Pincode mavo 4 H-1 par. 1 Wat heb je te besteden?

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 4

Welkom mavo 4!

Vandaag:

• 😊 Even bijkletsen. Hoe was jullie vakantie?

• 🎯 Gedragsverwachtingen doornemen ´´Het Tij´´

• 📚 Zijn je spullen op orde? (Boek, schrift, pen en rekenmachine)

• 🎓 10 tips voor een succesvol examenjaar

• 💶 Uitleg: H-1 par. 1 Wat heb je te besteden?

• ✏️ Werken aan opdrachten

🎓 10 tips voor een succesvol examenjaar

1. Begin niet pas vlak voor het examen
Alles wat je gedurende het jaar bijhoudt, hoef je aan het einde minder opnieuw te leren. Kleine beetjes leren werkt beter dan één enorme leersessie.

2. Maak een planning 📅
Schrijf belangrijke toetsen, deadlines en examenmomenten op. Plan daarna wanneer je gaat leren. Een planning geeft overzicht en voorkomt stress.

3. Leer actief 🧠
Alleen je boek lezen is meestal niet genoeg. Maak bijvoorbeeld:

• oefenvragen;

• samenvattingen;

• begrippenkaartjes;

• oefentoetsen;

• opdrachten zonder antwoorden erbij.

🎓 10 tips voor een succesvol examenjaar

4. Maak veel oude examens ✏️
Oefen niet alleen de lesstof, maar ook met echte examenvragen. Zo leer je hoe vragen worden gesteld en ontdek je welke onderwerpen je nog lastig vindt.

5. Kijk je fouten na 🔍
Een fout maken is niet erg. Het belangrijkste is dat je begrijpt waarom je fout zat. Maak bijvoorbeeld een foutenlijstje:

“Deze vraag had ik fout → dit begrip moet ik nog leren.”

6. Vraag hulp als je iets niet begrijpt 🙋
Wacht niet weken met een vraag. Vraag je docent, mentor of klasgenoot om uitleg. Een vraag stellen is geen teken dat je iets niet kunt.

7. Let op de vraagstelling 👀
Bij examens is het belangrijk om precies te lezen wat er gevraagd wordt.

Let bijvoorbeeld op woorden als:

• noem → geef het antwoord;

• leg uit → geef antwoord + uitleg;

• bereken → laat je berekening zien

• verklaar → leg uit waarom;

• noem twee → geef precies twee antwoorden.

🎓 10 tips voor een succesvol examenjaar

8. Zorg goed voor jezelf 😴
Een nacht doorhalen om te leren lijkt misschien slim, maar een uitgerust brein werkt beter. Zorg voor voldoende slaap, beweging, eten en ontspanning.

9. Laat één slecht cijfer je niet ontmoedigen 💪
Een onvoldoende betekent niet dat je je examen niet kunt halen. Gebruik het cijfer om te ontdekken wat je nog moet verbeteren.

10. Geloof dat je het kunt ⭐
Je hoeft niet alles perfect te kunnen. Je moet vooral voldoende punten verzamelen. Iedere goed beantwoorde vraag telt.

H-1 par. 1 Wat heb je te besteden?

Open de les vanuit de herkenbare vraag: waar komt geld vandaan en waaraan geef je het uit? De les verbindt inkomen, bestedingen en beïnvloeding door bedrijven.

Leerdoel

Ik kan uitleggen welke soorten inkomen en bestedingen er zijn, hoe marketing en sociale invloed mijn keuzes beïnvloeden, en wat duurzaam consumeren betekent.

Waar denk jij aan bij geld verdienen en uitgeven?

Gebruik de antwoorden als startpunt: komen vooral woorden over werk, zakgeld, sparen, kopen of reclame naar voren? Koppel daarna terug aan de leerdoelen van de les.

Primaire inkomens

Primaire inkomens zijn inkomens die je rechtstreeks verdient of ontvangt.

Ze ontstaan door:

• Arbeid: je werkt voor geld

• Bezit: je hebt iets dat geld oplevert

Benadruk dat primair inkomen ontstaat vóór belastingen en uitkeringen. Het gaat om de eerste bron van inkomen.

Inkomen uit arbeid

Inkomen uit arbeid krijg je doordat je werkt.

Voorbeelden:

• Loon

• Salaris

• Fooi

• Opbrengst van een bijbaan

• Inkomen van een zelfstandige

Maak het concreet met voorbeelden uit de leefwereld van leerlingen, zoals vakkenvullen, oppassen of bezorgen.

Inkomen uit bezit

Inkomen uit bezit krijg je doordat je iets hebt dat geld oplevert.

Voorbeelden:

• Rente op spaargeld

• Huur van een woning (als je eigenaar bent van de huurwoning)

• Dividend op aandelen (bedrijven)

Leg uit dat bezit zelf niet hetzelfde is als inkomen; het inkomen ontstaat pas als het bezit iets oplevert.

Verschil tussen arbeid en bezit

• Arbeid: je krijgt geld doordat je werkt

• Bezit: je krijgt geld doordat iets van jou opbrengst geeft

Allebei horen ze bij primaire inkomens, maar de bron is anders.

Veel leerlingen halen bron en vorm door elkaar. De kern is: werk versus eigendom.

Secundaire inkomens

Secundaire inkomens ontstaan nadat geld is herverdeeld.

De overheid en anderen zorgen voor overdrachten van geld, bijvoorbeeld via:

• Uitkeringen

• Toeslagen

• Ontvangen geld zonder ervoor te werken

Noem dat herverdeling plaatsvindt via belastingen en uitkeringen, maar houd het eenvoudig op dit niveau.

Inkomen uit overdrachten

Inkomen uit overdrachten is geld dat je krijgt zonder directe tegenprestatie.

Voorbeelden:

• Een uitkering

• Zakgeld

• Kleedgeld

• Studietoelage of gift

Maak duidelijk dat dit voorbeelden zijn van secundair inkomen in de leefwereld van leerlingen.

Drie soorten inkomen

• Inkomen uit arbeid: geld door werk

• Inkomen uit bezit: geld door wat je hebt

• Inkomen uit overdrachten: geld zonder directe tegenprestatie

Deze samenvattende slide rondt het eerste deel af. Laat leerlingen steeds de vraag stellen: waar komt dit geld vandaan?

Welk voorbeeld hoort bij inkomen uit bezit?

A

Zakgeld

B

Rente

C

Salaris

D

Fooi

Controleert het onderscheid tussen arbeid, bezit en overdrachten. Zakgeld is overdracht; salaris en fooi horen bij arbeid.

Vul de juiste begrippen in

Primaire inkomens ontstaan rechtstreeks. Inkomen uit arbeid krijg je doordat je werkt. Inkomen uit bezit krijg je doordat iets van jou geld oplevert. Geld zonder directe tegenprestatie heet inkomen uit overdrachten.

arbeid

bezit

overdrachten

bestedingen

marketing

doelgroep

Alle drie de kernbegrippen komen letterlijk uit het eerste lesblok terug.

Waarom is zakgeld geen inkomen uit arbeid?

Bespreek dat het antwoord de bron van inkomen moet benoemen: werken, bezit dat opbrengst geeft, of geld zonder directe tegenprestatie. Laat leerlingen hun redenering kort toelichten.

Wat zijn bestedingen?

Bestedingen zijn alle dingen waar je je geld aan uitgeeft.

Denk aan:

• Eten en drinken

• Kleding

• Games of abonnementen

• Vervoer

• Sparen voor later

Als sparen in de methode onder bestedingskeuzes valt, kun je het hier meenemen als geldbestemming. Leg anders mondeling uit dat sparen uitgestelde besteding is.

Waarom bestedingen veranderen

Je bestedingen kunnen veranderen door:

• Ander inkomen: meer of minder geld

• Andere behoeften: je wilt iets nieuws of iets anders

• Situatie: seizoen, leeftijd of gebeurtenissen

Koppel dit aan herkenbare voorbeelden: nieuwe telefoon willen, winterkleding nodig hebben, minder geld na een dure maand.

Behoeften en keuzes

Mensen kunnen niet alles kopen wat ze willen.

Daarom maken ze keuzes tussen bestedingen. Wat je belangrijk vindt, beïnvloedt waar je geld naartoe gaat.

Verbind dit aan schaarste en kiezen, zonder de les te verbreden naar te veel nieuwe theorie.

Waardoor kunnen bestedingen veranderen?

A

Ander inkomen

B

Meer bezit

C

Hogere rente

D

Meer belasting

De juiste keuze sluit direct aan op slide 10. De andere opties kunnen verwarrend lijken, maar zijn hier niet als hoofdoorzaak genoemd.

Waar geef jij het snelst geld aan uit?

1

Eten/drinken

2

Kleding

3

Games/apps

4

Sparen

Maak de samenvatting compleet

Bestedingen zijn dingen waar je geld aan uitgeeft. Ze kunnen veranderen door een ander inkomen of door andere behoeften. Daarom moeten mensen keuzes maken.

uitgeeft

inkomen

behoeften

bezit

promotie

doelgroep

Controleert de kernwoorden uit slides 9, 10 en 11.

Hoe bedrijven je beïnvloeden

Bedrijven willen dat jij hun product kiest.

Daarom gebruiken ze marketing, zoals:

• Opvallende reclame

• Aanbiedingen

• Mooie verpakking

• Bekende influencers of merken

• Sociale media

Benadruk dat marketing gedrag probeert te sturen, niet alleen informatie geeft.

De 6 P's van marketing

• Product: wat wordt verkocht?

• Prijs: wat kost het?

• Plaats: waar koop je het?

• Promotie: hoe maken ze reclame?

• Personeel: wie helpt of verkoopt?

• Presentatie: hoe ziet het eruit?

Gebruik de termen consequent. In sommige methodes heet presentatie ook fysieke omgeving; volg hier de gebruikte 6 P's in eenvoudige taal.

De 6 P's in een voorbeeld

Promotie - social media en acties

Personeel - vriendelijke bediening

Presentatie - kleurrijke bekers en winkel

Bubble tea winkel

Nog 3 P's

Product - zoete drank met toppings

Prijs - iets duurder dan frisdrank

Plaats - in de stad of bij school

Dit voorbeeld maakt de 6 P's toepasbaar zonder er een opdracht van te maken.

Wat is een doelgroep?

Een doelgroep is de groep consumenten waarop een bedrijf zich richt.

Bedrijven kiezen een doelgroep omdat niet iedereen dezelfde wensen, leeftijd, smaak of bestedingsruimte heeft.

Gebruik voorbeelden als sportmerken voor jongeren of luxe merken voor mensen met meer inkomen.

Waarom richten bedrijven zich op doelgroepen?

Door zich op een doelgroep te richten, kan een bedrijf:

• Beter aansluiten bij wensen

• Gerichter reclame maken

• Meer verkopen

• Zich onderscheiden van concurrenten

Leg uit dat marketing efficiënter wordt als bedrijven weten voor wie hun product bedoeld is.

Welke P gaat over reclame maken?

A

Prijs

B

Plaats

C

Promotie

D

Product

Een veelgemaakte fout is plaats of presentatie kiezen, omdat die ook zichtbaar zijn in winkels.

Vul de 6 P's en doelgroep aan

Bij marketing kijk je naar product, prijs en plaats. Ook promotie hoort erbij: zo maakt een bedrijf reclame. Een doelgroep is de groep consumenten waarop een bedrijf zich richt.

plaats

promotie

doelgroep

besteding

arbeid

maatschappij

Sluit aan op de uitleg over de 6 P's en het begrip doelgroep.

Welke 6 P past goed bij de bubble tea winkel?

Goede antwoorden noemen één of meer 6 P's, zoals promotie via social media, presentatie met kleurrijke bekers, plaats bij school of prijs die bij jongeren past.

Sociale beïnvloeding

Sociale beïnvloeding betekent dat anderen invloed hebben op wat jij koopt. (mond tot mond reclame, social media en/of banners)

Dat kunnen zijn:

• Vrienden

• Familie

• Klasgenoten

• Influencers

• Online reviews

Maak duidelijk dat deze invloed bewust én onbewust kan zijn.

Voorbeelden van sociale invloed

Je koopt sneller iets als:

• Veel mensen het hebben

• Een influencer het aanbeveelt

• Vrienden zeggen dat het 'erbij hoort'

• Reviews positief zijn

Benoem eventueel groepsdruk als herkenbaar voorbeeld, maar houd de focus economisch: invloed op koopgedrag.

Duurzaam consumeren

Duurzaam consumeren betekent dat je let op de gevolgen van je aankoop voor:

• Mens

• Maatschappij

• Milieu

Je kijkt dus verder dan alleen prijs en uiterlijk.

Leg uit dat duurzaamheid gaat over keuzes nu én gevolgen later.

Gevolgen van duurzame keuzes

Duurzame keuzes kunnen betekenen:

• Minder afval

• Minder vervuiling

• Betere arbeidsomstandigheden

• Langer gebruik van producten

• Soms een hogere prijs

Noem als voorbeelden tweedehands kopen, minder fast fashion en producten met keurmerken.

Alles bij elkaar

Wat je te besteden hebt, hangt samen met:

• Welk inkomen je krijgt

• Waaraan je je geld uitgeeft

• Wie jouw keuzes beïnvloedt

• Hoe bewust je consumeert

Sluit de inhoudelijke lijn van de les af door inkomen, bestedingen, beïnvloeding en duurzaamheid samen te brengen.

Wat is een voorbeeld van sociale beïnvloeding?

A

hogere huur

B

meer spaargeld

C

vriendenadvies

D

lager loon

Toetst of leerlingen sociale invloed herkennen als invloed van anderen op koopgedrag.

Maak de tekst af

Duurzaam consumeren betekent dat je let op mens, maatschappij en milieu. Sociale beïnvloeding betekent dat anderen invloed hebben op wat jij koopt.

maatschappij

milieu

anderen

arbeid

bezit

product

Brengt de laatste twee subthema's samen: sociale beïnvloeding en duurzaamheid.

Waarom kan duurzaam kopen soms lastiger zijn?

Bespreek dat duurzame keuzes verder kijken dan prijs en uiterlijk, bijvoorbeeld naar afval, vervuiling, arbeidsomstandigheden of hoe lang een product meegaat.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?

Wat hielp jou het meest om deze les te begrijpen?

Begrippen

Primair inkomen - inkomen dat rechtstreeks ontstaat uit arbeid of bezit

Inkomen uit arbeid - inkomen dat je krijgt doordat je werkt

Inkomen uit bezit - inkomen dat je krijgt doordat je bezit geld oplevert

Secundair inkomen - inkomen na herverdeling, bijvoorbeeld via overdrachten

Inkomen uit overdrachten - geld dat je krijgt zonder directe tegenprestatie

Bestedingen - uitgaven van geld aan goederen en diensten

Marketing - manieren waarop bedrijven consumenten proberen te beïnvloeden

Begrippen

6 P's - product, prijs, plaats, promotie, personeel en presentatie

Doelgroep - groep consumenten waarop een bedrijf zich richt

Sociale beïnvloeding - invloed van anderen op wat je koopt

Duurzaam consumeren - kopen met aandacht voor mens, maatschappij en milieu