Lesdoel
Aan het eind van de
les kan/weet ik:
* bijwoorden herkennen en benoemen.
* onderscheid maken tussen bijwoorden en bijvoeglijk naamwoorden.
* voegwoorden herkennen en benoemen.
* betrekkelijk voornaamwoorden herkennen en benoemen.
Lesplanning
* stillezen in je leesboek
* theorie bijwoord
* theorie voegwoord en betrekkelijk voornaamwoord
* zelfstandig werken
Lesdoel
Aan het eind van de
les kan/weet ik:
* bijwoorden herkennen en benoemen.
* onderscheid maken tussen bijwoorden en bijvoeglijk naamwoorden.
* voegwoorden herkennen en benoemen.
* betrekkelijk voornaamwoorden herkennen en benoemen.
Lesplanning
* stillezen in je leesboek
* theorie bijwoord
* theorie voegwoord en betrekkelijk voornaamwoord
* zelfstandig werken
1. Je leest de theorie van de bijwoorden (blz. 9 moduleboekje) en maakt in stilte de opdrachten 8 t/m 10
Als je klaar bent, kijk je de gemaakte lesopdrachten na (zie Teams - lesmateriaal).
Als je vragen hebt, kijk je eerst bij de theorie. Als je er dan nog niet uitkomt, laat je de vraag open tot de algemene uitleg is afgerond. Daarna kan je overleggen met je buurvrouw of -man. Komen jullie er samen niet uit? Dan steek je je hand op en kom ik langs.
2. Je doet mee met de theorie-uitleg en maakt aantekeningen.
Keuzemoment
Bijwoord
Bijwoord (bw)
Zegt iets extra's over een ander woord dan het zelfstandig naamwoord.
Bijvoorbeeld zegt iets over een:
- werkwoord
- ander bijwoord
- bijvoeglijk naamwoord
Bijwoord
Een bijwoord kan van alles aangeven:
Tijd: momenteel, nu, dagelijks, vandaag, morgen
Plaats: hier, overal
Tegenstelling: echter, toch
Reden/oorzaak: hierdoor, daardoor
(On)zekerheid: misschien, waarschijnlijk, sowieso, zeker
Ontkenning: niet, nooit
Bijwoord
Let op:
Het bijvoeglijk naamwoord en het bijwoord lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde!
Bijvoeglijk naamwoord --> Zelfstandig naamwoord
Bijwoord --> Andere woordsoort
Hij loopt heel hard.
Het bijwoord hard -> zegt iets over het ww.
Het bijwoord heel -> zegt iets over het andere bijwoord hard.
Je gaat in stilte aan de slag met opdracht 8 t/m 10 (o.a. bw) van het moduleboekje.
Je leest de theorie van voegwoorden en betrekkelijk voornaamwoorden (vwo) en je maakt dan in stilte de opdrachten 12 en 13 van het moduleboekje.
Je doet mee met het klassikaal bespreken van de theorie van voegwoorden en betrekkelijk voornaamwoorden.
Vragen? Kijk eerst bij de theorie. Als je er dan nog niet uitkomt, laat je de vraag open tot de algemene uitleg is afgerond. Daarna kan je overleggen met je buurvrouw of -man. Komen jullie er samen niet uit? Dan steek je je hand op en kom ik langs.
Keuzemoment
Voegwoord
Enkelvoudige zin; een zin met één persoonsvorm
Samengestelde zin; een zin met meerdere persoonsvormen
Een samengestelde zin bestaat uit twee of meer zinnen. De zinnen worden meestal verbonden door voegwoorden.
Er zijn twee verschillende voegwoorden:
1. Nevenschikkende
2. Onderschikkende
Nevenschikkende voegwoorden (ns vg)
Verbinden gelijkwaardige delen met elkaar.
De zinnen kunnen onafhankelijk van elkaar gebruikt worden. De woordvolgorde blijft dan onveranderd.
En - want - maar - of
Leo kan niet naar binnen, want hij is zijn sleutel vergeten.
Leo kan niet naar binnen.
Hij is zijn sleutel vergeten.
Nevenschikkend voegwoord = want
Onderschikkende voegwoorden (os vg)
Verbinden ongelijkwaardige delen met elkaar.
De zinnen kunnen niet onafhankelijk van elkaar gebruikt worden zonder de woordvolgorde te veranderen.
Veel verschillende os vg.
Voorbeeld
De boer heeft het land omgeploegd, zodat hij volgende week aardappels kan planten.
Zin 1: De boer heeft het land omgeploegd.
Zin 2: Hij kan volgende week aardappels planten.
Volgorde zin 2 wordt aangepast bij de samengestelde zin.
zin = os vg = zodat
Joanne kan niet mee, omdat ze ziek was.
Joanne kan niet mee.
Ze ziek was.
os vg = omdat
Betrekkelijk voornaamwoord
Betrekkelijke voornaamwoorden verwijzen naar een voorafgaand zinsdeel: het antecedent.
Zij hebben dus betrekking op een ander in de zin genoemd zinsdeel.
Betrekkelijke voornaamwoorden: die, dat, wie en wat
Het antecedent staat meestal vlak voor het betr. vnw.
Betrekkelijk voornaamwoorden:
Die (tenzij je 'die' kunt vervangen door 'deze' - > aanw. vnw)
Dat (tenzij je 'dat' kunt vervangen door 'dit' - > aanw. vnw)
Wie (let op: wie, wat, welke kunnen ook vr.vnw zijn)
Wat (let op: wie, wat, welke kunnen ook vr.vnw zijn)
(welke, hetgeen, waarmee: komen ook af en toe voor als betr. vnw)
Het betr.vnw DIE/ DAT gebruiken
Met die verwijs je naar de-woorden.
Met dat verwijs je naar het-woorden.
betr.vnw. DIE
De fiets die ik heb gekocht fietst heerlijk!
Die - heeft betrekking op 'de fiets'
De fiets is het antecedent.
Betr.vnw DAT
Het kind dat bij de tandarts was, was blij.
Dat - heeft betrekking op het kind.
Het kind is het antecedent.
Het betr.vnw WAT gebruiken
'Wat' gebruik je:
- als je naar de woorden iets, niets, alles of het enige verwijst;
- na een voornaamwoord dat of datgene;
- na een overtreffende trap of na een (rang)telwoord;
- als het terugslaat op een hele zin;
- als het antecedent niet genoemd is.
Betr. vnw. WAT
Een dagje naar Disney gaan, is het leukste wat ik ooit gedaan heb.
Wat - heeft betrekking op een dagje naar Disney gaan.
een dagje naar Disney gaan is antecedent
Het betr.vnw WIE gebruiken
Wie gebruik je als je naar een persoon verwijst.
Wie is het meewerkend voorwerp in de bijzin. Meestal wordt hier die of aan wie gebruikt.
vb. De rechters (aan) wie de vraag was voorgelegd, spraken zich duidelijk uit.
Betr. vnw. WIE
De jongen van wie de laptop is gevallen, is erg geschrokken.
Wie - heeft betrekking op de jongen
De jongen is antecedent
Betr.vnw met ingesloten antecedent (betr.vnw m.i.a.)
= als er geen antecedent is in de zin
Betreft alleen de woorden wie en wat
Tip:
Wie moet je kunnen vervangen door degene die
Wat moet je kunnen vervangen door datgene wat
Betr.vnw m.i.a. WIE
Wie de bal daar neer heeft gelegd, blijft een raadsel.
Wie - kun je vervangen door 'degene die' = betr. vnw m.i.a.
Er is dus geen antecedent.
Betr.vnw m.i.a. WAT
Wat daar is gebeurd, kan ik niet navertellen.
Wat - kun je vervangen door 'datgene wat' = betr. vnw m.i.a.
Er is dus geen antecedent.
Alle woordsoorten
Pak je hulpkaart erbi en vul of pas aan als dat nodig is.
SO gr. woordsoorten (di 10-3)
Lidwoorden (olw / blw)
Zelfstandig naamwoord
Bijvoeglijk naamwoord
Persoonlijk voornaamwoord
Bezittelijk voornaamwoord
Hulpwerkwoord
koppelwerkwoord
Zelfstandig werkwoord
Voorzetsel
Bijwoord
Aanwijzend voornaamwoord
Vragend voornaamwoord
Betrekkelijk voornaamwoord (vwo)
Voegwoord (vwo)