§3.1. Wereldwijde luchtstromen
§3.1. Wereldwijde luchtstromen
Leerdoelen
Als je deze paragraaf hebt bestudeerd, kun je:
het ligging van hoge en lage drukgebieden op aarde aanwijzen
de mondiale windsystemen beschrijven en verklaren
de definities van de volgende begrippen noemen: lagedrukgebied, intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale druk, hoge druk, atmosferische circulatie of
mondiale windsystemen, de wet van Buys Ballot of corioliseffect, passaten en moessons
· de betekenis van de volgende begrippen: intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale druk,
atmosferische ciculatie of grote windsystemen, de wet van Buys Ballot of
corioliseffect, passaten en moessons
Atmosferische circulatie
= de grote windsystemen = algemeen systeem van luchtstromen op aarde en de daarbij horende
lage- en hogedrukgebieden
Ontstaan van lage en hoge druk
Door kou krimpt lucht
Door warmte zet lucht uit
Lage en hoge druk (1)
Lagedrukgebied = een gebied met lage luchtdruk dat ontstaat doordat lucht opstijgt
Hogedrukgebied = een gebied met hoge luchtdruk dat ontstaat doordat lucht daalt
Lage en hoge druk (2)
Kenmerken weertype hoge druk
Helder weer
‘s zomers warm ‘s winters koud
Geen neerslag
Dalende lucht
Kenmerken weertype lage druk
Bewolkt weer
Temperatuur verschilt per situatie
Grote neerslagkans
Stijgende lucht
Wanneer stijgt lucht op?(1)
Tegen een gebergte (stuwingsneerslag))
Wanneer stijgt lucht op?(2)
Door verwarming (bij de evenaar, stijgingsregen)
90° NB 60° NB 30 °NB
front
koude lucht warme lucht
Door botsing van koude op warme lucht
(b.v. rond 60° NB en ZB)
Wanneer stijgt lucht op?(3)
Wanneer stijgt lucht op?(3)
Wanneer stijgt lucht op?(4)
De wet van Buys Ballot(1)
De wet van Buys Ballot = het effect dat luchtstromen een zijdelingse afwijking krijgen door de draaiing van de aarde.
Op het noordelijk halfrond is deze
afwijking naar rechts, op het zuidelijk halfrond naar links, als je met de
wind in de rug staat
(Ook wel corioliseffect genoemd)
De wet van Buys Ballot(2)
Wind waait altijd van een hogedrukgebied (maximum) naar een lagedrukgebied (minimum)
De wind krijgt op het Noordelijk Halfrond een afwijking naar rechts, op het Zuidelijk Halfrond naar links, als je met de wind in de rug staat (oorzaak bolvorm en draaiing van de aarde)
Draaiing van de wind rond een H op het Noordelijk Halfrond
Divergent
Draaiing met de klok mee
H
Draaiing van de wind rond een L op het Noordelijk Halfrond
Convergent
Draaiing tegen de klok in
L
Opdracht
Teken nu zelf de situatie van de draaiing van de wind op het Zuidelijk Halfrond:
rond een hogedrukgebied
rond een lagedrukgebied
Draaiing van de wind rond een H op het Zuidelijk Halfrond
Divergent
Draaiing tegen de klok in
H
Draaiing van de wind rond een L op het Zuidelijk Halfrond
Convergent
Draaiing met de klok mee
L
Opdracht
Teken in de door de docent uitgedeelde weerkaarten met behulp van pijltjes de windrichting rond de verschillende hoge- en lage drukgebieden in.
Hoge en lage drukgebieden 5 december
18.00 uur
Hoge en lage drukgebieden 5 december
24.00 uur
Hoge en lage drukgebieden 6 december
12.00
90° NB 60° 30° 0° 30° 60° 90° ZB
+ - + - + - +
H L H L H L H
Grens troposfeer
ES ET Df Cf Cs BW BS Aw Af Aw BS BW Cs Cf ES
Verdeling H en L en Köppen
De grote windsystemen (1)
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060209_luchtstromen01
De grote windsystemen (2)
0º
30º NB
30º ZB
60º NB
60º ZB
90º NB
90º ZB
L
H
L
H
H
L
H
NO-poolwinden
ZW-winden
NO-passaten
ZO-passaten
NW-winden
ZO-poolwinden
Luchtstromen: de atmosferische circulatie (1)
Evenaar warm
Lucht daalt weer rond 30° NB/ZB:
ontstaan circulatiecellen
Instabiele lagedrukgebieden rond 60° NB/ZB
Hogedrukgebied op (koude) polen
opstijging lucht
lagedrukgebied dat lucht aanzuigt
wind waait naar evenaar toe
Intertropische convergentiezone (ITCZ ) (1)
Of zone van equatoriale lage luchtdruk = stabiel lagedrukgebied rond de evenaar
Intertropische convergentiezone (ITCZ ) (2)
De ITCZ schuift mee met de loodrechte zonnestand
Waarom loopt de ITCZ niet parallel aan de breedtecirkels? Dit verschuiven gebeurt het sterkst boven landmassa’s (warmen meer op dan oceanen)
Passaten en moessons (1)
Passaten = winden die van de subtropische hogedrukgebieden (30° NB en ZB) richting de evenaar waaien. Op het noordelijk halfrond uit het noordoosten, op het zuidelijk halfrond uit het zuidoosten
Passaten en moessons (2)
In onze zomer kruist de ZO-passaat de evenaar => afwijking naar rechts => ZW-moesson
In onze winter buigt de NO-passaat af tot NW-moesson
Moessons zorgen vaak voor veel regen
Passaten en moessons (3)
Leerdoelen
Als je deze paragraaf hebt bestudeerd, kun je:
het ligging van hoge en lage drukgebieden op aarde aanwijzen
de mondiale windsystemen beschrijven en verklaren
de definities van de volgende begrippen noemen: lagedrukgebied, intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale druk, hoge druk, atmosferische circulatie of
mondiale windsystemen, de wet van Buys Ballot of corioliseffect, passaten en moessons
· de betekenis van de volgende begrippen: intertropische convergentiezone (ITCZ) of zone van equatoriale druk,
atmosferische ciculatie of grote windsystemen, de wet van Buys Ballot of
corioliseffect, passaten en moessons