Th 9 Stofwisseling in de cel
Basisstof 1: Chemie in cellen
Leerdoelen & begrippen
Leerdoelen:
9.1.1 Je kunt beschrijven wat stofwisseling, assimilatie en dissimilatie zijn en wat er bij deze reacties met de energie gebeurt.
Begrippen:
Stofwisseling, Chemische energie, Assimilatie, Dissimilatie, Kinetische energie, Lichtenergie,
Warmte, Heterotroof, Autotroof, Koolstofassimilatie, Voortgezette assimilatie, ATP, ADP, NAD+,
NADH, NADP+, NADPH
Stofwisseling
Stofwisseling, of metabolisme, is het geheel van chemische omzettingsprocessen in een organisme
Stoffen worden in cellen omgezet voor celopbouw en energievoorziening.
Basale metabolisme omvat vitale processen zoals hartslag en ademhaling.
De intensiteit van het basale metabolisme wordt gemeten via zuurstofverbruik in rust.
Factoren zoals geslacht, leeftijd en gewicht beïnvloeden het basale metabolisme.
Chemische energie
Cellen bevatten organische en anorganische stoffen.
Anorganische stoffen zijn eenvoudige moleculen met weinig chemische energie.
Organische moleculen bevatten koolstofketens en veel chemische energie.
Chemische energie is energie die is opgeslagen in de atoombindingen van energierijke stoffen.
Assimilatie & Dissimilatie
Assimilatie: Opbouw van organische moleculen uit kleinere moleculen, vereist energie.
Dissimilatie: Afbraak van grote organische moleculen tot kleinere moleculen, waarbij energie vrijkomt.
Energie vrijgekomen bij dissimilatie kan kinetische energie, lichtenergie of warmte zijn.
Autotroof en heterotroof
Heterotrofe organismen verkrijgen energie uit organische stoffen.
Autotrofe organismen, zoals planten, maken glucose uit CO2 en water via koolstofassimilatie.
Glucose vormt de basis voor koolhydraten, vetten, eiwitten en DNA in voortgezette assimilatie.
Zowel autotrofe als heterotrofe organismen voeren assimilatie en dissimilatie uit.
Energietransport
Fotosynthese en verbranding produceren ATP, een energierijke stof.
ATP bestaat uit adenosine en drie fosfaatgroepen met veel chemische energie.
Bij afsplitsing van een fosfaatgroep ontstaat ADP en komt energie vrij.
Fosforylering herstelt ATP met energie uit licht of dissimilatie.
Energietransport
Je kunt ATP zien als een opgeladen batterij en ADP als een batterij die leeg gaat waarbij energie vrijkomt.
Opgeladen batterij: ATP, NADH en NADHP (ADP)
Lege batterij + Energie: ADP, NAD+ en NADP+ (AMP)
(ADP kan ook omgezet worden in AMP)
Leerdoelen & begrippen
Leerdoelen:
9.1.1 Je kunt beschrijven wat stofwisseling, assimilatie en dissimilatie zijn en wat er bij deze reacties met de energie gebeurt.
Begrippen:
Stofwisseling, Chemische energie, Assimilatie, Dissimilatie, Kinetische energie, Lichtenergie,
Warmte, Heterotroof, Autotroof, Koolstofassimilatie, Voortgezette assimilatie, ATP, ADP, NAD+,
NADH, NADP+, NADPH
Huiswerk
Maak opdrachten: 1 t/m 11 (Th9 BS1)