Semantiek_Syntaxis_VWO2

Hoe ontstaat betekenis in een zin?

Semantiek + Syntaxis (VWO 2)

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoe ontstaat betekenis in een zin?

Semantiek + Syntaxis (VWO 2)

Leerdoelen

  • Uitleggen hoe woordbetekenis en zinsstructuur betekenis beïnvloeden.

  • Drie voorbeelden analyseren op dubbelzinnigheid.

Ik zag de man met de verrekijker.
Wie heeft de verrekijker?

Oude mannen en vrouwen krijgen korting.

Zijn alleen de mannen oud?

Syntaxis

  • De manier waarop woorden en zinsdelen geordend worden bepaalt de betekenis van een zin. Dus waar staat het onderwerp, waar het zelfstandig naamwoord, waar het lijdend voorwerp?

Semantiek

  • De studie van betekenis van woorden en zinnen. Een woord kan meerdere betekenissen hebben, denk maar aan muis, arm, blad...

Kernidee

  • Betekenis = woorden + context + zinsstructuur

Voorbeeld semantiek

  • De bank staat aan de rivier.

  • Wat betekent bank in dit geval?

  • Waar denk je normaal aan bij het woord bank?

Welke woorden hebben volgens jou meer dan één betekenis?

Hoe weet je welke betekenis bedoeld wordt?

A

Door de woordvolgorde

B

Door de context: waar gaat het over

C

Door de zelfstandige naamwoorden in de zin

D

Door de bijvoeglijke naamwoorden in de zin

Voorbeeld syntaxis

  • Oude mannen en vrouwen krijgen korting.

  • De politie achtervolgde de dief in de auto.

Hier maakt niet alleen de betekenis van een woord uit, maar de woordvolgorde.

Alleen Emma heeft de toets gehaald. Klik op het woord dat de belangrijkste betekenis bepaalt.


1

Emma

2

alleen

3

gehaald

Ik fotografeerde de vogel op het dak.
Waar stond ik? En waar was de vogel?

Denk hier even over na...

Wanneer we een zin lezen:

  1. herkennen we woorden (semantiek);

  2. bouwen we een zinsstructuur op (syntaxis);

  3. combineren we die tot een betekenis.

Dat proces gaat meestal zo snel dat we het niet merken.

Je mentale lexicon

In je hersenen zit als het ware een mentaal woordenboek. Dat noemen we het mentale lexicon. Hierin ligt informatie opgeslagen over alle woorden die je kent.

Van een woord weet je bijvoorbeeld:

  • de betekenis (semantiek)

  • de uitspraak

  • de spelling

  • de woordsoort (zelfstandig naamwoord, werkwoord, bijvoeglijk naamwoord enzovoort)

  • hoe je het woord in een zin kunt gebruiken (syntaxis)

Maak zoveel mogelijk zinnen met de kaartjes!

Lisa

zag

Gisteren

haar vriend

Onderzoeksopdracht: in duo's

  • Analyseer dubbelzinnige zinnen.

  • Komt de verwarring door semantiek, syntaxis of allebei?

  • Groepjes analyseren:

    1. Oude mannen en vrouwen krijgen korting.

    2. Het meisje zag de hond met één oog.

    3. De muis ligt onder de tafel.

    4. Jan vertelde Piet dat hij gewonnen had.

Presenteren

  • Deel jullie opvallendste ontdekking.

Creatieve opdracht. Maak zelf een dubbelzinnige zin.



Voorbeeld:

Ik zag de docent met de fiets. een woord om je eerste invulwoord te maken.

Andere groepjes moeten uitleggen:

  • Welke twee betekenissen zijn mogelijk?

  • Waardoor ontstaat de dubbelzinnigheid?

Stelling

Tijd vliegt als een pijl.
Fruit vliegt als een banaan.


Snap je de zin? Wat gebeurt hier?

Dit is wat er in je brein gebeurt...

Tijd vliegt als een pijl.

  • tijd = zelfstandig naamwoord

  • vliegt = werkwoord

  • als = vergelijkingswoord ("zoals")

  • een pijl = iets dat snel beweegt = logisch...


Fruit vliegt als een banaan = niet logisch.

Ons brein probeert automatisch dezelfde zinsstructuur te gebruiken als bij de eerste zin.

Dit is wat er in je brein gebeurt...

Betekenis = woorden + context + zinsstructuur


Waarom snapten we de eerste zin meteen?

Omdat:

  • we de woorden kennen;

  • we een logische structuur herkennen.


Waarom werden we bij de tweede zin in verwarring gebracht?

Omdat: we dezelfde structuur verwachtten; maar de betekenis niet meer klopte.

Wat denk je dat vaker voor misverstanden zorgt?

1

woorden met meerdere betekenissen

2

onduidelijke zinsstructuren

Exit-ticket: stuur mij een DM in SOM

Wat is belangrijk voor de betekenis van een zin? Noem de twee aspecten die we vandaag hebben besproken.

Leg uit waarom deze zin dubbelzinnig is: Oude mannen en vrouwen krijgen korting.