Verwijswoorden en tussenletters in samenstellingen
Verwijswoorden en tussenletters in samenstellingen
Wat weet je al over het gebruik van die, dat en wat?
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je correct verwijswoorden (die, dat, wat, wie) kiezen en weet je wanneer je tussenletters gebruikt in samenstellingen.
Wat zijn verwijswoorden?
Verwijswoorden verwijzen naar personen, dieren, dingen of uitspraken. Ze maken zinnen korter en duidelijker en gevarieerder.
Wanneer gebruik je die, dat, wat en wie?
Wie' gebruik je na een voorzetsel of als meewerkend voorwerp bij personen.
'Wat' gebruik je bij:
1. onbepaalde voornaamwoorden,
2. overtreffende trap of
een hele zin.'
wat en wie
Gebruik 'die' bij de-woorden en 'dat' bij het-woorden. Voorbeeld: Het meisje dat, de jongen die.
die en dat
Wanneer gebruik je 'die'?
Bij hele zinnen
Bij onbepaalde voornaamwoorden
Bij de-woorden
Bij het-woorden
Voorbeelden van gebruik
1. Het huis dat je ziet. 2. Alles wat je zegt. 3. De vrouw met wie hij werkt.
Lastige nuances
'Het mooiste wat ik ooit heb gezien' verwijst naar het allerbeste van alles wat je ooit hebt gezien.
'Het mooiste dat ik ooit heb gezien' verwijst naar een specifiek zelfstandig naamwoord (bijv. zeilschip).
Het mooiste dat...
Het mooiste wat...
Foute en correcte vormen
Let op: 'Het zeilschip wat binnenvaart' is fout. Gebruik altijd 'dat' bij het-woorden.
Wat zijn samenstellingen?
Samenstellingen zijn woorden die bestaan uit twee of meer delen, zoals 'groentesoep' of 'waarschuwingssignaal'.
Tussen-n en -s: de regels
Schrijf een tussen-s wanneer je deze hoort, bijvoorbeeld in 'waarschuwingssignaal'. Test dit door een deel van het woord te vervangen.
Wanneer tussen-n?
Schrijf een tussen-n als het eerste deel een meervoud op -n heeft (zoals 'groenten'). Geen tussen-n bij meervoud op -s, geen meervoud of geen zelfstandig naamwoord.
Wanneer tussen-s?
Uitzonderingen en valkuilen
Geen tussen-n bij zon, maan, koningin, en soms uitzonderingen zoals 'koninginnesoep'. Let goed op spelling in samengestelde woorden.
Reflectie
Kun jij nu uitleggen wanneer je welke verwijswoorden gebruikt en wanneer je tussenletters schrijft? Probeer zelf een zin te maken!
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.