Leereenheid 7 palliatieve zorg - somatiek
Longkanker
Somatiek week 6
Leereenheid 7 palliatieve zorg - somatiek
Longkanker
Somatiek week 6
Leereenheid 7 palliatieve zorg - somatiek
Leerdoelen
De student kent en kan uitleggen:
Welke vormen van longkanker er zijn;
Wat de meest kenmerkende symptomen zijn van longkanker;
Welke onderzoeken worden ingezet om longkanker vast te stellen;
Welke behandelingen er ingezet kunnen worden bij longkanker;
Longkanker
Somatiek week 6 les 1
Long ca
Leereenheid 7 palliatieve zorg - somatiek
Wat is longkanker?
5
Maligne tumor vanuit longcellen
Vaak veroorzaakt door roken
Hoeveel % van patiënten met longkanker rookt?
Niet-kleincellig Longcarcinoom
(NSCLC)
Kleincellig Longcarcinoom
(SCLC)
80-85% van de gevallen
In bronchiën en alveoli
Deelt relatief langzaam
Verspreidt zich niet snel
Rokers en niet-rokers
Vaak curatief in opzet
10-15% van de gevallen
Meestal in bronchiën
Deelt extreem snel
Agressief, zaait snel uit
Uitsluitend bij rokers
Vaak palliatief in opzet
Invuloefening
Bij longkanker zijn er twee hoofdvormen:
1) niet-kleincellige longkanker, dit komt het meeste voor en deelt relatief langzaam.
2) kleincellige longkanker, dit is een agressieve vorm van kanker die uitsluitend bij rokers voorkomt.
Daarnaast kan leukemie acuut of chronisch zijn.
Van de patiënten met longkanker, heeft 85% gerookt.
Bij kleincellige longkanker wordt meestal meteen gestart met palliatieve behandeling.
Welke symptomen verwacht je bij longkanker?
Symptomen bij longkanker
Hoesten, slijm (sputum), bloed ophoesten (hemoptoë), kortademigheid (dyspneu)
Pijn op borst of in schouder
Heesheid
Vermoeidheid, gewichtsverlies
Terugkerende longontsteking (pneumonie)
Botpijn, hoofdpijn, geelzucht
Beschadiging luchtwegen
Ingroei tumor
Aantasten stembandzenuw
Tumoractiviteit
Infectierisico
Uitzaaiingen (metastasen)
X-Thorax
Goedkoop, eenvoudig onderzoek.
Sensitiviteit = 80%
(dus bij 100 patiënten met long ca, wordt de tumor bij 80 patiënten gevonden)
CT-Thorax
De standaard voor long ca.
Sensitiviteit = 95-98%
Je kan meteen de bovenbuik mee scannen, voor eventuele metastasen.
PET-CT
Activiteit opsporen met radioactief suiker
Wordt gebruikt voor opsporen metastasen en bepalen stadium
Controleren of plekjes op de CT-scan ook daadwerkelijk kwaadaardig zijn
Biopt voor Pathologie
Bronchoscopie
CT-geleide biopsie
Endobronchiale echoscopie (EBUS)
Biopt voor Pathologie
Plaveiselcelcarcinoom van de long
platte bekleding van bronchi
meestal centraal
geeft klachten als (bloed) hoesten en dyspneu
groeit relatief langzaam
kan wel doorgroeien in bronchus
Adenocarcinoom van de long
klierweefselcellen
meestal perifeer (bronchioli en alveoli)
Daardoor minder snel klachten
wordt vaak laat ontdekt
zaait snel uit
Deze komt vaker voor
2 typen NSCLC worden het vaakst gevonden.
Stadia van longkanker
I
II
III
IV
Bij welk onderzoek wordt de longkanker in bijna 100% van de gevallen gevonden?
X-Thorax
CT-Thorax
MRI Thorax
In welk stadium bevindt de longkanker zich meestal als die ontdekt wordt?
Stadium I
Stadium II
Stadium III
Stadium IV
Welke behandeling wordt meestal gedaan bij
Stadium I longkanker (NSCLC)?
Chirurgie
Radiotherapie
Chemotherapie
Immunotherapie
Welke behandeling wordt meestal gedaan bij
Stadium IV longkanker (NSCLC)?
Chirurgie
Radiotherapie
Chemotherapie
Palliatieve zorg
Longchirurgie bij long ca
Wigresectie
Lobectomie
Pneumonectomie
Thoracotomie
Casuistiek
Maak 4 groepen en behandeld de volgende vragen:
1) Wat is de prognose voor deze patiënt?
2) Heeft doorbehandelen nog zin voor deze patiënt?
3) Welke verpleegkundige problemen kunnen ontstaan bij deze patiënt?
4) Welke interventies zouden helpen in de palliatieve fase?
5) Hoe zou je deze patiënt ondersteunen op emotioneel en fysiek vlak?
Leereenheid 7 Palliatieve zorg - somatiek
Casus 1 – Jan de Vries (78 jaar)
Diagnose: niet-kleincellig longcarcinoom, stadium IV (T3 N2 M1b)
Jan woont samen met zijn vrouw Els. Zes maanden geleden kreeg hij te horen dat hij uitgezaaide longkanker heeft, met metastasen in de lever en wervelkolom. De chemotherapie die hij in het begin kreeg, moest worden gestopt vanwege bijwerkingen en vermoeidheid.
Daarna kreeg hij palliatieve bestraling tegen pijn in zijn rug. Thuis gebruikt hij zuurstof en inhalatiemedicatie voor zijn COPD, maar merkt dat de benauwdheid toeneemt. Zelfs in rust voelt hij zich kortademig. Zijn saturatie schommelt rond de 90%, en hij slaapt slecht door nachtelijke benauwdheid.
Jan eet nauwelijks nog en zit het grootste deel van de dag in zijn stoel bij het raam. Tijdens een gesprek met zijn huisarts zei hij:
“Ik ben niet bang om dood te gaan, maar ik wil niet stikken.”
Hij wil graag thuis blijven, maar maakt zich zorgen over hoe dat zal gaan als zijn benauwdheid verder verergert.
Leereenheid 7 Palliatieve zorg - somatiek
Casus 2 – Samira (42 jaar)
Diagnose: kleincellig longcarcinoom, T4 N3 M1c
Samira is 42 jaar en moeder van twee kinderen van 8 en 10 jaar. Een jaar geleden kreeg ze de diagnose kleincellig longkanker. Ze onderging chemotherapie en bestralingen, waarop de ziekte aanvankelijk goed reageerde. Na enkele maanden kwamen de klachten echter terug. Er werden opnieuw uitzaaiingen gevonden in haar lever en hersenen.
De laatste weken heeft Samira veel hoofdpijn, is snel vermoeid en soms verward. Ze slaapt slecht en heeft weinig eetlust. Traplopen lukt niet meer, en haar partner heeft een bed in de woonkamer laten plaatsen.
Ze zegt tegen de verpleegkundige: “Ik wil er nog zijn voor mijn kinderen, maar ik voel dat het niet meer lang gaat duren. Ik hoop dat ze me niet zo zullen herinneren, zo zwak en moe.”
Haar partner vindt het moeilijk om te accepteren dat de behandeling is gestopt en wil graag “alles proberen”. Samira zelf wil vooral thuis blijven en rust, maar merkt dat haar angst en benauwdheid toenemen.
Leereenheid 7 Palliatieve zorg - somatiek
Casus 3 – Henk van ‘t Hof (64 jaar)
Diagnose: longkanker (NSCLC), stadium IIIB (T4 N3 M0)
Henk is 64 jaar en woont alleen in een klein appartement. Drie maanden geleden kreeg hij de diagnose longkanker, die te uitgebreid bleek voor een operatie. Hij kreeg bestraling en een korte chemokuur, maar moest daarmee stoppen vanwege ernstige vermoeidheid en misselijkheid.
De laatste weken is hij benauwder geworden. Er is vocht in de borstkas vastgesteld, waarvoor tijdelijk een drain is geplaatst. Hij slaapt halfzittend omdat platliggen te zwaar is. De thuiszorg komt dagelijks langs voor controle en ondersteuning.
Tijdens een gesprek zegt hij:
“Ik ben niet bang om dood te gaan. Ik ben bang voor wat er nog tussen nu en dat moment zit.”
Hij vraagt zich af hoe zijn laatste fase eruit zal zien en of hij dat alleen aankan.
Leereenheid 7 Palliatieve zorg - somatiek
Casus 4 – Mevrouw de Vries (87 jaar)
Diagnose: longkanker (NSCLC), stadium IIIB (T2 N3 M0)
Mevrouw De Vries woont in een verpleeghuis sinds ze vorig jaar de diagnose longkanker kreeg. Een operatie was niet mogelijk vanwege haar leeftijd en algemene conditie. Ze kreeg palliatieve bestraling om pijn in haar borst te verminderen.
De laatste weken eet ze slecht, slaapt veel en lijkt verwarder. Soms roept ze om haar overleden man. Haar zoon bezoekt haar dagelijks en maakt zich zorgen. Hij zegt tegen de verpleging:
“Ze lijdt zo veel. Kunnen jullie haar niet laten slapen, zodat ze niets meer voelt?”
De arts twijfelt of mevrouw De Vries al in de stervensfase zit en besluit de situatie de komende dagen te observeren.