Thema 6
Ecologie
Wat betekent ecologie???
Goedemorgen allemaal, fijn dat jullie er weer zijn.
Thema 6
Ecologie
Wat betekent ecologie???
Goedemorgen allemaal, fijn dat jullie er weer zijn.
Ecologie
Ecologie bestudeert alle relaties tussen
organismen en hun milieu
Lezen Bs 1 Eten en gegeten worden
Doelen voor vandaag
Je kunt beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen worden gevormd uit energiearme stoffen, en hoe bij verbranding die energie weer vrijkomt.
Je kunt de voedsel relaties van organismen aangeven -> voedsel web en voedselketen.
Je kunt de volgende termen uit te leggen
Producenten
Consumenten
Reducenten
Leerdoelen
Snap je het al? Maken opdracht 1 tm. 4, wil je meer uitleg uitleg 10 min.
https://youtu.be/NLEKJwgtrMI
Vraag: klopt het dat er alleen in organismen met bladgroenkorrels fotosynthese plaats kan vinden?
Een voedselketen
Een voedselketen begint altijd met een producent!!!
let op richting van de pijlen!!
In een voedselweb zie je de relaties tussen organismen
Verschillende voedselketens lopen door elkaar in het web
!! Een voedselweb & keten beginnen altijd met een plant (producent)!!!
Eten en gegeten worden
Producenten
Planten zijn altijd producenten
Zij maken zelf voedingsstoffen (glucose) door middel van bladgroenkorrels
Jaa daar is ie weer Fotosynthese
!Van anorganische stoffen (weinig energie rijke stoffen) een organische (energierijke stof) maken
Koolstofdioxide + water + licht = glucose en zuurstof
Stofwisseling, welke stoffen wisselen???
Wat ontstaat er voor de mens bij fotosynthese?
Wat ontstaat er bij assimilatie voor de mens?
Vraag: Fotosynthese en verbranding zijn voorbeelden van stofwisseling klopt dit?
Ja of nee
Een voedselketen begint altijd met een producent
Vleeseters zijn dieren die alleen andere dieren eten, ze zijn altijd consumenten van de tweede en derde orde
Voorbeeld van een reducent is een bacterie
Koolstofdioxide, water en mineralen zijn energiearme stoffen
Waarom zijn deze belangrijk voor de kringloop?
Consumenten
Consument is een klant, halen energie rijke stoffen uit voedsel
Een consument eet een ander organisme
Consumenten kunnen planten eten (herbivoor planteneter)
Consumenten kunnen vlees eten (carnivoor vleeseter)
Consumenten kunnen planten en dieren eten (omnivoor alleseter)
Afval eten (afvaleters) deze staan niet in een voedselweb aangegeven
Afvaleters komen niet in het voedsel web voor
Reducenten
Ruimen de resten op van producenten en consumenten
Bacteriën en schimmels
Geen onderdeel van een voedselweb
Belangrijk voor de kringloop
Zij zetten energie rijke stoffen (organisch) om in energie arme stoffen (anorganisch) planten nemen deze anorganische stoffen weer op
Orde’s
Groene planten noemen we PRODUCENTEN omdat ze zelf organische energie rijke stoffen produceren
Planten worden gegeten door planteneters, 2e schakel in de voedselketen, maken zelf géén energie rijke stoffen = CONSUMENTEN VAN DE 1E ORDE
Planteneters worden gegeten door vleeseters, 3e of hogere schakel in de voedselketen = CONSUMENTEN VAN DE 2E ORDE.
Vleeseters worden gegeten door andere vleeseters =
CONSUMENTEN VAN DE 3E/4E/5E/6E ORDE
Als planten en dieren doodgaan worden ze opgeruimd door afvaleters en later door bacteriën en schimmels = REDUCENTEN
Opdrachten maken
1 t/m 5 ? 4 overslaan
klaar? Maak de test jezelf op de laptop van basisstof 1
Opdracht
Maak een voedselweb van minimaal 12 organismen en 2 producenten.
Maak hier tekeningen bij
Als je klaar bent haal je 2 voedselketens uit het voedselweb, zorg ervoor dat je hier ook de pijlen bij tekent en dat deze uit minimaal 4 schakels bestaan.
Lezen bs 2 Piramiden
Doelen voor vandaag
Je kunt uitleggen wat de piramide van biomassa is en waarom deze altijd een piramide vorm heeft
je kunt uitleggen waarom een piramide van aantallen soms niet piramide vormig is
Je kunt beschrijven op welke manier energie uit een voedselketen verdwijnt
Lezen Bs 2 Piramiden blz. 79 t/m 81
Snap je het al en weet je antwoord te geven op de doelen voor vandaag?
Maken opdracht 11 tm. 13 wil je meer uitleg uitleg 10 min.
Basisstof 2, Piramiden
Biomassa:
Massa = gewicht in kg van de hele levende groep organismen
Piramiden
Piramiden
Een piramide is opgebouwd per organisme.
Hoe breder de laag, hoe meer organisme/biomassa er is.
Een piramide begint altijd met producenten
Verschillende soorten piramides
Een (voedsel)piramide kan op verschillende manieren gemaakt worden
Piramide op biomassa
Piramide op aantallen
Kijk naar het plaatjes hiernaast, wat zie je?
Een piramide van aantallen ziet er anders uit.
In een voedselpiramide wordt de biomassa in elke schakel kleiner hoe komt dit???
Energie
Er gaat per schakel altijd energie verloren
Dit komt doordat er verbranding (voor groei etc) plaats vindt in ieder organisme.
Hoe hoger in de voedselketen, hoe meer energie er verloren is gegaan
Maken van opdrachten
Opdracht 1 t/m 3
tijd 10 minuten, daarna samen met de klas nakijken.
Iedereen kan gevraagd worden, docent prikt random namen
https://youtu.be/YQrXq2WTk0k (co2 kringloop)
Basisstof 3 lezen: kringlopen blz. 86 en 87 schema bovenaan
Doelen voor vandaag
Je kunt de koolstofkringloop beschrijven
Je kunt de stikstofkringloop beschrijven
Kringloop van stoffen
Stoffen komen altijd via de reducenten weer terug in de grond. Deze stoffen worden vervolgens weer opgenomen door de producenten (planten!!)
Kringlopen
De kringlopen in de natuur zijn onwijs belangrijk. Er zijn diverse kringlopen die je moet kennen.
Koolhydraten (energie voor het lichaam, glucose) koolstofkringloop
Koolstofkringloop
Maken opdrachten 1 t/m 3, 5,6 en 8+
Klaar maak je test jezelf van basisstof 1 en 2
Wat is dit en wat is de functie???
Stikstofkringloop (eiwit) https://youtu.be/AzZrvEDVFNc
Stikstofgas
nitraat
Plantaardig
eiwit
Dierlijk eiwit
glucose
eiwit
ammoniakgas
ammonia
Kringlopen samengevat
Maken van opdrachten
Opdracht klaar?
Toepassingsvragen maken of een koolstof/ stikstof kringloop tekenen
Huiswerk nakijken met elkaar
Welke vragen van basisstof 3 vond je lastig?
Basisstof 4 lezen, Populaties/ biologisch evenwicht blz.91 t/m 93
Doel voor vandaag;
- je kunt de invloeden op organismen indelen in a en biotische factoren
- je kunt de niveaus van de ecologie beschrijven
Je kunt aangeven hoe de grootte van een populatie wordt beïnvloed door
a en biotische factoren
Snap je alles? Opdrachten maken
Een populatie = een groep individuen van dezelfde soort, in een bepaald gebied, die zich onderling voortplanten
Eerst even een overzicht!
Wat is wat??
Individu
Populate
Levensgemeenschap
Ecosysteem
Biotoop
Alle a-biotische factoren
Wind, water/regen, temperatuur, zonlicht, zuurstof e.d.
Biotische factoren, alle levende organismen die invloed hebben op een soort.
Ecosysteem
Éénheid van alle biotische & a-biotische factoren in een bepaald gebied.
Populaties
Een populatie in een ecosysteem is niet altijd even groot maar schommelt rond een evenwichtswaarde = biologisch evenwicht
De grootte van een populatie is afhankelijk van biotische en abiotische factoren
Populatiegroei
Bereiken optimum (optimale overlevingskansen)
Weinig vijanden
Veel voedsel
Goede weeromstandigheden (klimaat)
Optimumkromme
Populatiegrootte afhankelijk van
Abiotische factoren (niet levend) (temperatuur, neerslag, zonlicht)
Biotische factoren (voedsel, vijanden, nestgelegenheid)
Biologisch evenwicht
veel konijnen gevolg meer vossen
veel vossen gevolg minder konijnen
minder konijnen gevolg minder vossen
Wat is het gevolg als de konijnen ziek worden en sterven ?
En wat als er als er veel konijnenvoer is?
Biologisch evenwicht
Maken van opdrachten
Het biologisch evenwicht herstelt zich
Terugblik vorige lessen oefenen voor de toets
Even herhalen
Door welk organisme in een voedselketen wordt zonne-energie vastgelegd in energierijke stoffen?
Op welke manier wordt de opgenomen energie doorgegeven naar de volgende schakel? Als bouwstof of als brandstof?
Door welke consument van de eerste of tweede orde?
Welke twee stoffen ontstaan bij fotosynthese?
Waarom is een zeefsnavel handig voor watervogels?
Op welke ondergrond loopt een zoolganger?
Welke organismen behoren tot de groep consumenten?
Welke organismen behoren tot de groep Reducenten?
Bs 5 lezen Aanpassingen bij dieren blz 97 t/m 100 bovenaan
Doelen voor vandaag;
Je kunt uitleggen hoe dieren zijn aangepast aan hun leefomgeving
(land, lucht en water)
Je kunt daarbij meer dan drie voorbeelden benoemen
Snap je alles? maak opdrachten
Of luister naar de uitleg
Aanpassing van dieren aan de biotoop
Bv. Waterdieren zijn gestroomlijnd
Om sneller te zwemmen
Bv. Landdieren hebben sterkere benen
Om het skelet te kunnen dragen
Aanpassingen aan leven in het water
Er zijn verschillen tussen dieren die in het water leven: vissen hebben kieuwen, maar pinguïns en dolfijnen longen
Er zijn ook overeenkomsten: ze hebben zo min mogelijk weerstand van het water waardoor ze bewegen.
gestroomlijnd lichaam en of schutkleur
Aanpassing poten landdieren
Welke ondergrond past bij welke poot?
Een overzicht aanpassingen voedsel bij dieren
Aanpassing aan tempratuur/leefomgeving
Aanpassing vogelpoten
Aanpassing vogelsnavels
Andere aanpassingen
Verdedigingsmechanismen (gif, hoorns, tanden)
Heel goed ontwikkelde zintuigen (bijvoorbeeld tast bij een slang)
Camouflage (het dier valt niet op)
Aantekeningen basisstof 5
Waterdieren zijn gestroomlijnd (minder weerstand (last) van het water) ook hebben ze vaak slijm/schubben
Landdieren hebben aanpassingen om het gewicht te dragen (zwaarder skelet)
Zoolgangers drassige ondergrond
Teengangers verschillende bodems, snel lopen
Hoefgangers harde bodem, hard lopen
Vogels hebben snavels aangepast op dat wat ze eten (kegel-, pincet-, haak-, priem- of zeefsnavel) en hebben pootjes die aangepast zijn aan het milieu (scherpe klauwen, lange poten, zwemvliezen, geen teen naar achter)
Maken van opdrachten
35 t/m 40 klaar?
Maken opdracht 41, 43, klaar?
Maak of opdr. 44 of verzin zelf een geweldige aanpassing die jij zou kunnen gebruiken aan jouw lichaam
Aanpassingen bij planten bs 6 lezen
Doelen voor vandaag
Je kunt uitleggen op welke manieren planten zijn aangepast aan hun leefomgeving
Snap je alles; maak opdrachten 1tm 4
Aanpassingen van planten aan het ecosysteem
Aanpassing aan hoeveelheid licht (schaduw en zonplant)
Aanpassing aan hoeveelheid water
De aanpassingen leiden tot een grotere overlevingskans.
Er kan beter fotosynthese plaatsvinden
Droog milieu, groot wortelstelsel, waarom?
Aanpassingen tegen uitdroging
In droge gebieden hebben bladeren:
Dikke waslaag
Weinig huidmondjes
Behaarde bladeren
Goed ontwikkeld wortelstelsel wat diep
in de bodem dringt
Dit zorgt ervoor dat er zo min mogelijk water verdampt.
Huidmondjes
Waterplanten
Waterplanten groeien daar waar nog licht in het water doordringt, dus in de bovenste lagen.
De huid mondjes zitten aan de bovenkant van het blad en veel huidmondjes omdat ze in een vochtrijke omgeving leven
Klimplanten
Klimplanten hebben hechtwortels en ranken (‘draaiers’)
Wortelrozet van sommige planten blijft achter in de winter.
Aantekeningen basisstof 6
Planten zijn aangepast op de hoeveelheid licht en water
Zonplanten (droog milieu) hebben weinig huidmondjes, behaarde, dikke, kleine bladeren, een groot wortelstelsel
Schaduwplanten (nat milieu) hebben veel huidmondjes, grote, platte, kale bladeren en een klein wortelstelsel
Waterplanten hebben alleen huidmondjes op drijvende delen, slappe stengels en luchtkanalen in de stengels
Klimplanten hebben hechtwortels en ranken (‘draaiers’)
Wortelrozet kan overwinteren
Maken van opdrachten
Opdracht herhalen begrippen ecologie
1 Verdeel de klas in groepjes
2 Elk groepje krijgt vijf A4’tjes met daarop één begrip uit het thema ecologie.
3 Elk begrip moet door de hele groep worden aangevuld met vijf opdrachten:
– de definitie van het begrip;
– een voorbeeld van het begrip;
– een tekening van het begrip;
– een zelfbedachte toetsvraag over het begrip;
– een kleine mindmap met minimaal vier termen, waarbij het begrip in het midden staat.
4 Jullie mogen het boek of internet gebruiken om informatie te zoeken.
5 De miniposters worden in de klas besproken.
Wat weet je over?
abiotische factor
biologisch evenwicht
biotische factor
biotoop
consument
ecosysteem
Gestroomlijnd
Populatiegrootte
koolstofkringloop
levensgemeenschap
milieu
nitraat
piramide van aantallen
piramide van biomassa
populatie
energiestroom
producent
reducent
stikstofkringloop
teenganger
voedselketen
voedselweb
Zoolganger
hoefganger
Eind thema 2
Filmpjes
Kringloop bos http://www.schooltv.nl/video/nieuws-uit-de-natuur-kringloop-in-het-bos/#q=kringloop
Voedselkringloop https://schooltv.nl/video/voedselkringloop-waar-blijven-dode-dieren/#q=kringloop
Zorgen voor natuur (6.10-9.50 en 12.00-14.35) https://schooltv.nl/video/nieuws-uit-de-natuur-zorgen-voor-de-natuur/#q=evenwicht natuur
Natuurlijk evenwicht https://schooltv.nl/video/wat-is-echte-natuur-in-nederland-bestaat-het-niet/#q=natuurlijk evenwicht
Dieren en hun omgeving https://www.npo.nl/focus-op-biologie/05-09-2013/NPS_1230274#0:0:0
Planten en hun omgeving https://www.npo.nl/focus-op-biologie/05-09-2013/NPS_1230276#0:0:0
Rottend fruit http://biologiepagina.nl/Videobiologie/reducentenafvaleters.htm
Water kringloop https://schooltv.nl/video/de-kringloop-van-het-water-water-is-continu-op-reis/#q=alcohol
Kringlopen focus op bio https://schooltv.nl/video/focus-op-biologie-kringlopen/
Koolstofkringloop https://schooltv.nl/video/koolstofkringloop-koolstof-waterstof-en-zuurstof/
Stikstofkringloop https://schooltv.nl/video/stikstofkringloop-het-vastleggen-van-stikstof-uit-de-lucht/#q=stikstofkringloop
Herbi-Omni-Carnivoor https://schooltv.nl/video/focus-op-biologie-planten-vlees-en-alleseters/#q=transport%20plant
Terugblik vorige lessen, oefenen voor de toets
Even herhalen
Door welk organisme in een voedselketen wordt zonne-energie vastgelegd in energierijke stoffen?
Op welke manier wordt de opgenomen energie doorgegeven naar de volgende schakel? Als bouwstof of als brandstof?
Door welke consument van de eerste of tweede orde?
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA
Welke twee stoffen ontstaan bij fotosynthese voor mens en dier?
Waarom is een zeefsnavel handig voor watervogels?
Op welke ondergrond loopt een zoolganger?
Welke organismen behoren tot de groep consumenten?
Welke organismen behoren tot de groep Reducenten?
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA
Maak in je boek de examenopgaven 1 t/m 8
BLZ. 131
Je krijgt hiervoor 20 minuten
Hierna gaan we ze gezamenlijk nakijken, als voorbereiding op de toets
Wie wil er voorleessoftware voor de toets?
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA