiaal, U0
Kijk in Binas tabel 48
Geeft de sterkte van de oxidator aan:
Sterkere oxidator --> grotere U0
Geeft de sterkte van de reductor aan:
Sterkere reductor --> meer negatieve U0
△U = U0(oxidator) – U0(reductor)
bepaalt of een reactie verloopt of niet
△U>>0 --> verloopt de reactie
△U<<0 --> reactie verloopt niet
Sterke oxidatoren
Sterke reductoren
Stap 1: Inventariseer alle deeltjes in de oplossing
Noteer zout als ionen. Zuur dan H+. Basisch dan OH-. Vergeet H2O niet.
Stap 2: Zoek de sterkste oxidator op met halfreactie.
Noteer de reacties uit T48 van links naar rechts.
Zoek de sterkste reductor op met halfreactie.
Noteer de reactie uit T48 van rechts naar links
Stap 3: Schrijf de halfreacties onder elkaar op. Kijk of de reactie verloopt.
Zet de oxidator boven de reductor.
Stap 4: Zorg dat de reductor evenveel elektronen afstaat als dat de oxidator opneemt.
Stap 5: Tel de beide halfreacties bij elkaar op.
Stap 6: Streep dezelfde deeltjes voor en na de pijl tegen elkaar weg.
Controleer de ladingsbalans en de elektronenbalans.
En kijk of er nog eventueel vervolgreacties zijn…
Stappenplan – opstellen redoxreacties
Voorbeeld – opstellen redoxreacties
Sterke oxidatoren
Sterke reductoren
9.2 Corrosie en bescherming
Metalen kunnen reduceren (een elektron afstaan)
Dit gebeurt gemakkelijker bij een lagere U0
Dit heet corrosie of roesten
Voorbeeld: Zuurstofrijk water heeft een U0 van 0,40V
Dus alle metalen met een U0 lager dan 0,40V, worden dan geoxideerd
Vraag: hoe reageren Pt? Au? Fe? Zn?
Je hebt edele metalen (Pt, Au, Ag) en onedele metalen (Fe, Zn, Cu)
Bescherming tegen corrosie
9.2 Titratie
Redoxtitraties gebruik je om de concentratie van een bepaalde stof nauwkeurig vast te stellen
Veel oxidatoren en reductoren veranderen van kleur tijdens de reactie (Binas tabel 65B)
Bijvoorbeeld: MnO4- + H+ + e- → Mn2+ + H2O
paars kleurloos
Of kunnen kleuren met toevoeging van zetmeel (met jood)
Bijvoorbeeld: 2I- → I2 + 2e-
met zetmeel kleurloos donker bruin/paars
9.2 Huiswerk
Lees 9.2
Maak: 10-12 en 16-18
Let op! opgave 18 is relevant voor praktisch examen
We oefenen na de voorjaarsvakantie een redox titratie
4,7 . 10-4
[H2C2O4] = n / V = = 4,7 . 10-2 M
10,0 . 10-3
§9.3
Energie uit redoxreacties
Teken de cel
Wat is de reactie?
Wat is de bronspanning?
Welke richting gaan de elektronen?
Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
Electrochemische cel van Zn en Cu
koper(II)nitraat & Cu(s) | NaCl opl | zinknitraat & Zn(s)
Electrochemische cel van Zn en Cu
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
NO3-(aq)
zinknitraat
Cu2+(aq)
NO3-(aq)
koper(II)nitraat
Cu(s)
Zn(s)
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
NaCl opl
Electrochemische cel van Zn en Cu
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
Electrochemische cel van Zn en Cu
Cu2+(aq)
Cu(s)
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
NaCl opl
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie: Cu2+ NO3- Zn2+ H2O Cu(s) Zn(s)
Sterkste oxidator en reductor: Cu2+ en Zn(s)
Halfreacties: Cu2+ + 2 e- Cu(s) +0,34V
Zn(s) Zn2+ + 2 e- -0,76V
Verloopt reactie? delta U = 0,34-(-0,76)=1,10V Ja!
Elektronen gelijk maken
Totaalreactie: Cu2+ + Zn(s) Cu(s) + Zn2+
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
NaCl opl
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
+pool
-pool
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie: Cu2+ NO3- Zn2+ H2O Cu(s) Zn(s)
Sterkste oxidator en reductor: Cu2+ en Zn(s)
Halfreacties: Cu2+ + 2 e- Cu(s) +0,34V
Zn(s) Zn2+ + 2 e- -0,76V
Verloopt reactie? delta U = 0,34-(-0,76)=1,10V Ja!
Elektronen gelijk maken
Totaalreactie: Cu2+ + Zn(s) Cu(s) + Zn2+
e-
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
NaCl opl
Electrochemische cel van Zn en Cu
Zn2+(aq)
Cu2+(aq)
Cu(s)
Zn(s)
+pool
-pool
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie: Cu2+ NO3- Zn2+ H2O Cu(s) Zn(s)
Sterkste oxidator en reductor: Cu2+ en Zn(s)
Halfreacties: Cu2+ + 2 e- Cu(s) +0,34V
Zn(s) Zn2+ + 2 e- -0,76V
Verloopt reactie? delta U = 0,34-(-0,76)=1,10V Ja!
Elektronen gelijk maken
Totaalreactie: Cu2+ + Zn(s) Cu(s) + Zn2+
e-
Cl-
Na+
Wat is de reactie? Wat is de bronspanning? Welke richting gaan de elektronen? Hoe lopen de ionen in de zoutbrug?
NaCl opl
9.3 Energie uit redoxreacties
Huiswerk: bestudeer 9.3
Maak: opgaven 20-24
9.3 Energie uit redoxreacties
Halfcellen
Zoutbrug
Elektroden
Pluspool is oxidator
Minpool is reductor
Elektronenstroom
Ionenstroom
Bronspanning, V0
Deeltjesinventarisatie: Zn(s), Zn2+, SO42-, H2O en Cu(s), Cu2+
Voorbeeld - Daniell cel
Kobaltsulfaat-opl: CoSO4 in water
Co2+ SO42- H2O Co(s)
IJzer(II)sulfaat-opl: FeSO4 in water
Ijzer(III)sulfaat-opl: Fe2(SO4)3 in water
Aanwezige deeltjes
Fe2+ Fe3+ SO42- H2O en Pt(s)
Sterkste oxidator / reductor (T48)
Pt
Co
KCl-opl
Voorbeeld - Daniell cel
Voorbeeld - Daniell cel
Voorbeeld - Daniell cel
Voorbeeld - Daniell cel
Links: Rechts:
Opdracht elektrochemische cel
We stellen de volgende elektrochemische cel samen:
Co(s) | Co2+(aq) || Ni2+(aq) | Ni(s)
De concentraties van de cobaltionen en nikkelionen zijn bij de aanvang 1,0 M. De volumes van de oplossingen van Co2+ en Ni2+ zijn beide 1,0 L
Maak een schematische tekening van deze cel.
Geef de vergelijkingen voor elk van de halfreacties die optreden tijdens de stroomlevering.
Bereken de bronspanning van de cel.
Door de stroomlevering neemt de bronspanning af. Leg uit waarom de bronspanning afneemt door de stroomlevering.
Antwoord
2. Red: Co → Co2+ + 2 e-
Ox: Ni2+ + 2 e- → Ni
3. Vbron = –0,25 – (–0,28) = 0,03 V
4. Notie dat door de stroomlevering [Co2+] stijgt en [Ni2+] daalt.
Hierdoor wordt V(ox) kleiner en V(red) groter, waardoor Vbron
kleiner wordt.
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Energie uit redoxreacties: opgaven 19-22
9.3 Brandstofcellen
zuurstof/lucht
O2
waterstof
H2
waterstof
H2
lucht en water
H2O
9.3 Brandstofcellen
9.3 Brandstofcellen
Zuurstof en waterstof reageren in de brandstofcel aan de elektrodes onder invloed van een katalysator.
9.3 Brandstofcellen
Verbranding
Zuurstof
Halfreactie opstellen: stappenplan
Atoombalans
O-balans => H2O
H-balans => H+
Ladingsbalans => e-
Zuur, neutraal, basisch milieu
Continu
Rekenen aan elektrochemische cellen
9.3 Brandstofcellen
zuurstof/lucht
O2
ethanol
CO2
ethanol
C2H6O
lucht en water
H2O
?
C2H6O = = = > CO2 ?
9.3 Halfreacties opstellen
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie C2H6O
Voorlopige reactie C2H6O => CO2
Atomenbalans (behalve O en H) C2H6O => 2 CO2
Atoombalans van O: door H2O C2H6O + 3 H2O => 2 CO2
Atoombalans van H: door H+ C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+
Ladingsbalans: door e- C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+ + 12 e-
Controleer het milieu: H+ alléén in zuurmilieu OK (H+ wordt gevormd)
Halfreactie afmaken: streep weg C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+ + 12 e-
C2H6O = = = > CO2 ?
9.3 Halfreacties opstellen
Stappenplan
Deeltjesinventarisatie C2H6O
Voorlopige reactie C2H6O => CO2
Atomenbalans (behalve O en H) C2H6O => 2 CO2
Atoombalans van O: door H2O C2H6O + 3 H2O => 2 CO2
Atoombalans van H: door H+ C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+
Ladingsbalans: door e- C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+ + 12 e-
Controleer het milieu: H+ alléén in zuurmilieu OK (H+ wordt gevormd)
Halfreactie afmaken: streep weg C2H6O + 3 H2O => 2 CO2 + 12 H+ + 12 e-
C2H6O = = = > CO2 ?
9.3 Rekenen aan elektrochemische cellen
*) constante van Faraday staat in Binas T7A
F = 9,6484.104 C/mol
9.3 Rekenen aan elektrochemische cellen
9.3 Rekenen aan elektrochemische cellen
9.3 Rekenen aan elektrochemische cellen
*) constante van Faraday staat in Binas T7A
F = 9,6484.104 C/mol
§9.4
Energieopslag met redoxreacties
9.4 Opladen van een Daniell cel
bronspanning△U=1,10V
Zn(s) → Zn2+ + 2e-
Cu2+ + 2e- → Cu(s)
9.4 Opladen van een Daniell cel
bronspanning△U=1,10V
Zn(s) → Zn2+ + 2e-
Cu2+ + 2e- → Cu(s)
opladen als
V > 1,10V
Zn2+ + 2e- → Zn(s)
Cu(s) → Cu2+ + 2e-
Elektrolyse
Is een gedwongen redox reactie.
Deze reactie zou normaal gesproken niet verlopen.
Aan negatieve elektrode is een elektronenoverschot deze elektronen worden opgenomen door de sterkste oxidator.
Aan de positieve elektrode is een elektronentekort. Deze worden ‘aangevuld’ door de sterkste reductor.
Voor elektrolyse is een oplossing met ionen nodig; een elektrolyt.
Lithium-ion batterij
9.4 Batterij opladen
9.4 Energieopslag
Accu’s
Oplaadbare batterij
Opladen (van een Daniell cel)
Typen accu’s
Elektrolyse
Waterstof als energiebron
9.4 Typen accu’s
9.4 Accu = oplaadbaar
Een lood-elektrode en een lood(V)oxide-elektrode in een bak met zwavelzuur (electrolyt).
Alkaline batterij
9.4 Alkaline batterij = niet oplaadbaar
Cel met Zn-poeder in KOH pasta (electrolyt) met C-elektrode; cel met mangaanoxide separator; van elkaar gescheiden door een poreuze separator.
1,5 V
Nikkel cadmium batterij
9.4 Nickel-cadmium batterij
Laagjes nikkel(III)oxide-hydroxide en laagjes cadmium, gescheiden door een poreuze membraan
Lithium-ion batterij
9.4 Lithium-ion
Lithium-ion
polymeer
batterij
Lithium in grafiet als reductor; geleidend pokymeer voor Li ionen transport; mangaanoxide als oxidator.
Batterij bevat dus geen water (lithium).
9.4 Elektrolyse
5% H2SO4
Pt elektroden
VRAGEN
Wat zijn de reacties die optreden aan beide elektrodes?
Welke spanning is nodig om deze redox reactie gedwongen te laten verlopen?
e-
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van water
Oplossing: 5% H2SO4
Pt elektrode
e-
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van water
e-
Oplossing: 5% H2SO4
Pt elektrode
Reductor Oxidator
2 H2O O2(g) + 4 H+ + 4 e- 2 H+ + 2 e- H2(g)
Benodigde spanning: UOX – URED = 0 - 1,23 = -1,23 V dus: > 1,23 V
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van gesmolten
natriumchloride
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
§9.4
Energieopslag met redoxreacties
9.4 Energieopslag
Accu’s
Opladen (van een Daniell cel)
Typen accu’s
Elektrolyse
9.4 Energieopslag
Accu’s
Oplaadbare batterij
Opladen (van een Daniell cel)
Typen accu’s
Elektrolyse
Waterstof als energiebron
9.4 Opladen van een Daniell cel
bronspanning△U=1,10V
Zn(s) → Zn2+ + 2e-
Cu2+ + 2e- → Cu(s)
9.4 Opladen van een Daniell cel
bronspanning△U=1,10V
Zn(s) → Zn2+ + 2e-
Cu2+ + 2e- → Cu(s)
opladen als
V > 1,10V
Zn2+ + 2e- → Zn(s)
Cu(s) → Cu2+ + 2e-
Elektrolyse
Is een gedwongen redox reactie.
Deze reactie zou normaal gesproken niet verlopen.
Aan negatieve elektrode is een elektronenoverschot deze elektronen worden opgenomen door de sterkste oxidator.
Aan de positieve elektrode is een elektronentekort. Deze worden ‘aangevuld’ door de sterkste reductor.
Voor elektrolyse is een oplossing met ionen nodig; een elektrolyt.
Lithium-ion batterij
9.4 Batterij opladen
9.4 Typen accu’s
9.4 Accu = oplaadbaar
Een lood-elektrode en een lood(V)oxide-elektrode in een bak met zwavelzuur (electrolyt).
Alkaline batterij
9.4 Alkaline batterij = niet oplaadbaar
Cel met Zn-poeder in KOH pasta (electrolyt) met C-elektrode; cel met mangaanoxide separator; van elkaar gescheiden door een poreuze separator.
1,5 V
Nikkel cadmium batterij
9.4 Nickel-cadmium batterij
Laagjes nikkel(III)oxide-hydroxide en laagjes cadmium, gescheiden door een poreuze membraan
Lithium-ion batterij
9.4 Lithium-ion
Lithium-ion
polymeer
batterij
Lithium in grafiet als reductor; geleidend pokymeer voor Li ionen transport; mangaanoxide als oxidator.
Batterij bevat dus geen water (lithium).
9.4 Elektrolyse
5% H2SO4
Pt elektroden
VRAGEN
Wat zijn de reacties die optreden aan beide elektrodes?
Welke spanning is nodig om deze redox reactie gedwongen te laten verlopen?
e-
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van water
Oplossing: 5% H2SO4
Pt elektroden
e-
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van water
e-
Oplossing: 5% H2SO4
Pt elektroden
Reductor Oxidator
2 H2O O2(g) + 4 H+ + 4 e- 2 H+ + 2 e- H2(g)
Benodigde spanning: UOX – URED = 0 - 1,23 = -1,23 V dus: > 1,23 V
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse
van gesmolten
natriumchloride
9.4 Energieopslag met redoxreacties
Bestudeer 9.4
Maak opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
9.4 Energieopslag met redoxreacties
opgaven 26 t/m 30 en 33
Het nitraat van een onbekend tweewaardig metaal, M2+, wordt opgelost in water. Vervolgens wordt in de opstelling een elektrische stroom eerst door een oplossing van zilvernitraat en vervolgens door de oplossing van het onbekende metaalnitraat geleid.
De massa's van beide negatieve elektroden nemen toe.
Lithium-ion batterij
9.4 Elektrolyse OPGAVE
1. Geef de vergelijkingen van de reacties die aan de vier elektroden plaatsvinden tijdens de elektrolyse.
Na 1 uur elektrolyseren is de massa van de negatieve elektrode in de zilvernitraatoplossing toegenomen met 0,5094 g.
2. Hoeveel mol elektronen is er dan door de opstelling gestroomd?
3. Hoeveel mol van het onbekende metaal is na 1 uur elektrolyseren ontstaan?
Lithium-ion batterij