Samenstellingen

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 3

Samenstelling & tussenletters

Samenstelling

• voetbal

• voetbalveld 

• voetbalveldbeheerder

Samenstelling

Soms een extra -e of -en nodig:

• voetensteun

• hondenpoep

• Koninginnedag

• groentesoep

• tomatensoep

Je schrijft een tussen-n in de samenstelling als...

A

het eerste deel een bn is dat eindigt op -en

B

het eerste deel een zn is

C

het eerste deel een zn is heeft alleen een meervoud met -en

D

het eerste deel een zn is dat eindigt op -en

Wat moet je als eerste doen om te bepalen of de samenstelling geschreven wordt met een tussen-n?

A

Je splitst de samenstelling in losse woorden.

B

Je kijkt of het eerste deel een meervoud heeft op -en.

C

Je kijkt of er bijzonderheden zijn.

D

Je kijkt of het eerste deel een zn is.

Hoe schrijf je dit woord?

A

zonnebril

B

zonnenbril

C

D

Met of zonder tussen-n?

A

kattebak

B

kattenbak

C

D

Met of zonder tussen-n?

A

spinnenwiel

B

spinnewiel

C

D

Waarom schrijf je maneschijn zonder tussen-n?

A

Het eerste deel is uniek.

B

Het eerste deel heeft twee meervouden.

C

Het eerste deel heeft alleen een meervoud op

-s.

D

Het juiste antwoord staat er niet tussen.

Waarom schrijf je horlogemaker zonder tussen-n?

A

Je hebt er maar één van.

B

Het eerste deel heeft twee meervouden.

C

Het eerste deel heeft een meervoud op -s.

D

Het juiste antwoord staat er niet tussen.

Geen tussen-n?!

Waarom schrijf je dan bijvoorbeeld:

belangeloos

woordeloos

grenzeloos

plaatselijk ... ?

• Dat zijn afleidingen (en geen samenstellingen) => die regels zijn niet van toepassing. 

Afleidingen

Woorden waarvan niet alle delen zelfstandig kunnen voorkomen

droom => dromerig

bloem => bloempje

dag => dagelijks

hart => hartelijk

rust => berusting  

Tussen-s

Hoor je een tussen-s? Dan schrijf je hem!

Twijfel? Verander het tweede deel!

stationschef - stationshal

Schrijf zoveel mogelijk correcte woorden met een tussen-s

Stappen 

1. Is het woord een samenstelling of een afleiding?
2. Bij een afleiding: (meestal) geen tussen-n 
3. Bij een samenstelling: 

- eerste deel van het woord een ww, bw of bn? => geen 

tussen-n 

(bijv. beresterk => 'bere' wil zeggen: heel erg)

Stappen 

3. Bij een samenstelling: 

- eerste deel van het woord een zn?

- eindigt het meervoud daarvan op -n? Dan tussen-n

- eindigt het meervoud (ook) op een -s? Dan geen tussen-n

- uitzonderingen: maneschijn, zonnestelstel, Koninginnedag 

Aan elkaar of los?

A

lange termijn planning

B

langetermijnplanning

C

lange termijnplanning

D

langetermijn planning

Aan elkaar of los?

A

adembenemende voorstelling

B

adembenemendevoorstelling

C

adem benemende voorstelling

D

adem benemendevoorstelling

Geef aan: goed of fout? koffie-automaat

A

goed

B

fout

C

D

Geef aan: goed of fout? garage-eigenaar

A

goed

B

fout

C

D

Geef aan: goed of fout? politieoptreden

A

goed

B

fout

C

D