Fitheid oefenen voor BSM
Fitheid oefenen voor BSM
Deze slide heeft geen instructies
Voor deze oefenles
Deze oefenles helpt je voorbereiden op de toets Meten en Verbeteren van Fitheid. Probeer elke vraag eerst zelf te beantwoorden voordat je het antwoord bekijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan fitheid?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door op termen als conditie, kracht, hartslag, testen en trainen.
Vraag 1
Meerkeuze – CLUKS
Welke eigenschap uit CLUKS is het belangrijkst voor een turner die een evenwichtsbalkroutine uitvoert?
A. Uithoudingsvermogen
B. Coördinatie
C. Kracht
D. Snelheid
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 1
B. Coördinatie
Een routine op de balk vraagt vooral om nauwkeurige afstemming van bewegingen en balans. Kracht en snelheid spelen mee, maar zijn hier minder bepalend dan coördinatie.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2
Open vraag – CLUKS
Een voetballer sprint 10 meter om een diepe bal te halen. Welke CLUKS-factor staat hier centraal? Licht je antwoord kort toe.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 2
Snelheid
Bij een korte sprint van 10 meter gaat het vooral om zo snel mogelijk versnellen. Uithoudingsvermogen is hier nauwelijks van belang, omdat de inspanning heel kort duurt.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 3
Meerkeuze – conditie en fitheid
Welke uitspraak is juist?
A. Fitheid gaat alleen over uithoudingsvermogen
B. Conditie en fitheid betekenen precies hetzelfde
C. Fitheid is breder dan alleen conditie
D. Conditie heeft niets met gezondheid te maken
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 3
C. Fitheid is breder dan alleen conditie
Fitheid omvat meerdere onderdelen, zoals kracht, lenigheid en coördinatie. Conditie wordt vaak smaller gebruikt, vooral voor het lichamelijk prestatievermogen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke CLUKS-factor past het best bij een hockeyer die snel moet wenden?
Lenigheid
Coördinatie
Kracht
Uithoudingsvermogen
Wenden vraagt om het goed afstemmen van bewegingen en balans. Lenigheid helpt wel mee, maar is niet de hoofdzaak.
Begrippen toepassen
Bij fitheid kijk je naar meer dan alleen conditie. Ook coördinatie en kracht kunnen belangrijk zijn. In CLUKS staat de U voor uithoudingsvermogen.
Controleer of leerlingen het verschil tussen fitheid als breed begrip en conditie als smaller begrip herkennen.
Vraag 4
Open vraag – SMART
Een leerling zegt: "Ik wil beter worden in hardlopen."
Leg uit waarom dit nog geen SMART-doel is.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 4
Dit is nog geen SMART-doel
Het doel is niet specifiek en niet meetbaar. Ook ontbreekt een duidelijke termijn, waardoor je niet goed kunt controleren of het doel is gehaald.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 5
Open vraag – SMART
Maak van dit doel een SMART-doel voor een zwemmer:
"Ik wil mijn conditie verbeteren."
Meerdere goede antwoorden mogelijk. Let op specifiek, meetbaar en tijdgebonden.
Antwoord 5
Voorbeeld van een goed SMART-doel
Over 6 weken zwem ik 400 meter borstcrawl 30 seconden sneller dan nu.
Dit doel is specifiek, meetbaar en tijdgebonden. Andere goede SMART-formuleringen zijn ook juist als alle onderdelen duidelijk aanwezig zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is 'ik wil fitter worden' geen SMART-doel?
Goede antwoorden noemen dat het doel niet specifiek, niet meetbaar en/of niet tijdgebonden is. Acceptabel en realistisch kunnen ook genoemd worden.
Welk doel is het meest SMART geformuleerd?
Ik wil vaker trainen
Ik wil sneller zwemmen
Ik wil over 5 weken 200 m 10 sec sneller zwemmen
Ik wil mijn conditie verbeteren
Alleen optie 3 is specifiek, meetbaar en tijdgebonden. De andere opties blijven te algemeen.
Vraag 6
Meerkeuze – validiteit
Een docent wil lenigheid meten, maar laat leerlingen alleen een 20 meter sprint doen. Wat is dan het grootste probleem?
A. De test is niet objectief
B. De test is niet valide
C. De test is niet betrouwbaar
D. De test is te zwaar
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 6
B. De test is niet valide
De test meet sprintvermogen en geen lenigheid. Een valide test moet echt meten wat je wilt onderzoeken.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 7
Open vraag – betrouwbaarheid
Bij een beep test gebruikt de ene docent een luid muzieksysteem en de andere docent een telefoon die slecht hoorbaar is. Leg uit waarom dit de betrouwbaarheid kan verlagen.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 7
De betrouwbaarheid daalt
Leerlingen krijgen de piepjes niet onder dezelfde omstandigheden te horen. Daardoor kunnen de resultaten verschillen door de uitvoering van de test en niet door echte verschillen in conditie.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 8
Meerkeuze – objectiviteit
Wanneer is een test het meest objectief?
A. Als de uitslag afhangt van de mening van de tester
B. Als iedereen de uitslag zelf mag schatten
C. Als de score volgens vaste regels wordt bepaald
D. Als alleen sportieve leerlingen meedoen
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 8
C. Als de score volgens vaste regels wordt bepaald
Objectiviteit betekent dat de uitslag zo min mogelijk afhangt van de beoordelaar. Bij A en B speelt persoonlijke inschatting juist een grote rol.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 9
Open vraag – uitvoerbaarheid
Noem twee redenen waarom een test in de gymles uitvoerbaar moet zijn.
Voorbeelden: tijd, materiaal, ruimte, veiligheid, groepsgrootte.
Antwoord 9
Mogelijke antwoorden
Een test moet passen binnen de beschikbare tijd en ruimte. Ook moet er genoeg materiaal zijn en moet de test veilig en praktisch uitvoerbaar zijn voor de hele groep.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het grootste probleem als 2 testers anders beoordelen?
Validiteit
Objectiviteit
Lenigheid
HFmax
Als de uitslag afhangt van de beoordelaar, ontbreekt objectiviteit. Validiteit gaat over of je meet wat je wilt meten.
Testkwaliteit
Een test is valide als hij echt meet wat je wilt weten. Een test is betrouwbaar als je bij herhaling ongeveer dezelfde uitslag krijgt. Een test is objectief als de beoordeling niet afhangt van de tester.
Laat leerlingen de drie begrippen scherp uit elkaar houden.
Noem 2 eisen voor een uitvoerbare fitheidstest
Verwachte elementen: tijd, ruimte, materiaal, veiligheid en uitvoerbaar voor een groep. Twee goed uitgewerkte redenen zijn voldoende.
Vraag 10
Meerkeuze – antropometrische eigenschappen
Welke meting hoort bij antropometrische eigenschappen?
A. Reactietijd
B. Lichaamslengte
C. Sprinttijd
D. Hartslag tijdens inspanning
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 10
B. Lichaamslengte
Antropometrische eigenschappen gaan over bouw en afmetingen van het lichaam. Reactietijd, sprinttijd en hartslag zijn prestatie- of fysiologische gegevens.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 11
Open vraag – Eurofit-test
Noem één test uit de Eurofit-testbatterij en geef aan welke eigenschap daarmee wordt gemeten.
Voorbeelden: sit-and-reach = lenigheid, shuttle run = snelheid/wendbaarheid, plate tapping = armsnelheid, standing broad jump = explosieve kracht.
Antwoord 11
Voorbeelden
Sit-and-reach meet lenigheid.
Standing broad jump meet explosieve kracht.
Ook andere juiste combinaties uit de Eurofit-test zijn goed.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 12
Meerkeuze – maximale en submaximale testen
Welke uitspraak is juist?
A. Bij een maximale test stop je ruim voor je grens
B. Een submaximale test vraagt altijd een bloedmeting
C. Een maximale test gaat door tot de hoogste inspanning
D. Een submaximale test is altijd onbetrouwbaar
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 12
C. Een maximale test gaat door tot de hoogste inspanning
Bij een maximale test probeer je de grens te bereiken. Een submaximale test blijft onder die grens en is dus niet automatisch onbetrouwbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Welke combinatie past goed bij de Eurofit-test?
Sit-and-reach – lenigheid
Beep test – reactietijd
Sprint 20 m – lichaamslengte
BMI – armsnelheid
Sit-and-reach meet lenigheid. De andere combinaties koppelen test en eigenschap onjuist.
Meten van het lichaam
Antropometrische eigenschappen gaan over de bouw en afmetingen van het lichaam. Voorbeelden zijn lichaamslengte en gewicht. Dit zijn geen prestaties zoals sprinttijd of reactietijd.
Benadruk het verschil tussen lichaamskenmerken en prestatiegegevens.
Welke inspanning is meestal submaximaal?
100 m voluit
Beep test tot uitputting
Fietsen op stevig tempo onder je grens
Eindsprint bergop
Submaximaal betekent onder de maximale grens blijven. Een stevig maar vol te houden tempo past daarbij.
Vraag 13
Open vraag – ATP
Wat is de functie van ATP in het lichaam tijdens bewegen?
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 13
ATP levert direct energie aan spieren
Spieren gebruiken ATP om te kunnen samentrekken. De voorraad ATP is klein, daarom moet het lichaam steeds nieuwe ATP aanvullen via energiesystemen.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 14
Meerkeuze – energiesystemen
Welk energiesysteem levert vooral energie bij een explosieve tennisservice van enkele seconden?
A. Aerobe systeem
B. Anaerobe alactische systeem
C. Anaerobe lactische systeem
D. Vetverbranding
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 14
B. Anaerobe alactische systeem
Bij een zeer korte, explosieve actie wordt vooral dit systeem gebruikt. Het aerobe systeem is te traag en het lactische systeem speelt meer mee bij iets langere intensieve inspanningen.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 15
Open vraag – energiesystemen
Een wielrenner rijdt 45 minuten in een stevig maar vol te houden tempo. Welk energiesysteem overheerst? Leg kort uit.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 15
Het aerobe systeem overheerst
Bij een langdurige inspanning met een tempo dat vol te houden is, levert het lichaam vooral energie met zuurstof. De korte anaerobe systemen kunnen dat niet lang genoeg volhouden.
Deze slide heeft geen instructies
Welk systeem overheerst bij 8 seconden voluit sprinten?
Aerobe systeem
Anaerobe lactische systeem
Anaerobe alactische systeem
Vetverbranding
Bij zeer korte, explosieve inspanning overheerst het anaerobe alactische systeem.
Waarom moet ATP steeds opnieuw worden aangevuld?
Verwachte elementen: ATP levert direct energie voor spiercontractie; voorraad is klein; daarom moet ATP steeds worden aangevuld.
Energie bij inspanning
Bij een lange duurinspanning overheerst meestal het aerobe systeem. Bij een korte, zware inspanning van wat langere duur speelt het lactische systeem een grotere rol. Voor elke spieractie is ATP direct nodig.
Laat leerlingen duur en intensiteit koppelen aan het juiste energiesysteem.
Vraag 16
Rekenvraag – HFmax
Bereken de HFmax van een leerling van 17 jaar met de formule:
HFmax = 220 - leeftijd
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 16
203 slagen per minuut
220 - 17 = 203. Dit is een schatting van de maximale hartfrequentie.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 17
Rekenvraag – trainingszone
Een hardloper is 16 jaar. In welke hartslagzone traint hij ongeveer op 70% van HFmax?
Gebruik: HFmax = 220 - leeftijd
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 17
Ongeveer 143 slagen per minuut
HFmax = 220 - 16 = 204. 70% van 204 is 142,8, dus afgerond 143 slagen per minuut.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 18
Rekenvraag – trainingszone
Een hockeyspeler van 18 jaar moet trainen tussen 60% en 80% van HFmax. Bereken deze hartslagzone.
Gebruik: HFmax = 220 - leeftijd
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 18
Tussen ongeveer 121 en 162 slagen per minuut
HFmax = 220 - 18 = 202. 60% van 202 is 121,2 en 80% van 202 is 161,6, dus afgerond 121 tot 162.
Deze slide heeft geen instructies
HFmax van 15 jaar?
220 - 15 = 205. Exact antwoord moet kort zijn.
Een zwemmer is 17 jaar. Wat is 80% van HFmax ongeveer?
146
162
176
203
HFmax = 220 - 17 = 203. 80% daarvan is ongeveer 162.
Wat vind jij het lastigst bij HFmax-vragen?
HFmax uitrekenen
Procenten nemen
Afronden
Zone noteren
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 19
Open vraag – FITT-principe
Noem waar de vier letters van FITT voor staan.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 19
Frequentie, Intensiteit, Tijd en Type
Met deze vier onderdelen kun je een training opbouwen en aanpassen. Ze helpen om een trainingsplan gericht te maken.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 20
Open vraag – trainingsadvies
Een beginnende hardloper wil zijn uithoudingsvermogen verbeteren. Geef één passend trainingsadvies met het FITT-principe.
Meerdere antwoorden mogelijk, bijvoorbeeld 3x per week 20-30 min rustig duurtempo.
Antwoord 20
Voorbeeld van passend advies
Train 3 keer per week 25 minuten in een rustig duurtempo. Dit past bij het verbeteren van het aerobe uithoudingsvermogen en is haalbaar voor een beginner.
Deze slide heeft geen instructies
FITT-principe
Met het FITT-principe plan je training. De F staat voor frequentie, de I voor intensiteit, de T voor tijd en de laatste T voor type.
Dit is een begrippencheck na de reken- en trainingsblokken.
Geef FITT-advies voor betere conditie bij een beginner
Goede antwoorden geven een passend advies met minstens 2 FITT-elementen, bijvoorbeeld 2-3 keer per week 20-30 min rustig fietsen of lopen.
Vraag 21
Meerkeuze – overload en gewenning
Waarom moet een training na een tijd zwaarder of anders worden gemaakt?
A. Anders treedt gewenning op
B. Anders wordt training onveilig
C. Anders werkt supercompensatie direct niet meer
D. Anders daalt HFmax
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 21
A. Anders treedt gewenning op
Bij dezelfde trainingsprikkel went het lichaam en neemt de vooruitgang af. Met overload verhoog je de prikkel weer op een verantwoorde manier.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 22
Open vraag – supercompensatie
Leg kort uit wat supercompensatie betekent.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 22
Na herstel tijdelijk sterker dan eerst
Na een training herstelt het lichaam zich niet alleen, maar kan het tijdelijk op een hoger niveau komen. Als je op het juiste moment weer traint, kun je vooruitgang boeken.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 23
Open vraag – specificiteit / trainingsadvies
Een voetballer wil sneller worden in korte sprints. Waarom is een lange rustige duurloop daarvoor minder specifiek?
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 23
Omdat de trainingsvorm niet goed past bij het doel
Een lange rustige duurloop traint vooral het aerobe uithoudingsvermogen. Voor korte sprints moet je juist trainen met korte, explosieve inspanningen die lijken op de wedstrijdsituatie.
Deze slide heeft geen instructies
Welke training past het best bij een tennisser die sneller wil reageren?
Lange duurloop
Korte reactiesprints
Rustig uitfietsen
Wandelen bergop
Door specificiteit kies je een trainingsvorm die lijkt op de sportactie.
Wat gebeurt er bij supercompensatie?
Verwachte elementen: na training eerst vermoeid/herstel, daarna tijdelijk hoger niveau dan eerst; op dat moment opnieuw trainen geeft vooruitgang.
Vraag 24
Meerkeuze – spiervezeltypen
Welke spiervezels passen het best bij een 100 meter sprint?
A. Langzame type I-vezels
B. Snelle type II-vezels
C. Alleen rode vezels
D. Alleen spiervezels met veel zuurstof
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 24
B. Snelle type II-vezels
Deze vezels leveren snel veel kracht en passen bij explosieve inspanningen. Type I-vezels zijn juist meer geschikt voor langdurige inspanning.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 25
Open vraag – spierpijn
Wat is het verschil tussen acute spierpijn en vertraagde spierpijn?
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord 25
Acute spierpijn voel je tijdens of direct na inspanning, vertraagde spierpijn later
Acute spierpijn ontstaat meteen tijdens of vlak na de belasting. Vertraagde spierpijn ontstaat meestal pas uren later of de volgende dag.
Deze slide heeft geen instructies
Welke klacht past het best bij vertraagde spierpijn?
Pijn tijdens de sprint
Pijn direct na warming-up
Pijn de volgende dag
Steken tijdens het lopen
Vertraagde spierpijn ontstaat meestal uren later of de dag erna.
Spiervezels en spierpijn
Een 100 meter sprinter gebruikt relatief veel type II-vezels. Die vezels leveren snel veel kracht. Spierpijn die pas later opkomt heet vertraagde spierpijn.
Controleer of leerlingen sprint koppelen aan snelle vezels en het verschil in spierpijn kennen.
Wat neem jij mee uit deze oefenles?
Vrije reflectie. Laat leerlingen één concreet begrip of inzicht noemen.
Welk onderdeel vind jij nog het lastigst?
Vrije reflectie over moeilijkheden. Handig voor de docent om laatste uitleg te kiezen.
Wat hielp jou vandaag het meest bij het begrijpen?
Vrije reflectie op leerstrategie of werkvorm.
Begrippenlijst
CLUKS - Verzamelnaam voor coördinatie, lenigheid, uithoudingsvermogen, kracht en snelheid
Fitheid - De mate waarin iemand lichamelijk geschikt is om te presteren
SMART-doel - Doel dat specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden is
Validiteit - De mate waarin een test meet wat je wilt meten
Betrouwbaarheid - De mate waarin een test bij herhaling dezelfde uitslag geeft
Objectiviteit - De mate waarin een uitslag onafhankelijk is van de beoordelaar
Uitvoerbaarheid - De mate waarin een test praktisch, veilig en haalbaar is
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Antropometrische eigenschappen - Kenmerken van lichaamsbouw en lichaamsafmetingen
Eurofit-test - Testbatterij om verschillende onderdelen van fitheid te meten
ATP - Stof die direct energie levert voor spierarbeid
HFmax - Maximale hartfrequentie, vaak geschat met 220 min leeftijd
Trainingszone - Hartslaggebied waarin je traint voor een bepaald doel
FITT-principe - Manier om training te plannen met frequentie, intensiteit, tijd en type
Overload - Het zwaarder maken van training om vooruitgang uit te lokken
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Supercompensatie - Tijdelijke verbetering van belastbaarheid na herstel
Gewenning - Minder trainingseffect door steeds dezelfde prikkel
Specificiteit - Training werkt het best als die lijkt op het doel of de sportprestatie
Spiervezeltypen - Verschillende soorten spiervezels met andere eigenschappen
Acute spierpijn - Spierpijn tijdens of direct na inspanning
Vertraagde spierpijn - Spierpijn die pas uren later ontstaat
Energiesystemen - Systemen waarmee het lichaam ATP aanvult tijdens inspanning
Deze slide heeft geen instructies