Examentraining Geschiedenis

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 4

Geschiedenis en staatsinrichting

Deel 1

Het examen

Het examen vind plaats op 22 mei van 13.30 tot 15.30.

Er kunnen op het examen open vragen en meerkeuze vragen zitten.

In het examen word behandeld: 1848-1919 en staatsinrichting, eerste wereldoorlog, interbellum, Tweede wereldoorlog, koude oorlog, en een nieuwe wereldorde.

Wat meestal niet of niet uitgebreid behandeld word: Indonesië en het midden-oosten.

Wat behandelen we vandaag?

Staatsinrichting

1848-1919

Eerste wereldoorlog

Interbellum

Tweede wereldoorlog

Als we tijd over hebben spelen we het spel "Secret Hitler"

Staatsinrichting

1848-1919

Wat weten jullie al?

D-Day

Op 6 juni 1944 vallen de geallieerde landen bezet Frankrijk binnen om Europa te bevrijden.

Hierdoor ontstond er een oost en west front.

Hitlers leger verliest op beide fronten en pleegt op 30 april 1945 zelfmoord.

Een paar dagen later geeft Duitsland zich over en op 5 mei geeft Duitsland zich over in Nederland.

Rechten van de Tweede kamer

1. Recht van interpellatie: De Tweede Kamer kan een minister ter verantwoording roepen voor een spoeddebat.

2. Recht van enquête: De Tweede Kamer mag een uitgebreid onderzoek doen naar het handelen van de regering, inclusief het horen van getuigen onder ede.

3. Budgetrecht: De Tweede Kamer beslist over de begroting van de overheid en kan deze goedkeuren, afwijzen of wijzigen.

4. Recht van initiatief: De Tweede Kamer mag zelf wetsvoorstellen indienen en dus nieuwe wetten voorstellen.

5. Recht van amendement: De Tweede Kamer kan wetsvoorstellen van de regering aanpassen of wijzigen.

Revoluties

In 1840 nam Koning Willem II de troon over van zijn vader.

In die tijd waren er veel revoluties in Europa en de koning was bang dat het ook in Nederland zou gebeuren.

Daarom gaf hij in 1848 de liberaal Thorbecke de opdracht een nieuwe grondwet te schrijven.

De nieuwe grondwet

In de grondwet stond onder andere:

Dat iedereen dezelfde rechten kreeg.

De ministers niet meer werden aangesteld door de koning, en de ministers verantwoording moesten afleggen aan de het parlement en niet meer aan de koning.

Het kiesstelsel werd ingevoerd. (volgende dia)

De koning werd onschendbaar.

Welk instituut verkiezen wij niet direct?

A

Tweede kamer

B

Eerste kamer

C

Provinciale Staten

D

Gemeenteraad

Wat mag de Eerste kamer niet?

A

Wetten controleren

B

Wetten goedkeuren

C

Wetsvoorstellen indienen

D

Een wet terugsturen naar de Tweede Kamer

Invuloefening

De taak van de Tweede kamer is...

Gemeenteraad

Provinciale Staten

Tweede Kamer

Eerste Kamer

Staten-Generaal

Luxemburgse kwestie

In 1867 probeerde koning Luxemburg te verkopen buiten het parlement om.

De ministers en het parlement waren boos, maar konden de koning niet de schuld geven door de onschendbaarheid.

Het parlement stuurde de ministers naar huis, maar weigerde.

De koning steunde de ministers en stuurde het parlement naar huis.

Er kwam een nieuw parlement, maar die vond hetzelfde. De koning moest accepteren dat hij niet de baas was.

Belangrijke partijen

RKSP

LIBERALE
UNIE

Kiesrecht

1917 Alle mannen mochten stemmen.

1919 Alle mannen en vrouwen mochten stemmen.

Schaepman Emancipatie katholieken

Kuyper Emancipatie protestanten

Suze Groenenweg

Eerste vrouwelijke kamerlid (SDAP)

Troelstra (SDAP) doet revolutiepoging

Pieter Jelles Troelstra probeerde in 1918 een revolutie te starten in Nederland.

Hij wilde dat arbeiders de macht zouden overnemen, net als in Rusland.

Maar de meeste mensen en de regering steunden hem niet.

Daardoor mislukte de revolutiepoging.

Stemmen

1

SDAP

2

Liberale Unie

3

ARP

4

RKSP

Plaats de partij of politicus bij de zuil

Protestanten

Liberalen

Socialisten

Katholieken

Schaepman

Troelstra

Suze Groeneweg

Kuyper

RKSP

ARP

SDAP

Liberale Unie

Thorbecke

Eerste wereldoorlog

Europa

Europa was een vat kruid, een vlammetje was genoeg voor een grote explosie.

Dat vlammetje was de moord op kroonprins van Oostenrijk-Hongarije, Franz Ferdinand.

De Eerste wereldoorlog word ook wel het moederconflict genoemd, bijna alle huidige conflicten kan herleiden worden naar deze tijd.

Wat weet je al?

Nederland was neutraal

Totale duikbotenoorlog

Duitsland zette in de Eerste Wereldoorlog onbeperkt onderzeeërs in om alle (ook neutrale) schepen naar vijanden te vernietigen, om zo landen zoals Verenigd Koninkrijk uit te hongeren.

Duitsland schiet ook op een Amerikaans cruiseschip, waardoor Amerika mee gaat vechten in de Eerste wereldoorlog.

Revolutie in Rusland

In 1917 was er in Rusland een revolutie waarbij de Bolsjewieken onder leiding van Vladimir Lenin de macht overnamen van de tsaar en later een communistische staat oprichtten: de Sovjet-Unie. De Sovjet Unie sloot een wapenstilstand met de Centralen.

Verdrag van Versailles

Het Verdrag van Versailles maakte officieel een einde aan de Eerste Wereldoorlog.

Duitsland kreeg de schuld van de oorlog en moest dat officieel erkennen.

Duitsland moest veel geld betalen en gebieden afstaan aan andere landen.

Ook moest Duitsland zijn leger sterk verkleinen en mocht het minder wapens hebben.

De geallieerden winnen van de Centralen.

Het interbellum

Wat weet je al over het interbellum

Stalin

Stalin was van 1928 tot 1953 leider van de Sovjet-Unie.

Iedereen kon door zijn geheime politie worden opgepakt, ook als je bijvoorbeeld een grap maakte over hem.

Hij maakte veel gebruik van propeganda.

Duitsland

Na de oorlog was de economie heel slecht in Duitsland.

Omgerekend moest Duitsland 860 miljard euro betalen aan de winnende landen, waardoor er veel inflatie was en veel onvrede.

Hierdoor kiezen burgers meer voor extreme partijen.

Dawesplan

Hitlers staatsgreep

In 1923 probeerde Hitler een staatsgreep te plegen in Duitsland.

Dit mislukte, waardoor hij naar de gevangenis moest.

Hij kreeg een lage straf omdat de rechters het eens waren met zijn ideeën.

In de gevangenis schreef hij zijn boek Mein Kampf. (Mijn strijd)

Beurskrach van 1929

In 1929 was er een beurskrach in de VS.

Hierdoor kwam er een wereldwijde economische crisis.

Ook in Nederland ging de economie slecht en er was veel werkloosheid.

NSDAP

Hitlers partij was de NSDAP. De stroming waar de partij onderdeel van is is het nationaal socialisme.

De partij haatte vooral Joden, en gaf hun de schuld van de economie.

In 1933 komt Hitler aan de macht veranderd Duitsland in een dictatuur en verwoestte de parlementaire democratie.

NSB

Ook in Nederland was er een nationaal socialistische partij: de NSB.

Het had ongeveer dezelfde ideeën als de NSDAP.

Anton Mussert was hun leider.

Tweede Wereldoorlog

Polen

In september 1939 viel Duitsland Polen binnen.

Duitsland en de Sovjet Unie hadden in het geheim een niet aanvals verdrag gesloten en sproken af dat Polen tussen hun verdeeld zou worden.

Hitler viel andere landen binnen omdat hij vond dat een ''ras" ruimte nodig had om goed te leven (Lebensraum)

Nederland

Nederland probeerde deze oorlog weer neutraal te blijven.

Duitsland respecteerde dit niet en viel op 10 mei 1940 Nederland binnen.

De regering en koningin vluchten naar Londen.

De strijd duurde 4 dagen.

Doordat Duitsland Rotterdam bombardeerde en dreigde meer steden te bombarderen gaf Nederland zich over.

Holocaust

Hitler had een hekel aan Joden.

Hij stuurde alle Joden in Duitsland en de bezette landen naar vernietigingskampen om hun te vermoorden.

In totaal worden er 6 miljoen Joden vermoord.

Examentraining boekje

• Handige filmpjes

• Hoofdlijnen van elk hoofdstuk

• Geschiedenis memory spel

• Oefenopdrachten

De bezetting

De nazis waren in de eerste paar maanden best aardig voor de Nederlanders, omdat ze hun zagen als een goed ''ras''.

Dit veranderde nadat de Nederlanders nog steeds anti-Duits waren.

Er kwam censuur, en als je verzet pleegde werd je vermoord.

Er werden veel mannen verplicht te werken in Duitsland. (Arbeitseinsatz)

Ook gingen veel mannen vechten tegen de Sovjet Unie in het Duitse leger, vooral NSB'ers. Dit zijn collaborateurs.

Bezettingsmuur

Duitse aanval op de Sovjet Unie

In 1941 viel Duitsland de Sovjet Unie binnen en breken het verdrag.

Hierdoor ontstond er een west front en een oost front.

Het lukte Hitler niet om de Sovjet Unie te bezetten.

Azië

Japan wilt een groot aziatisch rijk en valt onder andere Nederlands indie aan.

In 1945 gooit Amerika twee atoombommen op Japan en Japan geeft zich over.

Japan zat in een bondgenootschap met Duitsland en Italië. (Asmogendheden)

Proces van Neurenberg

Na de oorlog worden in Duitsland de overgebleven nazi leiders berecht.

Dit is de eerste keer dat dit in de geschiedenis gebeurd.

Ook in Japan vind er een proces plaats, het proces van Tokyo.

Verbind de landen

Asmogendheden

Geallieerden

Japan

Sovjet-Unie

Italië

Duitsland

Verenigde Staten

Verenigd Koninkrijk

Canada

Vragen (Over alle onderwerpen)

Wat moeten we volgende keer nog een keer behandelen?

1

1848-1919 & staatsinrichting

2

Eerste wereldoorlog

3

Interbellum

4

Tweede Wereldoorlog