Voedsel en vertering bij dieren

Les 1: Wat eten dieren?

1 / 47
volgende
Slide 1: Slide
newEditorDierMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 3,4

In deze les zitten 47 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Les 1: Wat eten dieren?

De centrale lijn van de les is dat je dieren kunt indelen op basis van wat ze eten én hoe hun lichaam daarbij past, zoals gebit, maag en darmen.

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat alleseters, planteneters, vleeseters en zaadeters eten en hoe hun gebit of vertering daarbij past.

Deze slide heeft geen instructies

Welke dieren en soorten voer schieten jou te binnen?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag daarna kort door: welk dier eet planten, vlees, zaden of iets anders?

Alleseters

  • Alleseters eten planten én vlees

  • Een ander woord is omnivoren

  • Ze passen zich aan verschillende soorten voedsel aan

  • Een bekend voorbeeld is het varken

Deze slide heeft geen instructies

Gebit van alleseters

  • Ze hebben snijtanden

  • Ze hebben ook hoektanden

  • Hun kiezen zijn knobbelkiezen

  • Daarmee malen ze voedsel fijn

Benadruk het verschil met planteneters: geen plooikiezen maar knobbelkiezen.

Voorbeelden

  • Ratten

  • Gerbils

  • Hamsters


Deze dieren horen ook bij de alleseters.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom past dit gebit?

Een alleseter eet verschillende soorten voedsel. Daarom heeft dit dier tanden om af te bijten, vast te houden en fijn te malen.

Deze slide heeft geen instructies

Welk gebit past het best bij een alleseter?

A

snijtanden, hoektanden, knobbelkiezen

B

snijtanden, plooikiezen, geen hoektanden

C

lange hoektanden, knipkiezen

D

geen tanden, wel spiermaag

Toetst onderscheid tussen alleseter, planteneter, vleeseter en kip. Distractors komen uit andere subonderwerpen van de les.

Alleseters invullen

Een alleseter eet planten én vlees. Dit dier heeft snijtanden en ook hoektanden. De kiezen van een alleseter heten knobbelkiezen. Daarmee wordt voedsel fijn gemalen.

alleseter
hoektanden
knobbelkiezen
planteneter
vleeseter
plooikiezen
knipkiezen
spiermaag

Deze slide heeft geen instructies

Planteneters

  • Planteneters eten alleen planten

  • Een ander woord is herbivoren

  • Veel productiedieren zijn planteneters

  • Voorbeelden: koeien, schapen, geiten, paarden

Deze slide heeft geen instructies

Gebit van planteneters

  • Ze hebben snijtanden

  • Ze hebben geen hoektanden

  • Ze hebben plooikiezen

  • Plooikiezen malen planten fijn

Deze slide heeft geen instructies

Wat doen de tanden?

  • Snijtanden snijden planten af

  • Plooikiezen malen het voedsel fijn

  • Dat is handig bij gras en ander plantaardig voer

Deze slide heeft geen instructies

Gezelschapsdieren

  • Cavia's en konijnen zijn ook planteneters

  • Hun tanden groeien hun hele leven door

  • Daarom moeten ze hooi of takken hebben om te knagen

Noem dat knagen nodig is zodat de tanden afslijten.

Waarom knagen belangrijk is

Bij konijnen en knaagdieren blijven de tanden doorgroeien. Door te knagen slijten de tanden af en blijven ze bruikbaar.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom moeten konijnen en cavia's knagen?

A

Om prooi vast te houden

B

Om hun tanden af te slijten

C

Om vlees te knippen

D

Om steentjes te slikken

Sluit aan op de uitleg dat tanden van konijnen en knaagdieren blijven doorgroeien.

Planteneters invullen

Een planteneter eet alleen planten. Hij heeft snijtanden, geen hoektanden en wel plooikiezen. Bij konijnen helpen hooi en takken om de tanden te slijten.

planteneter
hoektanden
plooikiezen
slijten
knobbelkiezen
knipkiezen
vleeseter
groeien
spiermaag

Deze slide heeft geen instructies

Vleeseters

  • Vleeseters eten alleen vlees

  • Een ander woord is carnivoren

  • Ze hebben tanden die passen bij het eten van prooien

Deze slide heeft geen instructies

Gebit van vleeseters

  • Ze hebben snijtanden

  • De hoektanden zijn meestal lang

  • Ze hebben knipkiezen

  • Knipkiezen kunnen vlees in stukjes 'knippen'

Deze slide heeft geen instructies

Functie van de tanden

  • Lange hoektanden houden de prooi vast

  • Knipkiezen maken het vlees kleiner

  • Zo kan het voedsel makkelijker worden gegeten

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden bij ons

  • In Nederland zijn er geen vleeseters als productiedier

  • Wel als gezelschapsdier

  • Voorbeelden: de hond en de kat

Deze slide heeft geen instructies

Verschillende kiezen

  • Plooikiezen bij een koe

  • Knobbelkiezen bij een varken

  • Knipkiezen bij een hond


Aan de kiezen kun je vaak zien wat een dier eet.

Gebruik deze slide om de drie groepen nog eens kort naast elkaar te zetten.

Welke kiezen heeft een hond?

A

knobbelkiezen

B

plooikiezen

C

knipkiezen

D

geen kiezen

Gebaseerd op de vergelijking koe-varken-hond en de uitleg over vleeseters.

Welk verschil vind jij het duidelijkst tussen deze drie groepen?

1

soort voer

2

soort kiezen

3

hoektanden

4

voorbeelden

Deze slide heeft geen instructies

Zaadeters

  • Kippen horen bij de zaadeters

  • Ze eten vooral graan en zaden

  • Een kip lust ook wel eens een regenworm

  • Daarom lijkt een kip ook op een alleseter

Deze slide heeft geen instructies

Geen tanden, toch malen

  • Kippen hebben geen gebit

  • Ze maken voedsel fijn in de spiermaag

  • Daarvoor slikken ze steentjes in

  • Die helpen het voedsel fijn te malen

Deze slide heeft geen instructies

Verlaten van het lichaam

Onverteerd voedsel verlaat het lichaam via de cloaca. Dat is één opening voor zowel poep als urine.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom dit past bij kippen

Een kip heeft geen kiezen om voer te malen. Daarom neemt de spiermaag met steentjes een deel van die taak over.

Deze slide heeft geen instructies

Waarmee maakt een kip voedsel fijn?

A

met plooikiezen

B

in de pens

C

in de spiermaag

D

met hoektanden

Controleert of leerlingen snappen dat kippen geen gebit hebben en steentjes gebruiken in de spiermaag.

Zaadeters invullen

Kippen horen bij de zaadeters. Ze hebben geen gebit, dus voedsel wordt fijn gemaakt in de spiermaag. Onverteerd voedsel verlaat het lichaam via de cloaca.

zaadeters
gebit
spiermaag
cloaca
knipkiezen
pens
hoektanden
maagdarmkanaal
plooikiezen

Deze slide heeft geen instructies

Verteren

  • Planten, en vooral gras, zijn moeilijk te verteren

  • Daarom hebben planteneters een lang maagdarmkanaal

  • Dat heet ook het spijsverteringskanaal

Deze slide heeft geen instructies

Herkauwers

  • Sommige planteneters zijn herkauwers

  • Voorbeelden: koeien, schapen, geiten

  • Zij kauwen hun voedsel twee keer of vaker

Deze slide heeft geen instructies

Hoe herkauwen werkt

Eerst wordt het gras gekauwd en komt het in de pens. Daarna wordt het opgeboerd en opnieuw gekauwd, met extra speeksel, tot het fijn genoeg is om te verteren.

Deze slide heeft geen instructies

Konijnen verteren anders

Konijnen kunnen planten niet in één keer goed verteren. Daarom eten ze hun eigen keutels, zodat het voedsel een tweede keer wordt verteerd en voedingsstoffen alsnog worden opgenomen.

Dit kan voor leerlingen opvallend zijn; leg rustig uit dat dit normaal gedrag is bij konijnen.

Waarom hebben planteneters vaak een lang maagdarmkanaal?

A

Ze eten vaak vlees

B

Planten verteren moeilijk

C

Ze zijn koudbloedig

D

Ze hebben geen gebit

Toetst de koppeling tussen soort voedsel en vertering.

Verteren invullen

Sommige planteneters zijn herkauwers. Na het eerste kauwen komt het gras in de pens. Daarna wordt het opgeboerd en opnieuw gekauwd. Konijnen eten hun eigen keutels om voedingsstoffen toch op te nemen.

herkauwers
pens
gekauwd
keutels
spiermaag
cloaca
geknipt
zaden
hoektanden

Deze slide heeft geen instructies

Koudbloedige dieren

  • Reptielen, amfibieën en vissen zijn koudbloedig

  • Hun lichaamstemperatuur is ongeveer gelijk aan de omgeving

  • Ze gebruiken minder energie voor warmte

Deze slide heeft geen instructies

Warmbloedig en koudbloedig

  • Vogels en zoogdieren zijn warmbloedig

  • Zij gebruiken veel energie om warm te blijven

  • Koudbloedige dieren hebben daarom vaak minder voer nodig

Deze slide heeft geen instructies

Hoe vaak voeren?

  • Veel soorten eten maar een paar keer per week

  • Sommige zelfs maar om de paar weken

  • Dat hangt samen met hun lage energieverbruik

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van voer

  • Muizen voor slangen

  • Krekels voor hagedissen

  • Watervlooien of muggenlarven voor aquariumvissen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom hebben koudbloedige dieren vaak minder voer nodig?

A

Ze eten alleen zaden

B

Ze hebben knipkiezen

C

Ze maken minder warmte

D

Ze herkauwen hun voer

Sluit aan op de uitleg over reptielen, amfibieën en vissen tegenover vogels en zoogdieren.

Koudbloedig invullen

Reptielen, amfibieën en vissen zijn koudbloedig. Hun lichaamstemperatuur past zich aan de omgeving aan. Daarom hebben ze vaak minder voer nodig en eten sommige soorten maar een paar keer per week.

koudbloedig
omgeving
minder voer
week
warmbloedig
pens
meer voer
dag
spiermaag

Deze slide heeft geen instructies

Wat heb jij vandaag geleerd over wat dieren eten?

Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld over gebit, vertering of verschillen tussen diergroepen.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: plaatjes, voorbeelden, vergelijking van kiezen, invuloefeningen.

Welk deel vond jij het moeilijkst?

Reflectie op lastige onderdelen. Mogelijke punten: soorten kiezen, herkauwen, cloaca, verschil warm- en koudbloedig.

Begrippen

alleseter - dier dat planten en vlees eet

omnivoor - ander woord voor alleseter

planteneter - dier dat alleen planten eet

herbivoor - ander woord voor planteneter

vleeseter - dier dat alleen vlees eet

carnivoor - ander woord voor vleeseter

zaadeter - dier dat vooral zaden en graan eet

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

snijtanden - tanden om voedsel af te snijden

hoektanden - tanden om voedsel of prooi vast te houden

plooikiezen - kiezen van planteneters om planten te malen

knobbelkiezen - kiezen van alleseters om voedsel fijn te malen

knipkiezen - kiezen van vleeseters om vlees in stukjes te knippen

spiermaag - deel van de maag dat voedsel fijnmaalt

cloaca - één opening voor poep en urine

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

verteren - voedsel afbreken zodat voedingsstoffen kunnen worden opgenomen

maagdarmkanaal - weg die voedsel aflegt door het lichaam

spijsverteringskanaal - ander woord voor maagdarmkanaal

herkauwer - dier dat voedsel opnieuw kauwt

pens - deel van de maag van een herkauwer

koudbloedig - lichaamstemperatuur past zich aan de omgeving aan

warmbloedig - dier houdt zijn lichaam zelf op temperatuur

Deze slide heeft geen instructies