Herkennen en handelen bij klachten van de geslachtsorganen
Herkennen en handelen bij klachten van de geslachtsorganen
Onderdelen in deze les
Herkennen en handelen bij klachten van de geslachtsorganen
Wat weet je al over klachten aan geslachtsorganen?
Leerdoelen
Aan het einde van de les kun je veelvoorkomende klachten en aandoeningen van de geslachtsorganen herkennen, triagevragen stellen, en passende eerste adviezen geven.
Wat zijn geslachtsorgaanklachten?
Klachten aan de geslachtsorganen zijn vaak pijnlijk of ongemakkelijk, en kunnen wijzen op infecties, trauma’s, of problemen zoals soa’s.
Vaak voorkomende klachten
Voorbeelden zijn pijn in/testikels, abnormale afscheiding, zwelling of wondjes, jeuk of bloedverlies.
Let op bij zwangerschap
Bij zwanger zijn gelden andere ingangsklachten: let dan op combinaties met bloedverlies of vochtverlies.
Vragen bij triage
Langdurige pijnlijke erectie? Ring achter de eikel? Trauma door seksueel misbruik?
Specifiek vragen
Belangrijke vragen
Is er pijn, zwelling of afscheiding? Hoe ernstig zijn de klachten? Is er koorts? Trauma?
Triagecriteria: spoed
Plotselinge pijn in de balzak zonder trauma, of een langdurige pijnlijke erectie, is altijd spoed!
Triage: dringend
Dringende klachten zijn ongewone afscheiding met koorts, trauma, zwelling rond eikel, abces, of pijn door trauma.
Niet-dringende klachten
Contactadvies
Bij aanhoudende of terugkerende klachten altijd contact zoeken met de huisarts.
Voorbeelden
Milde pijn, lichte afwijkende afscheiding, jeuk zonder spoedkenmerken.
Risicovol seksueel contact
Bij mogelijk contact met hiv (bloed, sperma) is start PEP binnen 2 uur, uiterlijk 72 uur, noodzakelijk.
Seksueel geweld
Na aanranding/verkrachting: direct contact met Centrum Seksueel Geweld. Niet wassen, poetsen of kleding verwisselen.
Vaginale candidiasis
Typisch: jeuk en witte afscheiding. Bij twijfel altijd overleggen en onderzoek naar soa als er risico is.
Balanitis & kèles
Balanitis
Kèles
Vocht, bloed of cellen die zich ophopen rond de zaadbal; langzaam of na trauma. Soorten: hydro-, spermatokèle enz.
Ontsteking van de eikel, door schimmel of bacterie, geeft pijn en roodheid.
Liesbreuk (hernia inguinalis)
Buikinhoud zakt in het scrotum. Vaak terug te duwen, maar bij beknelling ontstaat spoedsituatie.
Orchitis en epididymitis
(Bij)balontsteking is pijnlijk, met zwelling en soms koorts. Kan door bacteriën of (zelden) virussen ontstaan.
Paraphimosis
Afknelling van de eikel door te nauwe voorhuid: er ontstaat een oedemateuze ring achter de eikel. Spoed!
Pelvic inflammatory disease (PID)
Hevige pijn in de onderbuik met koorts, afscheiding. Risico op sepsis, onvruchtbaarheid. Altijd consult!
Phimosis en priapisme
Priapisme
Phimosis
Vernauwing van de voorhuid, normaal bij kinderen. Op latere leeftijd kan het problemen geven.
Onafhankelijke erectie (zonder opwinding). Veroorzaakt door medicatie of stolsels. Spoed!
Schaamluizen
SOA, kleine insecten veroorzaken jeuk en irritatie. Behandeling: permetrine crème, verkrijgbaar bij apotheek.
Seksueel misbruik & soa
Seksueel misbruik
SOA
Let op signalen: verwondingen, ongebruikelijke klachten, lang gewacht met melden.
Verschillende infecties door onveilig seksueel contact, klachten wisselen per geslacht.
Soa voorkomen
Het gebruik van condooms vermindert de kans op soa aanzienlijk. Tijdig behandelen voorkomt ernstige gevolgen.
Torsio testis
Plotselinge, hevige pijn in de balzak bij kinderen/adolescenten. Binnen 4 uur kan schade ontstaan. Spoed!
Vaginale afscheiding & jeuk
Afscheiding
Vaak bij schimmel. Kenmerkend patroon, bekend bij veel vrouwen.
Jeuk
Normaal: doorzichtig, vloeibaar. Afwijkend: kleur, geur, hoeveelheid, pijn.
Vergeten tampon
Tampon te lang in vagina geeft stinkende afscheiding, risico op infectie en sepsis. Meteen verwijderen!
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
