Les 5-Les_levercirrose_klinisch_redeneren

Levercirrose

Klinisch redeneren en een verpleegkundige diagnose formuleren

Lesduur 150 minuten | 24 studenten

De zorgverlener

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Levercirrose

Klinisch redeneren en een verpleegkundige diagnose formuleren

Lesduur 150 minuten | 24 studenten

De zorgverlener

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Leerdoelen

Na deze les kan de student:

Uitleggen hoe chronische leverschade kan leiden tot cirrose

Verschijnselen koppelen aan portale hypertensie of leverinsufficiëntie

Belangrijke observaties bij levercirrose herkennen

Een actueel verpleegprobleem formuleren volgens de PES-structuur

Verpleegkundige aandachtspunten rondom leverziekten benoemen

Kennis toepassen in een casus

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Startactivatie: wat weet je al?

Denk 2 minuten individueel na

Welke functies heeft de lever?

Welke verschijnselen verwacht je als de lever minder goed werkt?

Welke observatie zou voor jou direct urgent zijn?


Pak de whiteboards en noteer kernwoorden

Bespreek daarna 3 minuten met je buur en vul elkaar aan.

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

De lever (hepar) : ligging en bloedtoevoer

Je ziet hieronder de ligging van de lever met zijn vatennetwerk. Zoek uit wat ook alweer de functie is van de verschillende vaten:


--> Poortader (Vena porta)

--> Lever slagader (Arterie hepatica

--> Leverader (Vena hepatica)





5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Sleepvraag

Leverader

Lever slagader

Poortader

Afvoer richting hart

Aanvoer O2 rijk bloed

Aanvoer voedingsstoffen vanuit maag-darmkanaal, milt en pancreas

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Belangrijkste leverfuncties

1

Stofwisseling

Glucose opslaan als glycogeen en zo nodig weer vrijmaken. Vetten en aminozuren verwerken.

2

Synthese

Albumine en verschillende stollingsfactoren produceren.

3

Ontgifting

Geneesmiddelen, alcohol, hormonen en ammoniak verwerken of uitscheidbaar maken.

4

Gal

Gal produceren voor vetvertering en uitscheiding van bilirubine.

Verlies van functie verklaart veel verschijnselen van levercirrose

Lever heeft allerlei enzymen die met een chemische reactie stoffen kunnen maken.

Functie opbouwen, afbreken of omzetten:

Invuloefening

Wanneer je een medicijn inneemt, komt het uiteindelijk in het bloed terecht. De lever zorgt er vervolgens voor dat medicijnen:

  • worden afgebroken;

  • worden omgezet in een werkzame vorm (sommige medicijnen worden pas actief in de lever);

  • of juist onschadelijk worden gemaakt, zodat ze via de nieren of gal kunnen worden uitgescheiden.

lever
afgebroken;
omgezet in een werkzame vorm
onschadelijk worden gemaakt
Galblaas
Pancreas
Schadelijk worden gemaakt

Deze slide heeft geen instructies

Wat weet je nog over de lever en de werking van medicijnen?

Waarom is dit belangrijk bij levercirrose?

Bij levercirrose werkt de lever minder goed.

Daardoor kunnen medicijnen:

minder goed worden afgebroken;

langer in het lichaam blijven;

sterker werken dan bedoeld;

sneller bijwerkingen geven.

Een patiënt met levercirrose kan daardoor soms een lagere dosering nodig hebben.

Voorbeeld

Een gezonde lever breekt een slaapmiddel af.

Bij levercirrose:

het slaapmiddel wordt minder goed afgebroken;

het blijft langer in het bloed;

de patiënt wordt extra suf.

LEVERCIRROSE

Levercirrose: blijvende littekenvorming

Bij langdurige beschadiging vervangt littekenweefsel gezond leverweefsel. De normale bouw en doorbloeding raken verstoord, waardoor zowel portale hypertensie als functieverlies kan ontstaan.

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Van leverschade naar twee hoofdproblemen

Chronische beschadiging

Ontsteking en fibrose

Verstoorde leverbouw

Portale hypertensie

Meer weerstand voor bloed uit de poortader

Leverinsufficiëntie

Minder synthese, verwerking en ontgifting

De meeste complicaties zijn vanuit één of beide hoofdproblemen te verklaren

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Oorzaken van chronische leverschade

01

Alcoholgerelateerde leverschade

Langdurig schadelijk alcoholgebruik

02

Virale hepatitis

Vooral chronische hepatitis B en C

03

Metabole leverziekte

Vetstapeling en ontsteking, of stapeling van ijzer of koper

04

Galweg- of auto-immuunziekte

Langdurige cholestase en ontsteking

05

Hartfalen of veneuze stuwing

Langdurig verhoogde veneuze druk

06

Geneesmiddelen en toxische stoffen

Afhankelijk van middel, dosis en duur

Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Portale hypertensie

Hogere weerstand in de lever verhoogt de druk in het poortadersysteem

Ascites en perifeer oedeem

--> De lever werkt niet goed en de druk in de bloedvaten rond de lever stijgt. Daardoor lekt vocht uit de bloedvaten naar de buik en benen.



Oesofagusvarices:

--> Het bloed zoekt een andere route langs de lever. Hierdoor kunnen bloedvaten in de slokdarm sterk uitzetten. Deze kunnen scheuren en een ernstige bloeding veroorzaken.

Alarmsignaal: bloedbraken of melaena met circulatoire achteruitgang

Vergrote milt:

--> Door de verhoogde druk in de bloedvaten rondom de lever wordt ook de milt groter. De milt houdt dan meer bloedplaatjes vast, waardoor er minder bloedplaatjes in de bloedbaan aanwezig zijn.


Rectale varices:

--> Ook hier zoekt het bloed een omweg langs de lever. Daardoor ontstaan verwijde bloedvaten rond de navel of bij de endeldarm.




Deze slide heeft geen instructies

LEVERCIRROSE

Observeren en beredeneren

Wat zie je?

Wat kan de zorgvrager ervaren?

Wat zie je:

sterk toegenomen buikomvang​

gespannen huid en zichtbare buikvenen​

mogelijke navelbreuk of vochtlekkage



Wat kan zorgvrager ervaren:

kortademigheid of drukgevoel​

vroeg vol zitten en minder eten​

beperkte mobiliteit en slaapproblemen

Observeren en beredeneren

Wat zie je?


Wat voor klachten kan de persoon ervaren?



Icterus: geelzucht en cholestase


Cholestase betekent dat de gal niet goed kan wegstromen uit de lever.

Normaal:

De lever maakt gal.

De gal stroomt via de galwegen naar de galblaas en de darm.

In de darm helpt gal bij de vertering van vetten.

Bij cholestase wordt deze galstroom geblokkeerd of vertraagd.


Doordat de gal niet goed weg kan:

Galstoffen hopen zich op in het bloed.

Bilirubine (een gele kleurstof) stapelt zich op.

Er komt minder gal in de darm.

Hierdoor ontstaan klachten zoals: Geelzucht (icterus)
De huid en het oogwit worden geel.

Donkere urine
Overtollig bilirubine wordt via de nieren uitgescheiden.

Lichtgekleurde ontlasting
Er komt minder bilirubine in de darm terecht.

Jeuk (vaak hevig)
Door ophoping van galstoffen in het bloed en de huid.

Problemen met vetvertering
Er komt minder gal in de darm, waardoor vetten minder goed verteerd worden.


Oorzaken

Levercirrose

Galstenen die een galweg afsluiten

Ontstekingen van de galwegen

Tumoren die op de galwegen drukken

Sommige medicijnen

LEVERCIRROSE

Leverinsufficiëntie en cholestase

Leverinsufficiëntie

moeheid, malaise en verminderde eetlust

lage albuminesynthese met oedeem of ascites

verminderde synthese van stollingsfactoren

verminderde ontgifting en risico op encefalopathie (stoornis hersenen)

verstoorde glucosehuishouding

Cholestase

geelzucht door bilirubine in het bloed

donkere urine en lichte ontlasting

jeuk met risico op huidbeschadiging

verminderde opname van vetten en vetoplosbare vitaminen

Observeer gevolgen voor functioneren, huid, voeding en veiligheid

De lever werkt als een zuiveringsinstallatie. Als die niet goed werkt, blijven afvalstoffen in het bloed zitten en raken de hersenen als het ware "vergiftigd".

LEVERCIRROSE

Encefalopathie en bloedonderzoek

Hepatische encefalopathie

verandering in gedrag, aandacht of bewustzijn

traagheid, desoriëntatie en soms tremoren

kan uitgelokt worden door onder meer infectie, obstipatie, bloeding of dehydratie

Nieuwe verwardheid of sufheid vraagt snelle beoordeling en rapportage


Kan leiden tot coma en overlijden!

Bloedonderzoek in context

Schade/ontsteking

ALAT, ASAT

Cholestase

AF, γGT, bilirubine

Synthese

albumine, PT/INR

Ernst/complicaties

Hb, trombocyten, Na, creatinine

Een verlengde PT/INR en een laag albumine kunnen passen bij verminderde synthese

Deze slide heeft geen instructies

Wat is er niet waar over de lever?

A

De lever heeft een functie in het behoud van onze lichaamstemperatuur.

B

We kunnen een deel van onze lever missen.

C

De lever heeft een groot herstellingsvermogen.

D

Levercirrose wordt altijd veroorzaakt door alcohol.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

10 minuten

Daarna: van medische gegevens naar een verpleegkundige diagnose

Deze slide heeft geen instructies

VERPLEEGKUNDIG REDENEREN

Medische en verpleegkundige diagnose

Medisch

Benoemt ziekte, oorzaak en pathofysiologie

Voorbeeld:

levercirrose met ascites

Verpleegkundig

Benoemt de reactie en het functioneren van de zorgvrager waarop verpleegkundige zorg aangrijpt

Voorbeeld:

zelfzorgtekort bij wassen

De diagnosen vullen elkaar aan

Deze slide heeft geen instructies

VERPLEEGKUNDIG REDENEREN

PES-structuur

P

Probleem

Welke beperking of ongewenste reactie is aanwezig?

E

Etiologie

Waardoor wordt het probleem veroorzaakt of beïnvloed?

S

Symptomen

Welke subjectieve klachten en objectieve verschijnselen tonen het probleem?

Hulpzin: zorgvrager kan/is … als gevolg van … wat zich uit in …

Deze slide heeft geen instructies

VERPLEEGKUNDIG REDENEREN

Samen oefenen met PES

Dhr. Jansen heeft gespannen ascites. Door de grote buikomvang kan hij niet goed bukken. Tijdens de ochtendzorg lukt het hem niet zijn onderbenen en voeten te wassen. Hij vraagt om hulp en wordt kortademig wanneer hij het toch probeert.

Formuleer eerst individueel P, E en S

P

E

S

P (Probleem): Zelfzorgtekort bij wassen/verzorgen


E (Etiologie/Oorzaak): gerelateerd aan beperkte mobiliteit en kortademigheid als gevolg van gespannen ascites


S (Symptomen/Kenmerken): blijkend uit het niet zelfstandig kunnen wassen van onderbenen en voeten, het vragen om hulp tijdens de ochtendzorg en het ontstaan van kortademigheid bij een poging om zelf de voeten en onderbenen te wassen.