Welkom!
- Rustige binnenkomst, direct naar je eigen tafeltje (klasopstelling).
- Check bij jezelf: jas/pet/kauwgom?
- Laptop op tafel. Werkspullen pak je voor je.
Welkom!
- Rustige binnenkomst, direct naar je eigen tafeltje (klasopstelling).
- Check bij jezelf: jas/pet/kauwgom?
- Laptop op tafel. Werkspullen pak je voor je.
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaan we vandaag doen?
Herhaling 3.1 en 3.2
Doornemen 3.3
Inhalen repetitie, voor wie dit aangaat.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Aan het einde van de les:
Kan ik een kruisingsschema opstellen
Kan ik bij een gegeven kruising genotype en fenotypen van ouders en/of nakomelingen afleiden.
Deze slide heeft geen instructies
Juist of onjuist
Een gen is een stukje DNA informatie voor een eigenschap.
B. Juist
Een gen bevat de informatie voor één erfelijke eigenschap, zoals oogkleur.
Juist/onjuist
Een allel bepaalt welke variant van een eigenschap je hebt.
Juist.
Allelen zijn verschillende vormen van een gen, zoals bruin of blauw.
Een gen is de eigenschap, en allelen bepalen hoe die eigenschap eruitziet.
Juist/onjuist
Het genotype is wat je aan de buitenkant kunt zien.
Onjuist.
Het genotype is de combinatie van allelen (bijvoorbeeld Aa)
Juist/onjuist
Het fenotype is het zichtbare resultaat van genotype en milieu.
Juist.
Het fenotype is wat je ziet en wordt beïnvloed door genen en omgeving.
Juist/onjuist
Bij intermediair fenotype ontstaat een mengvorm van twee eigenschappen.
Juist.
Bijvoorbeeld rood + wit = roze.
Genotype & fenotype
Net zoals vorige keer.
A = bruine ogen (dominant)
a = blauwe ogen (recessief)
Wat is het genotype? (heterozygoot - homozygoot - dominant - recessief)
Wat is het fenotype? (welke kleur)
Wat is dominant?
Komt altijd tot uiting als een allel dominant is.
Wat is recessief?
Komt enkel tot uiting als er geen dominant allel is.
Hoe noteren we dit?
Homozygoot dominant: AA
Homozygoot recessief: aa
Heterozygoot: Aa
Er zijn dus altijd 3 mogelijkheden.
Wat is dominant?
Komt altijd tot uiting als een allel dominant is.
Wat is recessief?
Komt enkel tot uiting als er geen dominant allel is.
3.3 Kruisingen
Deze slide heeft geen instructies
Afkortingen die je moet kennen voor het maken van kruisingen
P = de ouders (komt van parents)
F1 = 1e generatie nakomelingen (kinderen van de P)
F2 = 2e generatie nakomelingen (kinderen van de F1)
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een kruisingsschema?
Met een kruisingsschema kun je voorspellen welk fenotype de nakomelingen van een kruising (ouders) krijgen.
Het is een tabel waarin de alle mogelijke combinaties van allelen bij één kruising noteert.
Deze slide heeft geen instructies
Stappenplan kruisingen
Stap 1: bepaal het genotype van de ouders en schrijf de hoofdletters op.
Stap 2: bedenk welke allelen in de geslachtscellen van de ouders kunnen voorkomen en schrijf deze op.
Stap 3: maak een schema en stel daarmee vast welke genotype en fenotype de nakomelingen kunnen hebben --> F1 (1e generatie nakomelingen)
Stap 4: stel vast welke genotype en fenotype de dieren in de F2 (2e generatie nakomelingen) kunnen hebben door stap 1,2 en 3 te herhalen, met de kinderen van de F1 als ouders (p).
Deze slide heeft geen instructies
Hoe doe je dit dan? (schrijf mee)
A = zwartharig (dominant)
a = geelharig (recessief)
vrouwtje is homozygoot zwartharig
Je wilt weten welke vachtkleur labradors in de F2 kunnen hebben.
Je wilt weten hoe groot de kans in de F2 is op elke vachtkleur.
Deze slide heeft geen instructies
Stappen plan.
1. (P): bedenk wat de fenotypen en genotypen van de ouders zijn.
Mannetje kan niet heterozygoot zijn omdat hij dan een zwarte vacht moest hebben.
Stappen plan.
2. (geslachtscellen): bedenk welke genen in de geslachtscellen van beide ouders kunnen komen.
Deze slide heeft geen instructies
Stappen plan.
3. (F1): stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen kunnen hebben.
Zaadcel = a
Eicel = A
Te maken schema
Deze slide heeft geen instructies
Stappen plan.
3. (F2): stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen in de F2 kunnen hebben.
Moeder Aa
Vader Aa
--> Maak opnieuw een schema
Dus we hadden
P: AA x aa
100% genotype Aa, fenotype zwart.
F1: Aa x Aa (andere moeder of vader)
Geslachtscellen: A of a (zowel moeder als vader)
Beantwoord de vragen.
In het vorige schema:
Wat is de kans op elk genotype?
Wat is de kans op een labrador met een zwarte vacht?
Wat is de kans op een labrador met een gele vacht?
50% Aa, 25% AA, 25% aa
75% zwart
25% geel
Kansen en verhouding opschrijven.
Kansen
Genotype = 50% Aa, 25% AA en 25%aa
Fenotype = 75% zwart, 25% geel.
Verhouding
Aa, AA en aa in verhouding van 2:1:1
Zwart en geel in verhouding 3:1
50% Aa, 25% AA, 25% aa
75% zwart
25% geel
Vragen?
Deze slide heeft geen instructies
Homozygoot zijn voor 1 erfelijke eigenschap betekent 2 gelijke allelen.
Juist
Onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Dominant betekent bij erfelijkheid
Zwak, kleine letter gebruiken
Zwak, hoofdletter gebruiken
Sterk, kleine letter gebruiken.
Sterk, hoofdletter gebruiken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een allel?
Dit is een andere benaming voor een gen.
Dit is een erfelijke ziekte.
Dit is een mutatie in een geslachtschromosoom
Dit is een variant van een gen.
Deze slide heeft geen instructies
Kijkend naar dit kruisingsschema, wat is dan de kans op homozygoot dominant?
0%
25%
50%
100%
Deze slide heeft geen instructies
Iemand verft zijn haar. Verandert ze hiermee haar genotype of fenotype?
Genotype
Fenotype
Deze slide heeft geen instructies
Bedankt en tot volgende week!
Deze slide heeft geen instructies