Thema 8 – gedrag
Thema 8 – gedrag
Thema 8 – gedrag
Overzicht van de thema
Kort samengevat
1. B-toets thema 8; paragraaf 1 t/m 6
Aanstaande donderdag practicumtoets
Wat is gedrag? (paragraaf 1); leerdoelen
Aan het einde van de les kun je beschrijven wat gedrag is en hoe biologen gedrag bestuderen
Wat is gedrag?
Alles wat een mens of dier doet, noemen we gedrag
Door een bepaald gedraag, ontstaan er handelingen ( verschillende uitvoeringen die met elkaar te maken hebben)
Voorbeelden van gedragingen bij dieren:
Zoeken naar eten
Territorium verdedigen (eigen gebied verdedigen)
Paringsgedrag (partner lokker)
Samenwerken (communicatie tussen dieren)
- Slapen
Studie van gedrag (ethologie)
Biologen die gedrag observeren maken gebruik van een ethogram en een protocol
Ethogram = objectieve beschrijving van gedrag en handelingen van een dier
Protocol = beschrijving hoe vaak een handeling wordt uitgevoerd (binnen een bepaalde tijd)
Ethogram
Protocol
Waar let je op bij het studeren van gedrag?
Verschil tussen observatie en interpretatie
Wat je ziet is niet altijd wat je denkt
Voorbeeld:
Je ziet een rennende hond (observatie)
Je denkt dat hij je kwaad wilt doen (interpretatie), waardoor jij wegrent (gedrag en handelingen)
Wanneer spreek je van een gedragsketen?
Als een dier 1 handeling uitvoert
Als handelingen in een vaste volgorde plaatsvinden
Als een dier snel reageert
Als een gedrag wordt aangeleerd
Wat is een ethogram?
Een lijst met interpretaties van gedrag
Een lijst met handelingen die een dier uitvoert
Een onderzoeksvraag
Een gedragsketen
Is dit een protocol of ethogram?
Protocol
Ethogram
Wat is het verschil tussen een observatie en interpretatie?
Een hond kwispelt met zijn staart. Welke uitspraak is een observatie?
De hond is blij
De hond vindt zijn baas leuk
De hond beweegt zijn staart heen en weer
De hond wil spelen
Planning
Terugblik paragraaf 1: wat is gedrag?
Uitleg paragraaf 2
Maakwerk paragraaf 2
Oorzaken van gedrag (paragraaf 2); leerdoelen
Aan het einde van de les weet je waardoor gedrag wordt veroorzaakt
Aan het einde van de les kan je sleutelprikkels en supranormale prikkels van elkaar onderscheiden
Oorzaken van gedrag
Waarneming met zintuigen
Prikkels
- inwendig: honger
- uitwendig: zien van patat
Respons reageren gedrag
Inwendig en uitwendige prikkels gedrag
Motivatie; leren voor een toets
Sleutelprikkel en supra-normale prikkels
Inwendige prikkels, uitwendige prikkels, motivatie gedrag
Verschil tussen sleutelprikkel en supra-normale prikkels is:
Sleutelprikkel: gedrag dat je standaard vertoont bij het opvangen van een bepaald prikkel
- honger: eten
Licht: vogels gaan zingen
Geluid: pauze(bel
Supra-normale prikkel: prikkel die sterker is dan de sleutelprikker waardoor je extremer gaat reageren
- geluid (ambulance)
- felle kleuren speelgoed (kinderen)
- groot, lekker uitziend eten (dubai choco)
Wat is een prikkel?
Een reactie op gedrag
Een verandering die je waarneemt in je omgeving of lichaam
Een handeling van een dier
Een hormoon
Wat is het verschil tussen een uitwendige en een inwendige prikkel?
Welke van de onderstaande voorbeelden is een inwendige prikkel?
Je hoort de schoolbel
Je ziet een rood stoplicht
Honger
Een knipperend licht
Hoe heet de reactie van een organisme op een prikkel?
Motivatie
Ethogram
Respons
Protocol
Welke combinatie zorgt ervoor dat gedrag ontstaat?
Sleutelprikkel en hormoon
Prikkel en motivatie
Respons en observatie
Protocol en ethogram
Wat is een sleutelprikkel?
Een prikkel die altijd een bepaalde reactie kan veroorzaken
Een hormoon in het bloed
Een sterke emotie
Een willekeurige prikkel
Wat is een supranormale prikkel?
Een zwakkere prikkel dan normaal
prikkel met sterkere reactie
prikkel die geen reactie veroorzaakt
inwendige prikkel
Maakwerk
Thema 8 – gedrag: paragraaf 2
opdracht 1 t/m 3
Aangeboren / aangeleerd gedrag (paragraaf 3): leerdoelen
Aan het einde van de les kun je de factoren noemen waardoor gedrag wordt bepaald
Aan het einde van de les kun je verschillende vormen van (gedrag) leren beschrijven
Gedrag
Paragraaf 2: gedrag wordt veroorzaakt door prikkels (inwendig/uitwendig) en genoeg motivatie
Gedrag wordt ook bepaald door aangeboren of aangeleerd gedrag
Aangeboren gedrag: gedrag die je vertoont direct of vlak na het geboorte
Aangeleerd gedrag: gedrag die je vertoont door dingen die je hebt aangeleerd gedurende je leven
Aangeboren gedrag
Reflexen zuigreflex / grijpreflex
Het zoeken naar voeding huilen
Slaapgedrag biologische klok
Sociale interactie baby’s glimlachen
Aangeleerd gedrag (4 vormen)
Inprenting = leren dat alleen plaatsvind in een korte periode
Moedertaal leren
Leren lopen
Leren praten
Trial and error = leren door toevallige ontdekkingen
koken
Zoeken naar juiste kleding
Conditionering = gedrag die ontstaat door beloning of star
Lekker koken? cadeautje
Goede cijfers? cadeautje / slechte cijfers geen voetbal
Gewenning = gedrag dat ontstaat ga
Geur in klaslokaal
Thema 8 – gedrag
overzicht van de thema
Planning
Paragraaf 1, 2 en 3 opfrissen zelfstandig lezen vervolgens via socrative aangeven waar je extra leerbehoefte ligt (15 min)
Uitleg paragraaf 4 (video bio met joost)
Maakwerk paragraaf 4
Maakwerk
Paragraaf 4: opdr. 1 tm 7 blz 241 tm 244
Paragraaf 5: opdr. 1 tm 7