Alles over zuren en basen 1
Alles over zuren en basen
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Alles over zuren en basen
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je uitleggen wat zuren en basen zijn, hun eigenschappen benoemen en voorbeelden herkennen.
Wat zijn zuren?
Zuren zijn stoffen die H+-ionen kunnen afstaan in water. Ze smaken zuur en kunnen je huid aantasten.
Bekende zuren en hun toepassingen
Voorbeelden zijn azijnzuur (in azijn), waterstofchloride (zoutzuur) en zwavelzuur (in batterijen).
Zuurformules en zuurrest-ionen
Formules van belangrijke zuren
acetaat: Ac⁻ nitraat: NO3⁻ chloride: Cl⁻ sulfaat: SO4²⁻
Azijnzuur: HAc Salpeterzuur: HNO3 Zoutzuur: HCl Zwavelzuur: H2SO4
Bijbehorende zuurrest-ionen
Zuren in oplossing
Bij oplossen in water ontstaan H+-ionen en zuurrest-ionen. Pas dan geleidt de oplossing stroom.
pH en zuurgraad
De pH meet hoe zuur of basisch iets is. Zuren hebben een pH lager dan 7, basen hoger dan 7.
Indicatoren: lakmoes en meer
Lakmoes kleurt zuur rood en base blauw. Met indicatoren toon je aan of een stof zuur, neutraal of basisch is.
Universeel indicatorpapier
Universeel indicatorpapier verkleurt afhankelijk van de pH van een oplossing. Ideaal voor nauwkeurige bepaling.
Andere indicatoren
Fenolftaleine kleurt paars bij een base, kleurloos bij een zuur. Rodekoolsap kan ook als indicator werken.
Eigenschappen van zure oplossingen
- Bevatten H+-ionen - pH < 7 - Geleiden stroom - Reageren met onedele metalen
Zuren en metalen
Zure oplossingen reageren met onedele metalen tot waterstofgas. Dit gebeurt bijvoorbeeld in een aangetast conservenblik.
Etsen met zuren
Bij etsen wordt een metaaloppervlak doelbewust aangetast door een zuur. Dit wordt gebruikt voor brailleplaten.
Wat zijn basen?
Een base neemt H+-ionen op. Basische oplossingen voelen zeepachtig aan en lossen vet op.
Voorbeelden
Definitie
Soda, ammonia, natronloog, kalkwater.
Basische oplossingen in huis
Ammonia en soda worden gebruikt om vet en vuil te verwijderen. Deze oplossingen zijn bijtend!
Formules van basen
Natriumhydroxide: NaOH, calciumhydroxide: Ca(OH)2, ammoniak: NH3. In oplossing ontstaan respectievelijk Na+, OH-, Ca2+, NH4+.
Toepassing natronloog
Natronloog wordt gebruikt als gootsteenontstopper. Het lost vet op door de hoge basische werking.
De pH van basische oplossingen
Hoe meer base in de oplossing, hoe hoger de pH. Bij sterke verdunning kan de pH maximaal naar neutraal (7) dalen.
Eigenschappen van basische oplossingen
Veilig omgaan met basen
Draag handschoenen. Basische oplossingen zijn net als zuren gevaarlijk voor huid en ogen.
- Bevatten OH⁻-ionen - pH > 7 - Zeepachtige smaak
Algemene kenmerken
Veilig werken met zuren en basen
Altijd beschermende kleding en een bril dragen. Spoel direct met water bij contact met de huid.
Herhaling: zuren vs. basen
Zuren: H+-ionen afstaan, pH < 7 Basen: H+-ionen opnemen, pH > 7 Beide kunnen gevaarlijk zijn.
