Blok 4
Tweede wereldoorlog
Bron: Hollandse Hoogte
21 januari 2026
Blok 4
Tweede wereldoorlog
Bron: Hollandse Hoogte
21 januari 2026
Planning
Introductie nieuwe hoofdstuk
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen
Je kunt uitelggen waarom het Verdrag van Versailles slecht was voor Duitsland.
Je kunt het verschil tussen normale inflatie en hyperinflatie uitleggen.
Je kunt uitleggen hoe hyperinflatie ontstaat.
Tweede Wereldoorlog
Wat weet je allemaal al?
Van kunstenaar tot politicus
Bron: The Picture Art Collection / Alamy
Adolf Hilter wilde kunstenaar worden
Zakte 2 keer voor toelatingsexamen in Wenen
Hij had nog een droom:
Wilde bij Duitsland horen (blok 1)
Verhuisd naar Munchen in 1913
Vecht mee in WOI
Teleurgesteld verlies Duitsland
Sluit zich aan bij de NSDAP
Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij
Nationaal Socialisme
Extreme vorm van nationalisme
Overtuiging 'Een sterke leider kan Duitsland weer groot en machtig maken'
Van kunstenaar tot politicus
Hitler schreef na de Eerste Wereldoorlog:
Als jongen, en later als jongeman, wilde ik mijn nationalisme met daden bewijzen. Ik heb vaak uit volle borst het Duitse volkslied ‘Duitsland boven alles’ gezongen. Ik wilde niet voor Oostenrijk vechten, maar ik wilde mijn leven geven voor mijn eigen volk.
Economische crisis
Verdrag van Versailles
Gevolg --> Duitsland in economische crisis (direct of indirect?)
Gebieden met veel grondstoffen en industrie werd afgestaan aan Polen en Frankrijk
Oorlog schade moest vergoed worden
Door schuld geen productie meer mogelijk.
Economische crisis
233 miljard mark voor 1 brood
Nu: 1 zou 1 brood ongeveer 3 mark zijn
Duitsland drukt geld bij
Meer geld
minder producten
bestaande producten worden duurder
geld wordt minder waard = inflatie
Frankrijk bezet Ruhrgebied door gebrek aan betalingen
Nog minder productie, nog meer geld bij drukken-> Hyperinflatie
Economische crisis
Economische crisis
VS helpt Duitsland
Wanneer in 1929 de aandelen koersen instorten, wereldwijde crisis.
Bedrijven gingen failliet
Werkloosheid enorm.
Duitsland extra klap
Maken opdracht 8c
Daarna bespreken
Werkloosheid opdracht 8c
In 1929 stortte de aandelenbeurs in New York in.
Overal in de wereld gaan bedrijven failliet.
Mensen verliezen hun baan.
Werklozen hadden geen inkomen en konden weinig kopen.
Winkels verkochten weinig meer en gingen ook failliet.
Er werden nog meer mensen werkloos.
Er ontstond grote armoede in Nederland en in andere landen.
Bron: Hollandse Hoogte / Spaarnestad Photo / A. Hakeboom
Wat ga je doen?
Zelfstandig aan het werk
Verlengde instructie
Voor nu...
Zelfstandig werken
Opdrachten blok 4
Zie SOM
Klaar?
Nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen
Wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe?
Blok 4
Tweede wereldoorlog
Bron: Hollandse Hoogte
28 januari 2026
Planning
Huiswerk controle
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen
Ik kan drie kenmerken van een dictator noemen.
Ik kan twee voorbeelden van dictators noemen
en met twee kenmerken uitleggen waarom deze personen een dictator zijn.
Wat is een regeringsvorm?
Geef zoveel mogelijk voorbeelden.
Een sterke leider
Een dictator: de leider van een dictatuur
Kenmerken
Absolute macht (niet op basis van de wet)
Extreem nationalisme
Geen vrijheden
Propaganda
Censuur
Onderdrukking van de bevolking
Verheerlijking van de leider
Een sterke leider
1922 kwam Benito Mussolini in Italië aan de macht.
Alle macht
Extreem nationalistisch
Italianen vereerden hem als een God
Is Mussolini een dictator?
Voorbeeld van fascisme: Politiek systeem met extreem nationalistische leider
Fascisme
Regeringsvorm
Zegt iets over hoe de macht wordt georganiseerd
Macht ligt bij één persoon
Komt voor in verschillende ideologieën
Ideologie
Het idee achter de organisatie van macht
Veel overeenkomsten!
Fascisme leidt bijna altijd tot een dictatuur.
Niet elke dictatuur is fascistisch.
Dictatuur
Een sterke leider
Hitler wilde wat Mussolini had
1924: Hitler wilde met geweld de macht grijpen -> mislukte
Plan B: propaganda voeren: verspreiden van politieke ideeën door posters, films, radio
'NSDAP grootse Duitse partij met Hilter als fuhrer'
Een sterke leider
Door economische crisis veel ontevreden Duitsers
Hitler maakte indruk:
de overheid schuld van de problemen
Hij beloofde werk, en een machtig Duitsland.
1932 won de NSDAP de verkiezingen
1933 Hitler rijkskanselier
Duitsland geen democratie meer
Maar geen absolute macht!
Was Hitler een dicator?
Geef zoveel mogelijk argumenten op basis van kenmerken.
Was Hitler een dictator?
Ja! Want:
Extreem nationalisme
Geen vrijheden
Propaganda
Censuur
Onderdrukking van de bevolking
Verheerlijking van de leider
Wat ga je nu doen?
Zelfstandig aan het werk
Verlengde instructie
Voor nu...
Zelfstandige verwerken
Aan de slag met de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Werk nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
11 februari toets!
Ben je er niet?
17 februari inhalen!
Blok 4
Tweede wereldoorlog
Bron: Hollandse Hoogte
3 februari 2026
Planning
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen
Ik kan uitleggen waarom Hitler en de nazi's aan de macht kwamen.
Ik kan voorbeelden noemen van veranderingen in het leven van Duitsers toen Hitler aan de macht kwam.
Ik kan overeenkomsten noemen tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland.
Ik kan vertellen welke drie belangrijke ideeën Hitler had en hoe hij die uitvoerde.
Kenmerken van een dicatuur
Schrijf er zoveel mogelijk op.
Wat is het verschil tussen een dictatuur en fascisme?
Nazi-Duitsland
Geen democratie maar dictatuur
Leven veranderd:
Geen vrijheid meningsuiting/persvrijheid
Jongerenbewegingen
Propaganda: Joden, communisten en kunst waren slecht
Strenge leefregels
Nazi-Duitsland
Veel mensen blij met Hitler
Betaalde geen oorlogschade meer
Bouwde het leger op
Nieuwe wapen- en autofabrieken
Infrastructuur werd opgebouwd
Als dank groeten mensen hem met de Hitlergroet.
In 1933 werd deze groet verplicht
'Heil Hitler/Sieg Heil'
Goede en slechte kunst
Door Werner Scholz
Expressionisme
Schilderen vanuit het gevoel, werd vanaf 1933 verboden
Realisme
Werkelijke weergave van werkelijkheid
Gebruikt bij propaganda
Nazi-Duitsland
Aanpassen
Mensen vluchten
Hielden hun mond
Collaboratie
Meewerken
Verzet
Tegen het bewind in
Geheime politie liet hen oppakken en kwamen in een concentratiekamp
Leefruimte voor de Duitsers
Hitlers idealen:
Leefruimte voor de Duitsers
Bron: Getty Images / iStockphoto / YULIYA KIRILLOVA
1938 Oostenrijk werd gedwongen onderdeel van Duitsland
Hilter wilde meer:
Bezette grensgebieden
Doel: Oost-Europa veroveren.
1939 Polen werd binnen gevallen
Gevolg: Frankrijk en VS verklaarden oorlog: start WO2
BK: Opdracht 13e
TL/H: Opdracht 14d
maken in tweetallen
Wat ga je nu doen?
Zelfstandig aan het werk
Verlengde instructie
Voor nu...
Zelfstandige verwerken
Aan de slag met de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Werk nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
11 februari toets!
Ben je er niet?
17 februari inhalen!
Blok 4
Tweede wereldoorlog
Bron: Hollandse Hoogte
4 februari 2026
Planning
Huiswerk controle
Doelen van de les
Voorkennis ophalen
Instructie
Zelfstandig aan het werk / verlengde instructie
Afsluiten
Doelen
Ik kan beschrijven hoe de nazi's de Tweede Wereldoorlog verloren.
Ik kan uitleggen wat de holocaust is.
Ik kan vertellen waarom de Verenigde Naties (VN) zin opgericht.
Welke idealen had Hitler ook al weer?
Overleg in tweetallen.
Vernietiging van de Joden
1935 Hitler voert discriminerende wetten in
Joden mochten niet trouwen met Ariërs
1938 nazi's vallen Joden aan: synagogen en winkels in brand
Aanval Polen/Sovjet-Unie 1.5 miljoen Joden vermoord.
Ariërverklaring
Jodenvervolging
Anti-Joodse maatregelen:
Invullen Ariërverklaring
Joden worden ontslagen,
Joden mogen niet met het openbaar vervoer reizen en ze mogen niet in parken en theaters komen.
Ze moeten de Jodenster dragen.
Hitler wilde alle Joden vermoorden
concentratiekampen
Holocaust of Shoah: systematische massamoord op de Joodse bevolking. Kostte 6 miljoen Joden het leven.
Belangrijk verschil!
Genocide
Holocaust
Systematische massamoord met de bedoeling een groep mensen uit te roeien.
--> De holocaust is een genocide, niet iedere genocide is de holocaust.
Genocide op de joden
Jodenvervolging
Treblinka - Polen
'Is onder het grote publiek niet zo bekend als Auschwitz, maar van de 1.634 kampen die de nazi's hadden ingericht was Treblinka na Auschwitz het grootste en meest verschrikkelijke kamp'
Treblinka was een vernietigingskamp
Overblijfselen anno 2015
Duitsland wint snel
Hitler sloot een bondgenootschap met Italië en Japan.
1940: Duitsland verovert België, Nederland en deel van Frankrijk.
1941: Duitsland valt de Sovjet-Unie binnen.
Doel d.m.v. de graanvelden de soldaten en Ariërs voeden.
Duitsland verliest
VS sluit zich aan bij de Geallieerden
Oorzaak: Japan valt Amerikaanse marinebasis aan
1942: Amerikaanse troepen naar Europa.
Gevolg: Duitsland lijdt steeds grotere verliezen.
1943: Het Russische leger wint van Duitsland en gaat op weg naar Berlijn.
D-day (6 juni 1944) Geallieerden grote invasie in Frankrijk om Duitsland te verslaan.
1945: einde oorlog.
8 mei 1945: nieuwe Duitse regering tekent overgave
Eind van de Tweede Wereldoorlog
Dat nooit meer!
51 landen richten in 1945 de Verenigde Naties (VN) op.
Voorkomen wereldoorlog
Rechten van mensen beschermen
Nu 193 landen lid
Leg met een bronelement uit waarom het begrip discrimineren past bij de foto.
Foto genomen voor een winkel van joodse Duitsers (1933)
Vertaling: Duitsers!!! Koopt niet bij Joden.
Voor nu...
Zelfstandige verwerken
Aan de slag met de opdrachten
Zie SOM
Klaar?
Werk nakijken
Verlengde instructie
Concrete vragen
Wie, wat, waar, waarom, wanneer, hoe?
11 februari toets!
Ben je er niet?
17 februari inhalen!