Pathologie
Pathologie
Pathologie arteriën
Onderzoeken in de vaatziekten
Behandeling van arteriële aandoeningen
De ZO met arterieel lijden onderste ledematen
De ZO met carotislijden
De ZO met abdominaal aorta aneurysma
Pathologie van de venen
PATHOLOGIE ARTERIEN: 1. Vaatafwijkingen
1) Bloedstroombelemmerende afwijkingen
2) Dilaterende aandoeningen
Sleepvraag
Bloedstroombelemmerende afwijkingen
Dilaterende aandoeningen
Aneurysma
Obliterende aandoeningen
Stenoserende aandoeningen
PATHOLOGIE ARTERIEN: 2. Aterosclerose
Evolutie atherosclerose
met ouder worden: beschadiging binnenwand arterie, natuurlijk proces
vorming atherosclerotische plaques door afzetting van LDL cholesterol onder de intima van de vaatwand: LDL nestelt zich onder de epitheelcellen van arteriën - ondergaat daar chemische veranderingen en trekt WBC aan - deze bloedcellen veranderen in macrofagen en kunnen nu die LDL cholesterol opnemen > cel wordt een schuimcel en wordt die niet geëlimineerd dan ontstaan plaque
Evolutie atherosclerose
daarna hoopt ook Calcium zich op in de plaques > bloedvat verkalkt en ontstaan vernauwing lumen (aterosclerose)
wordt een plaques groter dan gevaar scheurtjes in de plaque
bij scheur is er afzetting van bloedplaatjes op de zieke vaatwand > ontstaan trombus > vernauwing neemt toe > afsluiting kan ontstaan (aterotrombose)
indien traag verloop: beeld van chronisch arteriële insufficientie - collateralen vangen gevolgen op
Evolutie atherosclerose
indien snel verloop, wanneer plaque scheurt > stollingsproces komt op gang > ontstaan klontertjes > risico op vernauwing of zelfs afsluiting arterie: beeld van acute arteriële insufficiëntie
plaque kan een afsluiting veroorzaken in een verder deel van de arterie: embool
Welke zijn risicofactoren voor atherosclerose?
Risicofactoren atherosclerose
verhoogde cholesterol
hoge bloeddruk
diabetes
roken
familiale aanleg, mannelijk geslacht
overgewicht
stress
gebrek beweging
Risicofactoren atherosclerose
1) Cholesterol
vetachtig maar LEVENSNOODZAKELIJK
> een derde wordt opgenomen via voeding
> de rest wordt aangemaakt in de lever
Bloed is waterige stof en cholesterol vetachtig: gaat dus niet samen.
Daarom transporteiwitten: (lipoproteïnen of veteiwitten)
> LDL: veteiwit met lage dichtheid
en
> HDL: veteiwit met hoge dichtheid
Groot deel van cholesterol + triglyceriden (vet uit voeding) = LDL bolletjes
> via bloed naar weefsels (levensnoodzakelijk)
Slorpt teveel aan LDL bolletjes op en brengt deze via bloed naar de lever > via gal uit lichaam
HDL
LDL
idealiter in evenwicht!!
probleem!! wanneer er meer LDL in bloed zit dan dat de HDL kan afvoeren >
LDL blijft in bloed en kan binnenkant arteriën aantasten > risico hart- en vaatziekten
ONDERZOEKEN VAATZIEKTEN
1) Anamnese
2) Lichamelijk onderzoek
3) Niet-invasieve onderzoeken
echografie
transthoracale echocardiografie
transoesophagale echocardiografie
doppler
dupplex-echografie
CT angiografie
MR angiografie
ONDERZOEKEN VAATZIEKTEN
4) Invasieve onderzoeken
klassieke angiografie (via röntgen met contrastvloeistof)
DSA angiografie (=digitale subtractieangiografie)
BEHANDELING ARTERIELE VAATAANDOENINGEN
de niet-chirurgische/conservatieve maatregelen
de chirurgische/operatieve behandeling
de kathetertechnieken/endovasculaire chirurgie
Wat is het verschil tussen de chirurgische operatieve en endovasculaire chirurgie?
De chirurgische/operatieve behandeling
1) Desobstructie of tromboendarteriëctomie (TEA)
= operatieve ingreep waarbij de verdikte intima en/of trombusmassa verwijderd wordt
al of niet gebruik van patch om bloedvat te sluiten
> geschikt bij afwijkingen over een relatief kort traject
De chirurgische/operatieve behandeling
2) Interpositie = overbrugging = bypass
= operatieve ingreep waarbij een autologe vaatprothese of kunststof bloedvatprothese het afgesloten of vernauwd deel overbrugt
bv. aortabifemorale bypass, femoropopliteale bypass
Endovasculaire chirurgie
1) Percutane transluminale angioplastiek = PTA
= endovasculaire ingreep
behandeling van vernauwingen en verstoppingen van bloedvaten
meestal gebruik van dilatatieballon
> geschikt voor opheffen van korte stenoses en afwijkingen in het traject van de aortabifurcatie, de bekken arteriën en bovenbeenarteriën
Endovasculaire chirurgie
2) Intravasculaire stents
= plaatsen van een stent die de intima aandrukt ofwel het terugveren van opgerekte segmentvoorkomt
> na PTA vaak intimadissectie en terugveren van opgerekte segment
Endovasculaire chirurgie
3) Trombo-embolectomie
= Verwijderen van een trombus door middel van een Fogartyballonkatheter (=katheter met aan het uiteinde een opblaasbare ballon)
Endovasculaire chirurgie
Endovasculaire chirurgie
4) Percutane aspiratie trombo-embolectomie
= Opzuigen van een trombus door middel van een spuit via een aspiratiekatheter.
> Goed voor recente afsluitingen van de arteria femoralis en -poplitea.
Endovasculaire chirurgie
5) Trombolyse
= Toedienen van medicatie via een katheter die is opgeschoven tot in het afgesloten bloedvat, zo dicht mogelijk bij de plaats van obstructie.
Wat is de benaming voor een operatieve ingreep waarbij de verdikte intima en/of trombusmassa verwijderd wordt?
Overbrugging
Trombo-endarteriëctomie
Trombo-embolectomie
Percutane aspiratie trombo-embolectomie
Wat is een trombo-embolectomie?
Toedienen van medicatie via een katheter die is opgeschoven in het bloedvat, zo dicht mogelijk bij de plaats van obstructie.
Opzuigen van een trombus door middel van een spuit via een aspiratiekatheter.
Verwijderen van een trombus door middel van een Fogartyballonkatheter.
ZO MET ARTERIEEL LIJDEN OL
Chronisch arterieel lijden OL(Perifeer arterieel lijden= PAL)
Acuut arterieel lijden OL
Perifeer arterieel lijden OL
> Symptomen afhankelijk
van lokalisatie obstructie
de collaterale circulatie
Classificatie van Fontaine:
stadium 1: stenoses maar klachtenvrij
stadium 2: claudicatio intermittens
stadium 3: pijn bij rust - nachtelijke pijn, atrofische (schilferig) letsels
stadium 4: weefselversterf
Perifeer arterieel lijden OL
> Conservatieve behandeling
rookverbod
looptraining
medicamenteus
goede voethygiëne (voorkomen traumata)
Perifeer arterieel lijden OL
> Chirurgische behandeling
stadium 1 en 2: individueel bekijken
stadium 3 en 4: zeker chirurgie indien toestand ZO dit toelaat - afhankelijk van letsel
bv. bij obstructie aorta en aorta iliacale traject: PTA met stent - PTA met eventueel endarteriëctomie - bypassoperatie (aorto-femoraal, aorto-bifemoraal)
Perifeer arterieel lijden OL
> Verpleegkundige zorg bij ZO met chronisch PAL die een bypass ondergaat
pre-operatief
postoperatief:
algemene controle
bloeddoorstroming: pulsaties, kleur, temperatuur, gevoel, beweeglijkheid, pijn en zwelling lidmaat
incisies lies/been: controle bloeding - hematoom - roodheid
redons: suctie en debiet
Perifeer arterieel lijden OL
> Verpleegkundige zorg bij ZO met chronisch PAL die een bypass ondergaat
postoperatief:
medicatie: volgens order arts
houding: bedrust - dekenboog en zwevende hielen
Perifeer arterieel lijden OL
> Verpleegkundige zorg bij ZO met chronisch PAL die een bypass ondergaat
postoperatieve complicaties:
onmiddellijk: nabloeding (controle debiet!) - trombose (controle pulsaties!) - verlamming en gevoelloosheid!!
laattijdige: trombose - infectie prothese - necrose
Acuut arterieel lijden OL
> Conservatieve behandeling: verbetering algemene toestand
> Chirurgische behandeling: verwijdering embool of trombus zo snel als mogelijk
trombo-embolectomie
percutane aspiratie trombo-embolectomie
trombolyse
Acuut arterieel lijden OL
> Lokalisatie: arterie OL, meestal ter hoogte van de bifurcatie
> Symptomen:
plots
hevige pijn
geen pulsaties
voet en deel been zijn bleek en koud
blauwe verkleuring die evolueert naar necrose
gevoel mindert en verdwijnt
motoriel mindert en verdwijnt
capillaire refill mindert en verdwijnt
Acuut arterieel lijden OL
> Verpleegkundige zorg bij ZO met acuut PAL die trombectomie ondergaat
pre-operatief
postoperatief:
algemene controle
bloeddoorstroming: pulsaties!!, kleur, temperatuur, gevoel, beweeglijkheid, pijn en zwelling lidmaat
incisie(s) lies/been: controle bloeding - hematoom - roodheid
redon(s): controle suctie en debiet!!
tintelingen, dood gevoel
oedeem!!
controle bloedstolling
Acuut arterieel lijden OL
> Verpleegkundige zorg bij ZO met acuut PAL die trombectomie ondergaat
postoperatief:
medicatie: volgens order arts
houding en beweging: bedrust met dekenboog en zwevende hielen
postoperatieve complicaties:
> occlusie
> bloeding
> cardiale complicaties
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Lokalisatie
obstructie t.h.v. carotisbifurcatie en/of in de arteria carotis interna
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Symptomen
neurologische uitvalsverschijnselen
toevallig ontdekt geruis
bij onderzoek halsvaten vaststelling obstructie
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Conservatieve behandeling
rookstop
plaatjesaggregatieremmende medicatie
bloeddruk onder controle
dieet en cholesterolverlagende medicatie
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Chirurgische behandeling
symptomatische indicatie: CVA of TIA
asymptomatische indicatie: vernauwing halsslagader van meer dan 70%
> carotisstent
> carotisendarteriëctomie
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Verpleegkundige zorg van een ZO met carotislijden en een carotis-endarteriëctomie
pre-operatief
postoperatief:
algemene controle
controle uitvalsverschijnselen
controle hoofdpijn en duidzeligheid: reperfusiesyndroom, controle RR!!
controle wonde en verband
redon(s): suctie en debiet
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Verpleegkundige zorg van een ZO met carotislijden en een carotis-endarteriëctomie
postoperatief:
medicatie: volgens order arts
houding en beweging: opletten sutuur hals, scheren vermijden
ZO MET CAROTISLIJDEN
> Verpleegkundige zorg van een ZO met carotislijden en een carotis-endarteriëctomie
postoperatieve complicaties:
peri-operatoire neurologische uitval: hyperperfusiesyndroom!!
bloeding en hematoomvorming
AH- en stemproblemen
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA (AAA)
> Lokalisatie
thoracaal
thoraco-abdominaal
abdominaal
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA
> Symptomen
vaak asymptomatisch
symptomatisch: pijn door druk
kenmerkend: geleidelijke toename van diameter aneurysma met ten slotte een ruptuur
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA
> Chirurgische behandeling
via een laparatomie: plaatsen vaatprothese
via plaatsing endoprothese
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA
> Verpleegkundige zorg bij ZO met AAA die een buisprothese krijgt
pre-operatief
postoperatief:
algemene controle
bloeddruk: hypertensie!!
AH
temperatuur
bloeddoorstroming: pulsaties, kleur, temperatuur, motoriek, gevoel, zwelling van benen
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA
> Verpleegkundige zorg bij ZO met AAA die een buisprothese krijgt
postoperatief:
wonde
drains
medicatie: volgens order arts
houding
ZO MET ABDOMINAAL AORTA ANEURYSMA
> Verpleegkundige zorg bij ZO met AAA die een buisprothese krijgt
postoperatieve complicaties:
nierinsufficiëntie
darmischemie
ischemie benen
infectie prothese