3kg Thema 6 Ecologie 2022-2023

Thema 6

Ecologie

Wat betekent ecologie???





Goedemorgen allemaal, fijn dat jullie er weer zijn.

1 / 77
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 77 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 6

Ecologie

Wat betekent ecologie???





Goedemorgen allemaal, fijn dat jullie er weer zijn.

Ecologie

Ecologie bestudeert alle relaties tussen

organismen en hun milieu


Lezen Bs 1 Eten en gegeten worden

Doelen voor vandaag


  • Je kunt beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen worden gevormd uit energiearme stoffen, en hoe bij verbranding die energie weer vrijkomt.

  • Je kunt de voedsel relaties van organismen aangeven -> voedsel web en voedselketen.

  • Je kunt de volgende termen uit te leggen

  1. Producenten

  2. Consumenten

  3. Reducenten

  4. Leerdoelen



Snap je het al? Maken opdracht 1 tm. 4,  wil je meer uitleg  uitleg 10 min.




https://youtu.be/NLEKJwgtrMI


  • Vraag: klopt het dat er alleen in organismen met bladgroenkorrels fotosynthese plaats kan vinden?



Een voedselketen

Een voedselketen begint altijd met een producent!!!

let op richting van de pijlen!!

  • In een voedselweb zie je de relaties tussen organismen

  • Verschillende voedselketens lopen door elkaar in het web

  • !! Een voedselweb & keten beginnen altijd met een plant (producent)!!!

Eten en gegeten worden

Producenten
Planten zijn altijd producenten

  • Zij maken zelf voedingsstoffen (glucose) door middel van bladgroenkorrels

  • Jaa daar is ie weer Fotosynthese

  • !Van anorganische stoffen (weinig energie rijke stoffen) een organische (energierijke stof) maken


Koolstofdioxide + water + licht = glucose en zuurstof

Stofwisseling, welke stoffen wisselen???

Wat ontstaat er voor de mens bij fotosynthese?

Wat ontstaat er bij assimilatie voor de mens?

Vraag: Fotosynthese en verbranding zijn voorbeelden van stofwisseling klopt dit?

  • Ja of nee


  • Een voedselketen begint altijd met een producent

  • Vleeseters zijn dieren die alleen andere dieren eten, ze zijn altijd consumenten van de tweede en derde orde


  • Voorbeeld van een reducent is een bacterie

  • Koolstofdioxide, water en mineralen zijn energiearme stoffen

  • Waarom zijn deze belangrijk voor de kringloop?



Consumenten

  • Consument is een klant, halen energie rijke stoffen uit voedsel

  • Een consument eet een ander organisme

  • Consumenten kunnen planten eten (herbivoor  planteneter)

  • Consumenten kunnen vlees eten (carnivoor  vleeseter)

  • Consumenten kunnen planten en dieren eten (omnivoor  alleseter)

  • Afval eten (afvaleters) deze staan niet in een voedselweb aangegeven


Afvaleters komen niet in het voedsel web voor

Reducenten

  • Ruimen de resten op van producenten en consumenten

  • Bacteriën en schimmels

  • Geen onderdeel van een voedselweb

  • Belangrijk voor de kringloop

  • Zij zetten energie rijke stoffen (organisch) om in energie arme stoffen (anorganisch)  planten nemen deze anorganische stoffen weer op

Orde’s

Groene planten noemen we PRODUCENTEN omdat ze zelf organische energie rijke stoffen produceren


Planten worden gegeten door planteneters, 2e schakel in de voedselketen, maken zelf géén energie rijke stoffen = CONSUMENTEN VAN DE 1E ORDE


Planteneters worden gegeten door vleeseters, 3e of hogere schakel in de voedselketen = CONSUMENTEN VAN DE 2E ORDE.


Vleeseters worden gegeten door andere vleeseters =

CONSUMENTEN VAN DE 3E/4E/5E/6E ORDE


Als planten en dieren doodgaan worden ze opgeruimd door afvaleters en later door bacteriën en schimmels = REDUCENTEN

Opdrachten maken

  • 1 t/m 5 ? 4 overslaan

  • klaar? Maak de test jezelf op de laptop van basisstof 1


Opdracht

  • Maak een voedselweb van minimaal 12 organismen en 2 producenten.

  • Maak hier tekeningen bij


  • Als je klaar bent haal je 2 voedselketens uit het voedselweb, zorg ervoor dat je hier ook de pijlen bij tekent en dat deze uit minimaal 4 schakels bestaan.

Lezen bs 2 Piramiden

Doelen voor vandaag

  • Je kunt uitleggen wat de piramide van biomassa is en waarom deze altijd een piramide vorm heeft

  • je kunt uitleggen waarom een piramide van aantallen soms niet piramide vormig is

  • Je kunt beschrijven op welke manier energie uit een voedselketen verdwijnt

  • Lezen Bs 2 Piramiden blz. 79 t/m 81



Snap je het al en weet je antwoord te geven op de doelen voor vandaag?
Maken opdracht 11 tm. 13  wil je meer uitleg  uitleg 10 min.

Basisstof 2, Piramiden

  • Biomassa:
    Massa = gewicht in kg van de hele levende groep organismen


  • Piramiden

Piramiden

  • Een piramide is opgebouwd per organisme.

  • Hoe breder de laag, hoe meer organisme/biomassa er is.

  • Een piramide begint altijd met producenten

Verschillende soorten piramides

  • Een (voedsel)piramide kan op verschillende manieren gemaakt worden

  • Piramide op biomassa

  • Piramide op aantallen

  • Kijk naar het plaatjes hiernaast, wat zie je?

  • Een piramide van aantallen ziet er anders uit.

  • In een voedselpiramide wordt de biomassa in elke schakel kleiner hoe komt dit???


Energie

  • Er gaat per schakel altijd energie verloren

  • Dit komt doordat er verbranding (voor groei etc) plaats vindt in ieder organisme.

  • Hoe hoger in de voedselketen, hoe meer energie er verloren is gegaan

Maken van opdrachten

  • Opdracht 1 t/m 3

  • tijd 10 minuten, daarna samen met de klas nakijken.

  • Iedereen kan gevraagd worden, docent prikt random namen

https://youtu.be/YQrXq2WTk0k (co2 kringloop)

Basisstof 3 lezen: kringlopen blz. 86 en 87 schema bovenaan

  • Doelen voor vandaag

  • Je kunt de koolstofkringloop beschrijven

  • Je kunt de stikstofkringloop beschrijven


Kringloop van stoffen

  • Stoffen komen altijd via de reducenten weer terug in de grond. Deze stoffen worden vervolgens weer opgenomen door de producenten (planten!!)

Kringlopen

  • De kringlopen in de natuur zijn onwijs belangrijk. Er zijn diverse kringlopen die je moet kennen.

  • Koolhydraten (energie voor het lichaam, glucose)  koolstofkringloop

Koolstofkringloop

Maken opdrachten 1 t/m 3, 5,6 en 8+

  • Klaar maak je test jezelf van basisstof 1 en 2

Wat is dit en wat is de functie???

Stikstofkringloop (eiwit) https://youtu.be/AzZrvEDVFNc

Stikstofgas

nitraat

Plantaardig

eiwit

Dierlijk eiwit

glucose

eiwit

ammoniakgas

ammonia

Kringlopen samengevat

Maken van opdrachten

  • Opdracht klaar?

  • Toepassingsvragen maken of een koolstof/ stikstof kringloop tekenen

Huiswerk nakijken met elkaar

  • Welke vragen van basisstof 3 vond je lastig?

Basisstof 4 lezen, Populaties/ biologisch evenwicht blz.91 t/m 93

Doel voor vandaag;


- je kunt de invloeden op organismen indelen in a en biotische factoren

- je kunt de niveaus van de ecologie beschrijven

  • Je kunt aangeven hoe de grootte van een populatie wordt beïnvloed door

a en biotische factoren



Snap je alles? Opdrachten maken


Een populatie = een groep individuen van dezelfde soort, in een bepaald gebied, die zich onderling voortplanten

Eerst even een overzicht!

Wat is wat??

  • Individu

  • Populate

  • Levensgemeenschap

  • Ecosysteem


Biotoop

  • Alle a-biotische factoren

    • Wind, water/regen, temperatuur, zonlicht, zuurstof e.d.

    • Biotische factoren, alle levende organismen die invloed hebben op een soort.


Ecosysteem

  • Éénheid van alle biotische & a-biotische factoren in een bepaald gebied.

Populaties

Een populatie in een ecosysteem is niet altijd even groot maar schommelt rond een evenwichtswaarde = biologisch evenwicht


De grootte van een populatie is afhankelijk van biotische en abiotische factoren

Populatiegroei

  • Bereiken optimum (optimale overlevingskansen)

    • Weinig vijanden

    • Veel voedsel

    • Goede weeromstandigheden (klimaat)


  • Optimumkromme 

  • Populatiegrootte afhankelijk van

    • Abiotische factoren (niet levend) (temperatuur, neerslag, zonlicht)

    • Biotische factoren (voedsel, vijanden, nestgelegenheid)

Biologisch evenwicht

veel konijnen gevolg meer vossen

veel vossen gevolg minder konijnen

minder konijnen gevolg minder vossen

Wat is het gevolg als de konijnen ziek worden en sterven ?

En wat als er als er veel konijnenvoer is?

Biologisch evenwicht

Maken van opdrachten

Het biologisch evenwicht herstelt zich

Terugblik vorige lessen oefenen voor de toets

  • Even herhalen

  • Door welk organisme in een voedselketen wordt zonne-energie vastgelegd in energierijke stoffen?

  • Op welke manier wordt de opgenomen energie doorgegeven naar de volgende schakel? Als bouwstof of als brandstof?

  • Door welke consument van de eerste of tweede orde?

  • Welke twee stoffen ontstaan bij fotosynthese?

  • Waarom is een zeefsnavel handig voor watervogels?

  • Op welke ondergrond loopt een zoolganger?

  • Welke organismen behoren tot de groep consumenten?

  • Welke organismen behoren tot de groep Reducenten?

Bs 5 lezen Aanpassingen bij dieren blz 97 t/m 100 bovenaan

Doelen voor vandaag;

  • Je kunt uitleggen hoe dieren zijn aangepast aan hun leefomgeving
    (land, lucht en water)

  • Je kunt daarbij meer dan drie voorbeelden benoemen


  • Snap je alles? maak opdrachten

  • Of luister naar de uitleg


Aanpassing van dieren aan de biotoop

Bv. Waterdieren zijn gestroomlijnd

Om sneller te zwemmen

Bv. Landdieren hebben sterkere benen

Om het skelet te kunnen dragen

Aanpassingen aan leven in het water

  • Er zijn verschillen tussen dieren die in het water leven: vissen hebben kieuwen, maar pinguïns en dolfijnen longen


  • Er zijn ook overeenkomsten: ze hebben zo min mogelijk weerstand van het water waardoor ze bewegen.
     gestroomlijnd lichaam en of schutkleur

Aanpassing poten landdieren

Welke ondergrond past bij welke poot?

Een overzicht aanpassingen voedsel bij dieren

Aanpassing aan tempratuur/leefomgeving

Aanpassing vogelpoten

Aanpassing vogelsnavels

Andere aanpassingen

  • Verdedigingsmechanismen (gif, hoorns, tanden)

  • Heel goed ontwikkelde zintuigen (bijvoorbeeld tast bij een slang)

  • Camouflage (het dier valt niet op)




Aantekeningen basisstof 5

  • Waterdieren zijn gestroomlijnd (minder weerstand (last) van het water) ook hebben ze vaak slijm/schubben

  • Landdieren hebben aanpassingen om het gewicht te dragen (zwaarder skelet)

    • Zoolgangers  drassige ondergrond

    • Teengangers  verschillende bodems, snel lopen

    • Hoefgangers  harde bodem, hard lopen

  • Vogels hebben snavels aangepast op dat wat ze eten (kegel-, pincet-, haak-, priem- of zeefsnavel) en hebben pootjes die aangepast zijn aan het milieu (scherpe klauwen, lange poten, zwemvliezen, geen teen naar achter)

Maken van opdrachten

  • 35 t/m 40 klaar?

  • Maken opdracht 41, 43, klaar?

  • Maak of opdr. 44 of verzin zelf een geweldige aanpassing die jij zou kunnen gebruiken aan jouw lichaam 

Aanpassingen bij planten bs 6 lezen

Doelen voor vandaag

Je kunt uitleggen op welke manieren planten zijn aangepast aan hun leefomgeving

Snap je alles; maak opdrachten 1tm 4

Aanpassingen van planten aan het ecosysteem

  • Aanpassing aan hoeveelheid licht (schaduw en zonplant)

  • Aanpassing aan hoeveelheid water


De aanpassingen leiden tot een grotere overlevingskans.

Er kan beter fotosynthese plaatsvinden

Droog milieu, groot wortelstelsel, waarom?

Aanpassingen tegen uitdroging


  • In droge gebieden hebben bladeren:

  • Dikke waslaag

  • Weinig huidmondjes

  • Behaarde bladeren

  • Goed ontwikkeld wortelstelsel wat diep
    in de bodem dringt


  • Dit zorgt ervoor dat er zo min mogelijk water verdampt.

Huidmondjes

Waterplanten



  • Waterplanten groeien daar waar nog licht in het water doordringt, dus in de bovenste lagen.

  • De huid mondjes zitten aan de bovenkant van het blad en veel huidmondjes omdat ze in een vochtrijke omgeving leven



Klimplanten

  • Klimplanten hebben hechtwortels en ranken (‘draaiers’)






  • Wortelrozet van sommige planten blijft achter in de winter.




Aantekeningen basisstof 6

  • Planten zijn aangepast op de hoeveelheid licht en water

  • Zonplanten (droog milieu) hebben weinig huidmondjes, behaarde, dikke, kleine bladeren, een groot wortelstelsel

  • Schaduwplanten (nat milieu) hebben veel huidmondjes, grote, platte, kale bladeren en een klein wortelstelsel

  • Waterplanten hebben alleen huidmondjes op drijvende delen, slappe stengels en luchtkanalen in de stengels

  • Klimplanten hebben hechtwortels en ranken (‘draaiers’)

  • Wortelrozet kan overwinteren

Maken van opdrachten

Opdracht herhalen begrippen ecologie

1 Verdeel de klas in groepjes

2 Elk groepje krijgt vijf A4’tjes met daarop één begrip uit het thema ecologie.

3 Elk begrip moet door de hele groep worden aangevuld met vijf opdrachten:

– de definitie van het begrip;

– een voorbeeld van het begrip;

– een tekening van het begrip;

– een zelfbedachte toetsvraag over het begrip;

– een kleine mindmap met minimaal vier termen, waarbij het begrip in het midden staat.

4 Jullie mogen het boek of internet gebruiken om informatie te zoeken.

5 De miniposters worden in de klas besproken.

Wat weet je over?

  • abiotische factor

  • biologisch evenwicht

  • biotische factor

  • biotoop

  • consument

  • ecosysteem

  • Gestroomlijnd

  • Populatiegrootte



  • koolstofkringloop

  • levensgemeenschap

  • milieu

  • nitraat

  • piramide van aantallen

  • piramide van biomassa

  • populatie

  • energiestroom



  • producent

  • reducent

  • stikstofkringloop

  • teenganger

  • voedselketen

  • voedselweb

  • Zoolganger

  • hoefganger


Eind thema 2

Filmpjes

  • Kringloop bos http://www.schooltv.nl/video/nieuws-uit-de-natuur-kringloop-in-het-bos/#q=kringloop

  • Voedselkringloop https://schooltv.nl/video/voedselkringloop-waar-blijven-dode-dieren/#q=kringloop

  • Zorgen voor natuur (6.10-9.50 en 12.00-14.35) https://schooltv.nl/video/nieuws-uit-de-natuur-zorgen-voor-de-natuur/#q=evenwicht natuur

  • Natuurlijk evenwicht https://schooltv.nl/video/wat-is-echte-natuur-in-nederland-bestaat-het-niet/#q=natuurlijk evenwicht

  • Dieren en hun omgeving https://www.npo.nl/focus-op-biologie/05-09-2013/NPS_1230274#0:0:0

  • Planten en hun omgeving https://www.npo.nl/focus-op-biologie/05-09-2013/NPS_1230276#0:0:0

  • Rottend fruit http://biologiepagina.nl/Videobiologie/reducentenafvaleters.htm

  • Water kringloop https://schooltv.nl/video/de-kringloop-van-het-water-water-is-continu-op-reis/#q=alcohol

  • Kringlopen focus op bio https://schooltv.nl/video/focus-op-biologie-kringlopen/

  • Koolstofkringloop https://schooltv.nl/video/koolstofkringloop-koolstof-waterstof-en-zuurstof/

  • Stikstofkringloop https://schooltv.nl/video/stikstofkringloop-het-vastleggen-van-stikstof-uit-de-lucht/#q=stikstofkringloop

  • Herbi-Omni-Carnivoor https://schooltv.nl/video/focus-op-biologie-planten-vlees-en-alleseters/#q=transport%20plant

Terugblik vorige lessen, oefenen voor de toets

  • Even herhalen

  • Door welk organisme in een voedselketen wordt zonne-energie vastgelegd in energierijke stoffen?

  • Op welke manier wordt de opgenomen energie doorgegeven naar de volgende schakel? Als bouwstof of als brandstof?

  • Door welke consument van de eerste of tweede orde?

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA

  • Welke twee stoffen ontstaan bij fotosynthese voor mens en dier?

  • Waarom is een zeefsnavel handig voor watervogels?

  • Op welke ondergrond loopt een zoolganger?

  • Welke organismen behoren tot de groep consumenten?

  • Welke organismen behoren tot de groep Reducenten?

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA

Maak in je boek de examenopgaven 1 t/m 8
BLZ. 131

  • Je krijgt hiervoor 20 minuten

  • Hierna gaan we ze gezamenlijk nakijken, als voorbereiding op de toets

  • Wie wil er voorleessoftware voor de toets?

Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA