Mediawijsheid: slim online
Mediawijsheid: slim online
Open met herkenbare voorbeelden: appgroepen, TikTok, Instagram, Snapchat, games en wachtwoorden. Houd het dichtbij hun eigen online wereld.
Welke woorden passen bij slim en veilig online zijn?
Gebruik de woordenwolk als start: pik woorden als wachtwoord, privé, delen, nep en veilig eruit en verbind die aan het lesdoel.
Waarom mediawijsheid?
Je bent vaak online
Niet alles online is veilig
Wat je deelt kan blijven bestaan
Slim kiezen beschermt jou en anderen
Leg kort uit dat mediawijsheid betekent: bewust, kritisch en veilig omgaan met media en internet.
Waarom sterke wachtwoorden?
Zwakke wachtwoorden zijn snel te raden
Bekende info maakt raden makkelijker
Eén gelekt wachtwoord kan meer accounts raken
Leg kort uit wat 'gelekt' betekent: buitgemaakt of openbaar geworden door een datalek.
Handige wachtwoordregels
Deel je wachtwoord niet met vrienden
Bewaar het niet zichtbaar op papier
Gebruik waar mogelijk tweestapsverificatie
Log uit op gedeelde apparaten
Licht tweestapsverificatie eenvoudig toe: naast je wachtwoord heb je nog een extra controle, zoals een code.
Wat hoort het best bij een sterk wachtwoord?
Je geboortedatum
Voor elk account anders
De naam van je huisdier
Kort en simpel
Toetst de kern uit de slides over wachtwoorden: lang, moeilijk te raden en niet hergebruiken.
Maak de tekst compleet
Een sterk wachtwoord is lang en moeilijk te raden. Gebruik geen geboortedatum of naam. Voor extra veiligheid kun je tweestapsverificatie gebruiken. Op een gedeeld apparaat moet je altijd uitloggen.
Alle woorden komen direct uit de behandelde wachtwoordslides.
Noem één slimme wachtwoordregel.
Bespreek antwoorden als: niet delen met vrienden, niet zichtbaar bewaren, uitloggen op gedeelde apparaten, extra controle gebruiken.
Wat deel je online?
Foto's en video's
Je mening of gevoel
Je locatie
Informatie over school, hobby's of vrienden
Soms meer dan je doorhebt
Noem dat ook reacties, gebruikersnamen en stories informatie over je kunnen verraden.
Denk na vóór je post
Is het aardig?
Is het waar?
Is het slim om nu te delen?
Zou je dit ook offline laten zien?
Koppel dit aan impulsief posten: snel iets uploaden zonder na te denken.
Risico's van te veel delen
Vreemde mensen zien mee
Je locatie kan bekend worden
Iemand kan misbruik maken van foto's
Een bericht kan worden doorgestuurd
Verwijderen is niet altijd echt weg
Houd de uitleg kort en praktisch. Vermijd enge details, maar wees duidelijk over echte risico's.
Openbaar of afgeschermd?
Openbaar: bijna iedereen kan kijken
Afgeschermd: jij bepaalt meer wie meekijkt
Afgeschermd is vaak veiliger voor kinderen
Maak duidelijk dat 'afgeschermd' niet perfect veilig betekent, maar wel veiliger dan openbaar.
Belangrijke privacy-instellingen
Wie je profiel ziet
Wie je berichten stuurt
Wie reageert op je posts
Wie je locatie ziet
Wie jou kan taggen
Noem dat instellingen per app anders kunnen heten, maar vaak over dezelfde dingen gaan.
Slim omgaan met volgers
Accepteer niet zomaar iedereen
Ken je deze persoon echt?
Controleer rare accounts extra goed
Blokkeer of meld als iets niet goed voelt
Leg uit dat nepaccounts zich soms voordoen als leeftijdsgenoten of bekenden.
Waarom is een afgeschermd account vaak veiliger?
Je krijgt meer likes
Je batterij gaat langer mee
Je bepaalt meer wie meekijkt
Je foto's verdwijnen sneller
Sluit aan op de uitleg over openbaar versus afgeschermd en privacy-instellingen.
Vul de ontbrekende woorden in
Denk na vóór je post. Wat je deelt kan worden doorgestuurd en is niet altijd echt weg. Met privacy-instellingen kies je wie je profiel, reacties en locatie ziet.
Controleert begrip van delen, privacy en de blijvende gevolgen van posten.
Wat zou jij meteen veiliger instellen op je socials?
Laat leerlingen concrete keuzes noemen, zoals: account op privé, onbekenden niet accepteren, locatie uitzetten, eerst nadenken voor posten.
Andere mediawijze keuzes
Klik niet zomaar op links
Geloof niet direct alles online
Let op nepwinacties en nepberichten
Vraag hulp bij twijfel
Verbind dit met algemene online veiligheid: kritisch kijken en hulp vragen is slim, niet kinderachtig.
Wat doe je bij twijfel?
Twijfel je over een bericht, account of link? Stop dan even. Klik niet meteen, deel niets terug en vraag hulp aan een ouder, verzorger of docent. Rustig nadenken voorkomt veel problemen.
Benadruk het stappenplan: stoppen, checken, hulp vragen.
Wat doe je het best bij een rare link of nepbericht?
Meteen doorsturen
Eerst klikken
Stoppen en hulp vragen
Openbaar reageren
Toetst het stappenplan van de laatste inhoudsslides: stoppen, checken, hulp vragen.
Wat lijkt jou online het lastigst om goed te doen?
Sterk wachtwoord
Slim posten
Privacy instellen
Nep herkennen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat je uit deze les wilt onthouden?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen uit de les.
Welk onderdeel vond je het moeilijkst of belangrijkst?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke thema's: wachtwoorden, privacy-instellingen, delen, nepaccounts, hulp vragen.
Begrippenlijst
mediawijsheid - slim, veilig en kritisch omgaan met media en internet
wachtwoord - geheime code om in te loggen
wachtzin - een langer wachtwoord met meerdere woorden
privacy - bepalen wat anderen van jou mogen zien
privacy-instellingen - keuzes in een app over wie wat ziet
afgeschermd account - profiel dat niet voor iedereen zichtbaar is
tweestapsverificatie - extra controle naast je wachtwoord
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
openbaar account - profiel dat door veel mensen bekeken kan worden
datalek - moment waarop gegevens onbedoeld naar buiten komen
locatie delen - laten zien waar je bent
nepaccount - account dat zich anders voordoet dan het echt is
melden - doorgeven aan een app dat iets niet oké is
blokkeren - zorgen dat iemand geen contact meer kan opnemen
reputatie - beeld dat anderen van jou hebben
Deze slide heeft geen instructies