6.3 - Centralisatie in Frankrijk

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1

6.3| Centralisatie in Frankrijk

Koningen, burgers en kruisvaarders

Geschiedenis

Startklaar:

1. Boeken op tafel

2. Pen/etui op tafel

3. Tas van tafel

LES 1

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Lesplan

1. Herhaling 6.2

2. Uitleg 6.3

3. Aan de slag!

Geschiedenis

Leerdoel

Je kunt de oorzaken en gevolgen van de Honderdjarige Oorlog noemen

Wat gebeurde er tijdens de Slag bij Hastings in 1066?

A

Harold versloeg Willem van Normandië

B

De boeren lieten hun kinderen De Normandiërs trokken zich terug naar Frankrijk

C

Willem versloeg Harold en werd koning van Engeland

D

Engeland werd verdeeld tussen Frankrijk en Schotland

Leg uit hoe Willem de Veroveraar ervoor zorgde dat de Engelse koning meer macht kreeg.

Waarom ontstond er later strijd tussen de Engelse koning en de adel?

Waarom liet Willem veel ambtenaren en rechters voor hem werken?

A

Om de macht van de paus groter te maken

B

Om Engeland beter centraal te kunnen besturen

C

Om meer kastelen te bouwen

D

Om de adel onafhankelijker te maken

Wat was een gevolg van de Magna Carta van 1215?

A

De koning kreeg absolute macht

B

De paus werd koning van Engeland

C

De adel kreeg meer rechten en macht tegenover de koning

D

Engeland verloor al zijn gebieden in Frankrijk

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Waarom zou een koning luisteren naar een jong boerenmeisje terwijl hij ervaren adviseurs heeft?

• De koning van Engeland, Edward III, bezat een enorm gebied in Zuidwest-Frankrijk (Aquatanië).

• Officieel had hij dit gebied in leen van de Franse koning Filips VI: hij was dus leenman van de koning

• Deze wilde het gebied terug hebben.

• Edward III wilde dit voorkomen (en koning van Frankrijk worden) en stuurde in 1337 zijn leger naar Frankrijk: het begin van de Honderdjarige Oorlog

• Begin oorlog succesvol voor de Engelsen succesvol dankzij huurlingen

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Strijd om Aquitanië

• Hoewel het Franse leger veel groter was, won het Engelse leger de eerste gevechten.

• Edward veroverde al snel grote delen van Frankrijk, maar rond 1360 liep het Engelse leger vast en kwam er een wapenstilstand.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Honderdjarige Oorlog

• In de jaren die volgen, laait de strijd regelmatig weer op, waarbij zowel de Engelsen en Fransen veldslagen winnen.

• Rond 1420 ziet het er erg slecht uit voor de Fransen: grote delen van het land zijn door de Engelsen veroverd.

• Een jong Frans meisje, Jeanne d'Arc, weet de Engelsen echter de verslaan bij Orléans: vanaf dat moment worden de Engelsen uit Frankrijk verdreven.

• In 1453 is de Honderdjarige oorlog voorbij.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Honderdjarige Oorlog

• Toen ze 13 was, hoorde ze stemmen die haar vertelden dat ze de Fransen moest helpen bij de stad Orléans.

• Karel VII gaf haar een leger, waarmee zij de Engelsen versloeg.

• Een paar jaar later werd ze gevangen genomen en aan de Engelsen verkocht.

• Die zeiden dat zij een heks was en verbrandde haar op de brandstapel

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Jeanne d'Arc

Jeanne krijgt een visioen

Jeanne wordt verhoord

Slag bij Orléans

Jeanne op de brandstapel

• De Fransen hadden de Honderdjarige Oorlog gewonnen.

• Na de oorlog nam de macht van koning toe. Hij wilde niet meer afhankelijk zijn van onbetrouwbare leenmannen, tijdens een oorlog of voor inkomsten.

• Hij kwam met nieuwe belastingen en wilde goede handel.

• Frankrijk werd hierdoor een land waarin de koning de machtigste man was.

• Hij bepaalde vanuit zijn hoofdstad wat er gebeurde. Dit noem je centralisatie.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Jeanne d'Arc

Aan de slag!

Wat: 6.3 - opdracht 3 en 5 op blz. 150 van je werkboek

Hoe: alleen of in tweetallen

Tijd: tot 5 minuten voor de bel

Afsluiting

Belangrijke begrippen

Huurling

Soldaat die zichzelf tijdelijk verhuurt om voor een vorst, stad of land te vechten.

Geschiedenis

Samenvatting

De Honderdjarige Oorlog begon in 1337 door een conflict tussen de Engelse koning Edward III en de Franse koning Filips VI over Aquitanië en de Franse troon. In het begin waren de Engelsen vaak succesvol en veroverden zij grote delen van Frankrijk dankzij hun huurlegers. Aan het begin van de 15e eeuw leek Frankrijk de oorlog te verliezen, maar Jeanne d’Arc wist koning Karel VII ervan te overtuigen de strijd voort te zetten. In 1453 werden de laatste Engelse soldaten uit Frankrijk verdreven, waardoor de oorlog eindigde en de macht van de Franse koning groeide.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Koningen, burgers en kruisvaarders

Geschiedenis

LES 2

Startklaar:

1. Boeken + laptop op tafel

2. Pen/etui op tafel

3. Tas van tafel

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Lesplan

1. Korte herhaling

2. Uitleg 6.3 - les 2

3. Aan de slag!

Geschiedenis

Leerdoelen

Je kunt beschrijven hoe de centralisatie in Frankrijk verliep.

Waarom ontstond de oorlog tussen Edward III en Filips VI?

A

Edward III wilde Engeland uitbreiden naar Schotland.

B

Filips VI bezette Aquitanië nadat Edward zijn gezag niet erkende.

C

De Franse adel wilde dat Edward koning van Frankrijk werd.

D

Engeland viel Frankrijk aan om meer handel te krijgen.

Zet de gebeurtenissen op de juiste volgorde

1

De oorlog tussen Engeland en Frankrijk breekt uit.

2

De Fransen winnen uiteindelijk de oorlog.

3

De Engelsen veroveren grote delen van Frankrijk.

4

Jeanne d'Arc helpt de Fransen bij het ontzetten van Orléans.

5

Filips VI bezet Aquitanië. 

Waarom was Jeanne d’Arc belangrijk voor de Fransen tijdens de Honderdjarige Oorlog?

A

Zij zorgde ervoor dat de Engelsen meer gebieden veroverden.

B

Zij hielp de Fransen bij het behalen van overwinningen en gaf hun weer vertrouwen.

C

Zij werd koningin van Frankrijk na de kroning van Karel VII.

D

Zij sloot een vredesverdrag tussen Engeland en Frankrijk.

Jeanne d’Arc was geen edelvrouw of legeraanvoerder, maar toch kreeg zij van koning Karel VII een leger en wist zij veel Fransen te inspireren.

Waarom denk je dat Jeanne d’Arc zo belangrijk was voor de Franse strijd tegen Engeland?

Stel je voor... je bent de burgermeester van Rotterdam: een stad met 11 deelgebieden.

Elk deelgebied:

• maakt eigen regels;

• heeft een eigen politie;

• betaalt geen belasting aan jou.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

1. Welke problemen ontstaan hierdoor?

2. Wat zou jij veranderen om de stad beter te besturen?

1

minute

00

second

add30s

De Honderdjarige Oorlog was Frankrijk officieel gewonnen door koning Karel VII.

Maar winnen betekende niet dat hij overal de baas was.

Veel edelen bestuurden hun eigen gebieden en hadden eigen soldaten.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Karel VII

Waarom zou dit een probleem zijn voor de koning?

Vroeger luisterde een koning vooral naar edelen, maar Karel VII ging ook samenwerken met geschoolde ambtenaren: de adviesraad.

Deze mensen waren afhankelijk van de koning voor hun baan en salaris.

Daardoor waren ze vaak trouwer aan de koning dan aan de adel.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

1. Nieuwe helpers

Waarom vertrouwt Karel VII liever op ambtenaren dan op edelen?

A

Ambtenaren zijn rijker

B

Ambtenaren hebben een eigen leger

C

Ambtenaren zijn afhankelijk van de koning

D

Ambtenaren zijn altijd van adel

Vroeger moest een koning ridders van edelen oproepen.

Dat kostte tijd en edelen konden weigeren.

Karel VII richtte daarom een staand leger op.

Dat leger stond altijd klaar.

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

2. Een eigen leger

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

3. Meer belasting

Een leger en ambtenaren kosten geld.

Daarom ging de koning meer belasting innen.

Met dat geld kon hij:

• soldaten betalen;

• ambtenaren betalen;

• zijn macht vergroten.

Lodewijk XI werd koning in 1461.

Hij gebruikte niet alleen geweld, maar ook slim beleid.

Hij:

• stimuleerde handel;

• maakte regels voor steden;

• sloot slimme bondgenootschappen;

• wachtte geduldig op kansen.

• Voegde Bourgondië toe aan Frankrijk

6.3 | Centralisatie in Frankrijk

Lodewijk XI

Aan de slag!

Wat: 6.3 - opdracht 7, 9 en 10 vanaf blz. 152 van je werkboek

Hoe: alleen of in tweetallen

Tijd: tot 5 minuten voor de bel

Afsluiting

Belangrijke begrippen

Adviesraad

Groep raadgevers die de koning helpt om beslissingen te nemen.

Staand leger

Leger dat er altijd is, ook in vredestijd, en dat een regering dus altijd kan inzetten.

Geschiedenis

Klas 1VWO

Samenvatting

Na de Honderdjarige Oorlog wilden de Franse koningen hun land beter besturen. Karel VII maakte de macht van de koning groter door een adviesraad met ambtenaren op te richten, een eigen leger te vormen en meer belastingen te innen.

Zijn opvolger Lodewijk XI ging hiermee verder. Hij stimuleerde de handel, verminderde de macht van de edelen en breidde het koninklijk gebied uit. Hierdoor kwam steeds meer bestuur in handen van de koning. Dit proces noemen we centralisatie.