Hoofdstuk 3 kader- Politieke partijen
3
Politieke partijen
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
3
Politieke partijen
Je komt de klas binnen
Jas uit en tas op de grond.
Boek '' politiek'' op blz. 28.
Bij vragen? Steek je vinger op.
Planning
Herhaling hoofdstuk 2.
Theorie bespreken en begrippenlijst invullen.
Opdracht 1 tot 5 maken (3.1).
Samen bespreken.
De lesafsluiten.
3.1 Verkiezingen
• Je kunt het verschil tussen actief en passief kiesrecht uitleggen
en herkennen.
• Je kunt vier soorten verkiezingen noemen en om de hoeveel jaar
deze gehouden worden.
• Je kunt het verband tussen peilingen en zwevende kiezers
uitleggen.
• Je kunt vier kenmerken van een politieke partij uitleggen en
herkennen.
• Verkiezingen.
• Kiesstelsels.
• Politieke partijen.
• Kenmerken politieke partijen.
3.1 Verkiezingen
Verkiezingen
3.1 Verkiezingen
Alle Nederlanders van 18 jaar en ouder hebben actief en passief
kiesrecht.
Actief kiesrecht is het recht om te stemmen.
Passief kiesrecht is het recht om je verkiesbaar te stellen. Dat
betekent dat mensen op jou kunnen stemmen.
Verkiezingen
3.1 Verkiezingen
Om de vier jaar kiezen de burgers van Nederland de nieuwe leden
van de:
• Tweede Kamer;
• Provinciale Staten;
• gemeenteraad.
Daarnaast zijn er elke vijf jaar verkiezingen
voor het Europees Parlement.
Kiesstelsels
3.1 Verkiezingen
De manier waarop de volksvertegenwoordiging wordt gekozen,
heet het kiesstelsel.
In Nederland is dat evenredige vertegenwoordiging: het aantal
zetels dat partijen krijgen, is gelijk aan het aantal stemmen dat ze
hebben behaald.
15 procent van de stemmen betekent 15 procent van de zetels.
Door dit stelsel winnen ook kleine partijen zetels.
Kiesstelsels
3.1 Verkiezingen
Een andere vorm is het meerderheidsstelsel: de winnaar krijgt alle
zetels.
Het land is in gebieden opgedeeld en de partij met de meeste
stemmen krijgt alle zetels van dat gebied. De andere partijen
krijgen geen zetels.
Landen met een meerderheidsstelsel hebben vaak maar twee of
drie (grote) partijen.
Politieke partijen
3.1 Verkiezingen
Een politieke partij bestaat uit een groep mensen met ongeveer
dezelfde ideeën over hoe de samenleving eruit zou moeten zien.
Elke partij probeert bij verkiezingen zo veel
mogelijk stemmen te krijgen.
Een grote partij kan meer van haar ideeën
omzetten in wetten en regels.
Politieke partijen
3.1 Verkiezingen
Sommige mensen weten al precies op welke partij ze gaan
stemmen.
Maar veel mensen twijfelen nog. Zij zijn de zwevende kiezers,
mensen die niet bij elke verkiezing op dezelfde partij stemmen.
3.1 Verkiezingen
Zwevende kiezers
Kijkvraag: Waarom proberen politieke partijen vooral de zwevende kiezers
te overtuigen om op hén te stemmen?
Politieke partijen
3.1 Verkiezingen
In de media zie je vooral de lijsttrekker: de belangrijkste persoon
van een politieke partij in verkiezingstijd. De verschillende
lijsttrekkers gaan vaak in debat met elkaar.
Die mediaoptredens zijn belangrijk voor de peilingen: de
voorspellingen van de verkiezingsuitslag op dat moment.
Voor zwevende kiezers zijn de peilingen interessant: zij kiezen
eerder voor een partij die er goed voorstaat.
Kenmerken politieke partijen
3.1 Verkiezingen
Politieke partijen hebben een aantal kenmerken.
1 Ze leveren mensen voor politieke functies, zoals ministers of
burgemeesters.
2 Ze maken via de media hun standpunten bekend. Zo weten
burgers waar ze voor staan en benadrukken ze de verschillen
met andere partijen.
Kenmerken politieke partijen
3.1 Verkiezingen
3 Ze houden zich bezig met kwesties van algemeen belang en
nemen besluiten over de samenleving als geheel.
4 Ze beïnvloeden mensen in politieke functies. Niet elke partij
heeft evenveel invloed op de politieke besluitvorming. Een partij
die in de regering zit heeft meer invloed.
3.1 Verkiezingen
• Je kunt het verschil tussen actief en passief kiesrecht uitleggen
en herkennen.
• Je kunt vier soorten verkiezingen noemen en om de hoeveel jaar
deze gehouden worden.
• Je kunt het verband tussen peilingen en zwevende kiezers
uitleggen.
• Je kunt vier kenmerken van een politieke partij uitleggen en
herkennen.
3.2 Indeling partijen
• Je kunt de begrippen progressief en conservatief uitleggen en
herkennen.
• Je kunt politieke partijen indelen als progressieve of
conservatieve partijen.
• Je kunt de verschillen tussen politiek rechts, links en midden
uitleggen en herkennen.
• Je kunt politieke partijen indelen als politiek rechts, links of
middenpartijen.
• Indeling partijen.
• Progressief of conservatief.
• Rechts, links of midden.
• Altijd een mix.
3.2 Indeling partijen
Indeling partijen
3.2 Indeling partijen
Je kunt politieke partijen op drie manieren indelen:
• progressief of conservatief;
• rechts, links of midden;
• per stroming, bijvoorbeeld liberaal of confessioneel.
(politieke stromingen behandelen we in hoofdstuk 4).
Progressief of conservatief
3.2 Indeling partijen
Progressief betekent in de politiek veranderingsgezind.
Iemand die progressief is, wil dingen veranderen.
Conservatief betekent behoudend.
Iemand die conservatief is, wil juist graag dat dingen blijven zoals
ze zijn (of ooit waren).
Dit verschil komt vooral door de waarden en normen die mensen
belangrijk vinden.
3.2 Indeling partijen
Progressief of conservatief
Kijkvraag: Is de SGP een progressieve
of een conservatieve partij?
Rechts, links of midden
3.2 Indeling partijen
De tweede indeling gaat uit van de rol van de overheid in de
samenleving.
Politiek rechts vindt dat burgers zo veel mogelijk voor zichzelf
moeten zorgen en niet verwachten dat de overheid alles voor ze
regelt. Rechtse partijen willen ook economische vrijheid
voor bedrijven.
Rechts, links of midden
3.2 Indeling partijen
Politiek links vindt dat de overheid mensen moet helpen die
kwetsbaar zijn en deze actief moet steunen. De een heeft nou
eenmaal meer mogelijkheden om voor zichzelf te zorgen dan de
ander.
Als er in de samenleving te grote verschillen bestaan tussen rijk en
arm moet de overheid ingrijpen.
Rechts, links of midden
3.2 Indeling partijen
Sommige partijen hebben linkse en rechtse standpunten.
Het politieke midden vindt dat de overheid een aanvullende rol
heeft. Het CDA zegt bijvoorbeeld dat mensen ook voor elkaar
kunnen zorgen. De overheid moet alleen ingrijpen als het
echt niet anders kan.
Altijd een mix
3.2 Indeling partijen
De twee politieke indelingen lopen meestal door elkaar.
De VVD en de SGP zijn bijvoorbeeld allebei rechtse partijen, maar
de SGP is op sommige onderwerpen een stuk conservatiever.
En GroenLinks-PvdA en de SP zijn beide links, maar
GroenLinks-PvdA is progressiever dan de SP.
3.2 Indeling partijen
Links en rechts, conservatief en progressief
3.2 Indeling partijen
• Je kunt de begrippen progressief en conservatief uitleggen en
herkennen.
• Je kunt politieke partijen indelen als progressieve of
conservatieve partijen.
• Je kunt de verschillen tussen politiek rechts, links en midden
uitleggen en herkennen.
• Je kunt politieke partijen indelen als politiek rechts, links of
middenpartijen.
opdr. 6 tot 10.
Klaar? extra opdracht over politieke partijen
10
minute
00
second
