Les 15 Werken met een stappenplan

• newEditor
• Zorg en Welzijn
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 3

Werken met een stappenplan

Open met het idee dat veel activiteiten makkelijker gaan als je ze in een vaste volgorde doet en uitlegt.

Leerdoelen

• Ik kan een stappenplan gebruiken om een activiteit duidelijk voor te doen en uit te leggen, en controleren of de uitvoering volgens het stappenplan verloopt.

Wat mag er niet missen in een goed stappenplan?

Gebruik de antwoorden als voorkennis: let op woorden als volgorde, duidelijk, stap voor stap, controle, rustig, niets vergeten.

Wat is een stappenplan?

Een stappenplan is een rij van handelingen in een logische volgorde.

Je gebruikt het om:

• een activiteit duidelijk uit te leggen

• niets over te slaan

• overzicht te houden

• te controleren of alles goed gaat

Waarom werkt dit?

Waarom werkt een stappenplan?

• de volgorde is duidelijk

• iedere stap heeft een vaste plek

• de uitvoerder weet wat eerst en daarna komt

• fouten vallen sneller op

Benadruk dat een stappenplan niet alleen helpt bij doen, maar ook bij uitleggen en controleren.

Kenmerken van goede stappen

Goede stappen zijn:

• duidelijk

• kort

• logisch geordend

• uitvoerbaar

• volledig

Elke stap beschrijft één handeling.

Veel leerlingen maken stappen te groot of te vaag. Wijs op het verschil tussen één handeling en meerdere handelingen in één stap.

Van activiteit naar volgorde

Bij een stappenplan denk je eerst na over de activiteit.

Daarna bepaal je:

• wat je nodig hebt

• waar je begint

• welke stap daarna komt

• wanneer de activiteit klaar is

Een stappenplan opstellen

1. Bepaal de activiteit.

2. Schrijf de handelingen op.

3. Zet de handelingen in goede volgorde.

4. Controleer of er niets mist.

5. Maak de stappen kort en duidelijk.

Noem dat de logische volgorde centraal staat: eerst voorbereiden, dan uitvoeren, dan afronden.

Wat hoort bij een goed stappenplan?

A

Lange stappen

B

Logische volgorde

C

Snelle uitleg

D

Moeilijke woorden

Toetst de kern uit slides 2-6: een stappenplan bestaat uit duidelijke handelingen in logische volgorde.

Maak de tekst compleet

Bij een stappenplan bepaal je eerst de activiteit. Daarna schrijf je de handelingen op. Dan zet je ze in de goede volgorde en controleer je of er niets mist.

activiteit

handelingen

volgorde

tempo

kernwoorden

uitleg

resultaat

Herhaalt de opbouw uit slides 5 en 6 met drie kernwoorden.

Een activiteit voordoen

Als je een activiteit voordoet, gebruik je het stappenplan als steun.

Je laat elke stap zien in dezelfde volgorde als op het plan. Zo blijft de uitleg overzichtelijk en begrijpelijk.

Koppel dit aan praktische situaties in MACT: iets maken, monteren, opruimen of bedienen.

Voordoen en uitleggen tegelijk

• laat de stap zien

• noem wat je doet

• gebruik dezelfde volgorde als in het plan

• ga pas verder als de stap klaar is

De functie van een stappenplan

Een stappenplan helpt bij het voordoen van een activiteit.

Het geeft houvast aan degene die uitlegt en aan degene die kijkt of uitvoert. Daardoor is de kans kleiner dat stappen worden vergeten.

Rust en overzicht houden

Met een stappenplan werk je stap voor stap.

Dat helpt om:

• rustig te blijven

• niet te snel te gaan

• de volgorde vast te houden

• volledig te werken

Leg de link met tempo: te snel werken zorgt vaak voor overslaan van stappen.

Wat doe je tijdens het voordoen eerst?

A

Volgende stap doen

B

Alles tegelijk zeggen

C

De stap laten zien

D

Het plan overslaan

Sluit aan op slides 7-10: eerst de stap laten zien, tegelijk benoemen wat je doet, en pas doorgaan als de stap klaar is.

Vul de juiste woorden in

Als je een activiteit voordoet, gebruik je het stappenplan als steun. Je werkt in dezelfde volgorde en gaat pas verder als de stap klaar is. Zo houd je rust en overzicht.

stappenplan

volgorde

klaar

tempo

handeling

kort

controle

Controleert begrip van de functie van het stappenplan bij voordoen en uitleggen.

Duidelijke instructietaal

Gebruik woorden die precies zeggen wat er moet gebeuren.

Bijvoorbeeld:

• pak

• leg

• draai

• druk

• controleer

Benadruk dat werkwoorden de kern van instructietaal zijn.

Kernwoorden in uitleg

Kernwoorden maken een uitleg sneller duidelijk.

Denk aan woorden zoals:

• eerst

• daarna

• vervolgens

• voorzichtig

• recht

• vast

• klaar

Wijs erop dat sommige kernwoorden over volgorde gaan en andere over hoe je de handeling uitvoert.

Zo klinkt een begrijpelijke stap

Een begrijpelijke stap zegt:

• wat je doet

• waarmee je het doet

• in welke volgorde

• wanneer je door mag

Voorbeeld: `Draai daarna de dop stevig vast.`

Noem dat woorden als 'stevig' of 'recht' helpen om de uitvoering nauwkeuriger te maken.

Korte en precieze taal

• gebruik korte zinnen

• zeg één stap tegelijk

• vermijd moeilijke of vage woorden

• herhaal belangrijke kernwoorden

Welk woord is goede instructietaal?

A

misschien

B

ongeveer

C

draai

D

soms

Gebaseerd op slides 11-14: instructietaal gebruikt duidelijke werkwoorden.

Bedenk een duidelijke stap met een werkwoord en kernwoord.

Bespreek dat een goed antwoord een kort voorbeeld geeft met een werkwoord en een kernwoord, zoals: 'Leg daarna het papier recht neer' of 'Draai de dop stevig vast'.

Controleren tijdens de uitvoering

Controleren betekent dat je kijkt of elke stap wordt uitgevoerd zoals in het stappenplan staat.

Je let op de handeling, de volgorde en het resultaat van de stap.

Waar let je op?

• wordt de juiste stap gedaan?

• gebeurt dat in de goede volgorde?

• wordt geen stap overgeslagen?

• wordt de stap helemaal uitgevoerd?

Maak verschil duidelijk tussen een fout uitvoeren en een stap overslaan: beide moet je herkennen.

Fouten en overslagen herkennen

Je herkent een probleem als:

• de volgorde niet klopt

• een handeling ontbreekt

• een stap maar half is gedaan

• iemand te snel doorgaat

Vergelijken met het stappenplan

Stappenplan → uitvoering → controle

Door steeds te vergelijken zie je snel of de uitvoering past bij het plan. Zo kun je op tijd verbeteren en verdergaan in de juiste volgorde.

De pijlnotatie is hier functioneel: het laat de vaste controleketen zien.

Volgorde, tempo en volledigheid

Bij een goede uitvoering let je op drie dingen:

• volgorde: de stappen staan goed achter elkaar

• tempo: niet te snel en niet te langzaam

• volledigheid: alle stappen zijn gedaan

Dit is het slot van de inhoud: hier komen de onderdelen van het leerdoel samen.

Waar let je op bij controle?

A

Kleur en vorm

B

Volgorde en resultaat

C

Grootte en prijs

D

Plaats en tijd

Toetst slides 15-19: controle gaat om handeling, volgorde, resultaat, tempo en volledigheid.

Maak de controlezin compleet

Tijdens de uitvoering let je op de volgorde, het tempo en de volledigheid. Zo zie je snel of een stap ontbreekt of fout gaat.

volgorde

tempo

volledigheid

kernwoorden

activiteit

uitleg

handeling

Laat de drie slotbegrippen uit slide 19 terugkomen.

Noem één fout die je bij controle kunt herkennen.

Bespreek dat goede antwoorden noemen: een stap overslaan, verkeerde volgorde, half uitvoeren of te snel doorgaan.

Leerdoelen behaald?

• Ik kan een stappenplan gebruiken om een activiteit duidelijk voor te doen en uit te leggen, en controleren of de uitvoering volgens het stappenplan verloopt.

HUISWERK: Maak opdracht 11, blz 136 tm opdracht 15, blz 142

Begrippen

stappenplan - een overzicht van handelingen in een logische volgorde

handeling - iets wat je doet in een stap

volgorde - de vaste rij waarin stappen na elkaar komen

instructietaal - woorden en zinnen waarmee je uitlegt wat iemand moet doen

kernwoorden - belangrijke woorden die een uitleg duidelijk maken

uitvoering - het werkelijk doen van de stappen

controle - nagaan of de stappen goed en volledig zijn gedaan

Begrippen

overslaan - een stap niet doen

tempo - de snelheid waarmee je werkt

volledigheid - alle stappen zijn uitgevoerd

voordoen - laten zien hoe een activiteit moet worden gedaan

uitleggen - met woorden duidelijk maken wat er moet gebeuren