7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
De Koude Oorlog
Geschiedenis
Klas 3H
LES 1
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
De Koude Oorlog
Geschiedenis
Klas 3H
LES 1
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Lesplan
Klassikale uitleg
Zelfstandig werken
Afsluiting
Belangrijke data
SO 7.2 + 7.3
Leerteksten
Begrippen
8-4/9-4
Geschiedenis
Klas 3H
Leerdoelen
Ik kan uitleggen waarom de Sovjet-Unie satellietstaten in Oost-Europa oprichtte en hoe zij daar met onderdrukking de macht hielden.
Ik kan uitleggen wat destalinisatie inhield en waarom de Hongaarse Opstand door de Sovjet-Unie werd neergeslagen.
Communisten in Oost-Europa
Stalin wilde een nieuwe verwoesting van de Sovjet-Unie voorkomen.
Gevolg: Stalin wil invloed en macht hebben in Oost-Europa.
Dit deed hij door:
Oost-Europese landen werden satellietstaten van de Sovjet-Unie
Hier kwam een communistische partij aan de macht
Zij moesten gehoorzamen aan de regering in de SU
Deze staten dienden als een bufferzone.
UdSSR = Sovjet-Unie
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Aan de macht blijven
De communistische partijen bleven jaren lang aan de macht.
Dit deden ze door:
Indoctrinatie (propaganda & censuur)
Geweld
Geheime politie (stasi)
Links: Clement Attlee (GB)
Midden: Harry Truman (VS)
Rechts: Jozef Stalin (SU)
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In de tekst over communisten in Oost-Europa worden verschillende manieren genoemd waarop de communistische partijen aan de macht bleven.
Noem twee van deze manieren die je duidelijk terugziet in de bovenstaande bron en leg je antwoord kort uit.
Bron: Een fictieve dagboeknotitie uit 1952
"Gisteren kwamen er mannen in lange jassen langs bij mijn buurman. Hij had op de markt hardop geklaagd over de tekorten aan brood en gezegd dat de Sovjet-Unie al ons graan steelt. Sindsdien hebben we hem niet meer gezien. Ik durf zelfs tegen mijn eigen vrouw niet meer te zeggen wat ik denk, want je weet nooit wie er meeluistert."
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In de tekst over communisten in Oost-Europa worden verschillende manieren genoemd waarop de communistische partijen aan de macht bleven.
Noem twee van deze manieren die je duidelijk terugziet in de bovenstaande bron en leg je antwoord kort uit.
Gebruik van de geheime politie / geweld: In de bron worden mannen in lange jassen genoemd die de buurman meenemen nadat hij kritiek had geuit. Dit sluit aan bij de tekst waarin staat dat de geheime politie miljoenen burgers volgde en mensen in strafkampen opsloot.
Censuur / angst voor indoctrinatie: De schrijver durft zelfs tegen zijn vrouw niet meer te zeggen wat hij denkt. Dit laat zien dat er geen vrijheid van meningsuiting is (censuur) en dat mensen gedwongen worden de officiële lijn van de partij te volgen.
Bron: Een fictieve dagboeknotitie uit 1952
"Gisteren kwamen er mannen in lange jassen langs bij mijn buurman. Hij had op de markt hardop geklaagd over de tekorten aan brood en gezegd dat de Sovjet-Unie al ons graan steelt. Sindsdien hebben we hem niet meer gezien. Ik durf zelfs tegen mijn eigen vrouw niet meer te zeggen wat ik denk, want je weet nooit wie er meeluistert."
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
De Waarheid,
officieel partijblad van Communistische Partij van Nederland (CPN).
Stalin ontmaskerd
1953: Stalin overlijdt en wordt opgevolgd door Nikita Chroesjtsjov.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Stalin ontmaskerd
1953: Stalin overlijdt en wordt opgevolgd door Nikita Chroesjtsjov.
1956: Chroesjtsjov heeft openlijk kritiek op Stalin:
machtsmisbruik
persoonsverheerlijking
politieke, militaire en economische blunders
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Stalin ontmaskerd
1953: Stalin overlijdt en wordt opgevolgd door Nikita Chroesjtsjov.
1956: Chroesjtsjov heeft openlijk kritiek op Stalin:
machtsmisbruik
persoonsverheerlijking
politieke, militaire en economische blunders
Gevolg:
Destalinisatie
standbeelden verwijderd
gedenktekens verwijderd
honderdduizenden gevangenen werden vrijgelaten en in ere hersteld
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Hongaarse Opstand 23 okt - 10 nov 1956
Het kritiek van Chroesjtsjov had ook andere gevolgen:
In Hongarije hoopt men op een betere toekomst
Er ontstaan demonstraties (studenten, arbeiders)
Doel: persvrijheid, afschaffing doodstraf en vele andere veranderingen
Protesten worden groter, deel leger sluit zich aan
De minister-president vlucht naar de Sovjet-Unie
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Hongaarse Opstand 23 okt - 10 nov 1956
Het kritiek van Chroesjtsjov had ook andere gevolgen:
In Hongarije hoopt men op een betere toekomst
Er ontstaan demonstraties (studenten, arbeiders)
Doel: persvrijheid, afschaffing doodstraf en vele andere veranderingen
Protesten worden groter, deel leger sluit zich aan
De minister-president vlucht naar de Sovjet-Unie
Reactie nieuwe Hongaarse minister-president:
Hij wil een vrij, democratisch en onafhankelijk Hongarije
Hongarije moet uit het Warschaupact
Imre Nagy
Minister-president Hongarije 1956
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Hongaarse Opstand 23 okt - 10 nov 1956
Het kritiek van Chroesjtsjov had ook andere gevolgen:
In Hongarije hoopt men op een betere toekomst
Er ontstaan demonstraties (studenten, arbeiders)
Doel: persvrijheid, afschaffing doodstraf en vele andere veranderingen
Protesten worden groter, deel leger sluit zich aan
De minister-president vlucht naar de Sovjet-Unie
Reactie nieuwe Hongaarse minister-president:
Hij wil een vrij, democratisch en onafhankelijk Hongarije
Hongarije moet uit het Warschaupact
Reactie Sovjet-Unie
Stuurt het leger naar Hongarije
Opstand werd neergeslagen
Minister-president wordt vervangen door een strenge communist
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In de leertekst worden de begrippen 'destalinisatie' en de 'reactie van Moskou' beschreven.
Welke actie van de demonstranten in de bron is een direct voorbeeld van destalinisatie?
Bron: Een krantenbericht uit een West-Europees dagblad, november 1956
"In de straten van Boedapest liggen de brokstukken van een reusachtig bronzen standbeeld van Stalin. Demonstranten hebben het met snijbranders en staalkabels van zijn sokkel getrokken. Terwijl de puinhopen nog smeulen, trekken zware Sovjet-tanks de stad binnen om de orde te herstellen. De droom van een vrij Hongarije lijkt onder de rupsbanden te worden verpletterd."
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In de leertekst worden de begrippen 'destalinisatie' en de 'reactie van Moskou' beschreven.
Welke actie van de demonstranten in de bron is een direct voorbeeld van destalinisatie?
Het omverwerpen van het standbeeld van Stalin. In de tekst staat dat het verwijderen van gedenktekens van Stalin onderdeel was van het
'ont-stalinnen' van de samenleving.
Bron: Een krantenbericht uit een West-Europees dagblad, november 1956
"In de straten van Boedapest liggen de brokstukken van een reusachtig bronzen standbeeld van Stalin. Demonstranten hebben het met snijbranders en staalkabels van zijn sokkel getrokken. Terwijl de puinhopen nog smeulen, trekken zware Sovjet-tanks de stad binnen om de orde te herstellen. De droom van een vrij Hongarije lijkt onder de rupsbanden te worden verpletterd."
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Zelfstandig werken
Wat
7.3 opdr 33, 34, 35, 36, 38, 39 WB Blz 156 LB Blz 122
Succesvol als
opdrachten t/m 34moet af zijn
Met wie
Zelfstandig
Tijd
Tot 10 minuten voor de bel
Hulp
Boek → buur → docent
Eerder klaar
Maak een samenvatting
Noteer in je agenda🖊️
8-4/9-4: SO 7.2+7.3
10
minute
00
second
De Koude Oorlog
Geschiedenis
Klas 3H
LES 2
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Lesplan
Klassikale uitleg
Zelfstandig werken
Afsluiting
Belangrijke data
SO 7.2 + 7.3
Leerteksten
Begrippen
8-4/9-4
Geschiedenis
Klas 3H
Leerdoelen
Ik kan uitleggen waarom de Berlijnse Muur werd gebouwd en welke gevolgen dit had voor de inwoners van Berlijn.
Ik kan uitleggen wat de Brezjnev-doctrine inhield en welk effect dit had voor de satellietstaten.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Berlijn
In Berlijn werd het verschil tussen oost en west erg zichtbaar.
West werd rijk en bloeide op, oost bleef arm.
Gevolg:
Hoogopgeleide burgers vluchtten via West-Berlijn de DDR uit.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Berlijn
Om dit te voorkomen bouwt de DDR een muur om West-Berlijn.
Deze bestond uit
Muur, prikkeldraad, mijnenvelden, wachttorens.
Het westen deed hier niks tegen. Alles om een oorlog te voorkomen.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Een nieuwe leider in de Sovjet-Unie
Niet iedereen vond Chroesjtsjov een goede leider
Handelde zwak
Mislukt economisch beleid
Grof taalgebruik, onvoorspelbaar gedrag
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Een nieuwe leider in de Sovjet-Unie
Niet iedereen vond Chroesjtsjov een goede leider
Handelde zwak
Mislukt economisch beleid
Grof taalgebruik, onvoorspelbaar gedrag
In 1964 wordt hij vervangen door Leonid Brezjnev.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Praagse Lente
In de geschiedenis wordt de lente vaak gebruikt om een periode van hoop, nieuw leven en politieke dooi aan te duiden.
In 1968 krijgt Tsjechoslowakije een nieuwe leider.
Hij wil 'socialisme met een menselijk gezicht'.
Censuur afschaffen
Beperkte vorm democratie
Alexander Dubček
Leider van Tsjechoslowakije in 1968
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Praagse Lente
In de geschiedenis wordt de lente vaak gebruikt om een periode van hoop, nieuw leven en politieke dooi aan te duiden.
In 1968 krijgt Tsjechoslowakije een nieuwe leider.
Hij wil 'socialisme met een menselijk gezicht'.
Censuur afschaffen
Beperkte vorm democratie
Reactie Sovjet-Unie:
Angst dat Tsjechoslowakije uit het communistisch blok zou stappen.
Gevolg:
Troepen van het Warschaupact slaan de hervormingen met geweld neer.
Er kwam een nieuwe streng communistische leider.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
De Brezjnev-doctrine
Brezjnev liet duidelijk weten:
Als een Oostblokland te veel vrijheden wil hebben, zullen wij militair reageren.
Duidelijk werd:
Sovjet-Unie bepaalt de koers, Oost-Europese landen dienen die te volgen.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In 1968 probeerde Alexander Dubček het communisme in Tsjechoslowakije te hervormen tot een "socialisme met een menselijk gezicht". Hij wilde onder andere de censuur afschaffen.
Waarom vormde het afschaffen van de censuur (vrijheid van meningsuiting) een direct gevaar voor de macht van de Sovjet-Unie in de satellietstaten?
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Denken, delen, uitwisselen
In 1968 probeerde Alexander Dubček het communisme in Tsjechoslowakije te hervormen tot een "socialisme met een menselijk gezicht". Hij wilde onder andere de censuur afschaffen.
Waarom vormde het afschaffen van de censuur (vrijheid van meningsuiting) een direct gevaar voor de macht van de Sovjet-Unie in de satellietstaten?
Zonder censuur kunnen burgers en kranten openlijk kritiek leveren op de communistische partij en de invloed van de Sovjet-Unie. Dit kan leiden tot protesten of de roep om democratie, waardoor de Sovjet-Unie de politieke controle over het land zou verliezen.
7.3 De Sovjet-invloedssfeer in Europa
Zelfstandig werken
Wat
7.3 opdr 33, 34, 35, 36, 38, 39, 42, 44, 46 WB Blz 159 LB Blz 122
Succesvol als
opdrachten t/m 44 moet af zijn
Met wie
Zelfstandig
Tijd
Tot 10 minuten voor de bel
Hulp
Boek → buur → docent
Eerder klaar
Maak een samenvatting
Noteer in je agenda🖊️
8/9 april: SO 7.2+7.3
30 maart: 7.3, opdr 33, 34, 35, 36, 38, 39, 42, 44, 46
10
minute
00
second
