Materie en grondstoffen

Thema Materie en grondstoffen


1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWereldoriëntatieLager onderwijsLeerjaar 5

In deze les zitten 14 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema Materie en grondstoffen


Lesdoelen

·  De leerling kan uitleggen dat grondstoffen eindig zijn en dat we er zorgzaam mee moeten omgaan.


·  De leerling kan verschillende grondstoffen en materialen herkennen en benoemen.


·  De leerling kan de eigenschappen van materialen en grondstoffen beschrijven, zoals hard, zacht, buigzaam, licht of zwaar.


·  De leerling kan materialen en stoffen ordenen door te kijken naar hun eigenschappen.


·  De leerling kan uitleggen en illustreren dat alle materie uit heel kleine deeltjes bestaat.

1. Inleiding

In dit thema gaan we samen ontdekken waar onze spullen vandaan komen, waaruit alles om ons heen is opgebouwd en hoe we de eigenschappen van materialen kunnen onderzoeken.


We kijken niet alleen wat materialen zijn, maar ook waarom ze belangrijk zijn en hoe we ermee kunnen omgaan. Je leert dat grondstoffen niet eindeloos beschikbaar zijn en dat we dus slim en bewust moeten kiezen. Je gaat materialen bekijken, voelen, onderzoeken en vergelijken. Zo ontdek je welke eigenschappen ze hebben en waarom bepaalde materialen voor specifieke voorwerpen worden gebruikt.


Daarnaast duiken we in de bijzondere wereld van de deeltjes. Je leert dat alles om ons heen – van lucht tot steen – bestaat uit piepkleine bouwstenen die we niet met het blote oog kunnen zien. Dit is materie.

2.Wat zijn grondstoffen en materialen?

Grondstoffen komen uit de natuur en gebruiken we om materialen te maken. Materiaal is de stof waaruit voorwerpen gemaakt worden.

Materie is alles wat massa heeft en ruimte inneemt. Materie is dus de verzamelnaam voor alle stoffen waaruit dingen zijn opgebouwd.


  • Bij grondstoffen moet je aan dingen zoals hout, olie, aardgas, steenkool, metalen, zand en water denken.

  • Bij materialen aan glas en plastiek

  • Bij voorwerpen aan gebouwen, kleren, speelgoed, auto's en nog veel meer.

  • Bij materie aan alles om ons heen: lucht, water, steen, hout, plastiek, staal, katoen,...

Van welke grondstoffen worden deze materialen gemaakt? Vul in.

  • Papier: gemaakt van hout

  • Plastic: gemaakt van aardolie

  • Glas: gemaakt van zand

  • Staal: gemaakt van ijzererts

  • Katoen: afkomstig van de katoenplant (voor kleding)

  • Wol: afkomstig van schapen

  • Water: uit rivieren, meren of grondwater

  • Elektriciteit: opgewekt uit steenkool, aardgas, zon, wind of waterkracht

  • Voedsel: zoals brood (graan), suiker (suikerbiet of suikerriet), melk (koeien),

hout
aardolie
zand
ijzererts
katoenplant
schapen
rivieren, meren of grondwater
steenkool
aardgas
zon
wind
waterkracht
graan
suikerbiet of suikerriet
koeien

3.Waarom zijn grondstoffen belangrijk?

Grondstoffen zijn belangrijk omdat we ze nodig hebben om bijna alles te maken wat we gebruiken.

Natuurlijke grondstoffen zijn de basis voor miljoenen dingen die we dagelijks gebruiken.

Voorbeelden:

  • Van aardolie maken we benzine, diesel, kerosine (vliegtuigbrandstof) en stookolie.

  • Uit aardolie worden ook kunststoffen (plastics) gemaakt. Die vind je terug in: computers, smartphones, speelgoed, kleding, drinkflessen, tassen

  • Uit gesteente maken we metalen. We hebben ze nodig voor: smartphones, laptops, computers en vooral voor de batterijen in elektrische auto’s en elektrische fietsen.

  • Van zand wordt glas gemaakt

Zonder deze grondstoffen kunnen we al die dingen niet maken. Daarom zijn grondstoffen superbelangrijk, en moeten we er zorgvuldig en slim mee omgaan

4.Veel natuurlijke grondstoffen worden schaars.

De laatste jaren worden veel grondstoffen schaarser. Dat betekent dat er steeds minder van overblijft, omdat we er heel veel van gebruiken. Voorbeelden daarvan zijn: aardolie, aardgas, steenkool, zand,...


We gebruiken zoveel van deze grondstoffen dat de voorraden op kunnen raken. Daarom noemen we ze eindige grondstoffen. Soms moet men ze steeds moeilijker gaan zoeken, zoals diep in de zee (diepzeemijnbouw).


Daarom is het belangrijk dat we zuinig zijn met grondstoffen en dat we zoveel mogelijk hernieuwbare grondstoffen gebruiken. Deze grondstoffen kunnen zichzelf aanvullen, binnen een relatief korte tijd. Dit betekent dat ze opnieuw kunnen groeien of ontstaan, zolang we ze op een duurzame manier gebruiken,  zoals hout uit bossen die goed beheerd worden, water, vruchtbare grondDe laatste jaren worden veel grondstoffen schaarser. Dat betekent dat er steeds minder van overblijft, omdat we er heel veel van gebruiken.


5.Grondstoffen en materialen herkennen

We gebruiken dagdagelijks allerlei voorwerpen zoals een glas, een gom, papier en zoveel meer, maar we staan er niet altijd bij stil van welk materiaal deze voorwerpen gemaakt zijn en al helemaal niet waar dat materiaal van gemaakt wordt.

Sleep een grondstof en een materiaal naar het juiste vakje

grondstof

materiaal





erts (gesteente)

metaal

stof

katoen

hout

papier

Zand

Plastiek

6. Eigenschappen van grondstoffen en materialen.

Alle materialen en voorwerpen hebben een aantal eigenschappen .


Bv papier: blijft drijven, is brandbaar, herbruikbaar.

Bv glas: zinkt, hard, doorzichtig,...


Zo zijn er heel veel eigenschappen waaraan materialen kunnen voldoen: bv.  kleur, drijven/zinken, breekbaarheid, hardheid, warmtegevoel, droog/nat, brandbaarheid, waterdichtheid, herbruikbaarheid, vormvastheid, textuur, lichtdoorlaatbaarheid, wateropslorpend, oplosbaarheid/mengbaarheid, temperatuur, slijtvastheid, veerkracht, houdbaarheid, elektrische geleiding, kostprijs, schadelijk voor milieu, smelten, smelttemperatuur.

7. Materialen Vergelijken en Groeperen

Alle materialen kunnen dus ook ingedeeld worden volgens hun eigenschappen. Denk bijvoorbeeld aan het verschil tussen harde en zachte materialen (steen versus rubber), of materialen die je opnieuw kunt gebruiken (glas, metaal) en materialen die je maar één keer gebruikt (sommige soorten plastic), enz.

drijven of zinken

brandbaarheid

hard of zacht

licht of zwaar

8. Alles om ons heen is gemaakt van deeltjes              

Materie (= de verzamelnaam voor alle stoffen waaruit dingen zijn opgebouwd)  bestaat uit kleine,

voor het oog onzichtbare deeltjes. Die piepkleine deeltjes zijn een soort bouwsteentjes. Deze deeltjes kunnen atomen zijn (de kleinste bouwstenen) of moleculen (groepen van atomen die samen een stof vormen).


  • Die deeltjes kunnen elkaar vasthouden. Soms houden ze elkaar heel stevig vast, zoals in een steen. Daarom is een steen hard en kun je er niet zomaar doorheen duwen.  

  • In andere dingen, zoals rubber, houden de deeltjes elkaar minder strak vast. Ze zitten losser aan elkaar, waardoor rubber buigzaam is en je het makkelijk kunt bewegen of uitrekken.        

=> Dus: Als de deeltjes elkaar stevig vasthouden, is het materiaal hard (zoals steen). Als de deeltjes elkaar losjes

vasthouden, is het materiaal zacht of buigzaam (zoals rubber).

  • Structuur van materie kan veranderen (water: vast, vloeibaar, gas). De manier waarop de deeltjes zijn gerangschikt, bepaalt de toestand van een stof. Water kan bijvoorbeeld vast zijn (ijs), vloeibaar (water) of gasvormig (waterdamp). Bij elke toestand zitten de deeltjes anders gerangschikt: dicht op elkaar bij ijs, losser bij

  • vloeibaar water, en heel ver uit elkaar bij waterdamp.

9. Besluit

In deze werkbundel

  • leerden we dat grondstoffen eindig zijn en dat we er dus zorgzaam mee moeten omgaan.

  • herkenden we verschillende grondstoffen en materialen en ontdekten welke eigenschappen ze hebben.

  • konden we materie classificeren op basis van die eigenschappen

  • leerden we dat alle materie uit deeltjes bestaat, ook al kunnen we die met het blote oog niet zien.


Zo begrijpen we beter hoe de wereld om ons heen is opgebouwd en waarom het belangrijk is verstandig om te

gaan met wat de natuur ons geeft.

EINDE VAN HET THEMA MATERIE EN GRONDSTOFFEN

Einde

Neem nu je bundel en vul hem in met behulp van deze LessonUp