1.5 Nederland boven de zeespiegel
Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.
Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.
Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.
Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.
1.5 Nederland boven de zeespiegel
Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.
Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.
Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.
Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Het doucheputje
Wat wordt hiermee bedoeld? (Aardrijkskundig gezien).
Deze slide heeft geen instructies
Wat wordt bedoeld met de uitdrukking: Nederland is het doucheputje van Europa?
Deze slide heeft geen instructies
Stroomgebieden rivieren
Stroomstelsel
Een hoofdrivier met al zijn zijrivieren.
Het gebied dat afwatert op één hoofdrivier noemen we het stroomgebied.
Het stroomgebied wordt gescheiden van een ander stroomgebied door een waterscheiding. Dit is bijvoorbeeld een gebergte.
Deze slide heeft geen instructies
Twee rivieren hebben in hun stroomgebieden de afgelopen miljoenen jaren een dik pak zand en grind in Nederland neergelegd.
Welke twee rivieren zijn dat?
Rijn
Maas
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent de afkorting "NAP"?
Nieuw Amsterdams Polder
Nieuw Amsterdams Peil
Normaal Amsterdams Polder
Normaal Amsterdams Peil
Deze slide heeft geen instructies
Hoog-Nederland
Alles boven +1m boven NAP
Normaal Amsterdams Peil
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor bestaat Nederland aan de oppervlakte uit zand en klei en niet uit gesteente?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom hebben we hoogteverschillen in Nederland?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hebben deze plaatjes met elkaar te maken?
minute
second
De grafiek links toont hoe de temperatuur door de jaren heen schommelde. In de ijstijden duwden gletsjers zand en stenen op, wat stuwwallen en hoger land maakte (zie de kaart).
De hunebedden zijn gemaakt van grote zwerfstenen die door de gletsjers naar Nederland zijn gebracht.
Heidevelden en zandverstuivingen (de natuur op de foto's) zijn ontstaan door deze ijstijden en later door de wind en mensen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
NL: ~150.000 jaar geleden
Deze slide heeft geen instructies
De verschillende ijstongen (A) duwden de grond aan de
voorkant en aan de zijkanten op tot (B) stuwwallen.
(C) smeltwaterdal:
De stuwwallen bestaan uit zand en riviergrind. Dit zand en riviergrind is door (voorlopers van) de Rijn en de Maas overal in Nederland afgezet.
A
B
C
Deze slide heeft geen instructies
Stuwwal
Deze slide heeft geen instructies
Het landijs kwam in Nederland tot de denkbeeldige lijn: Haarlem – Utrecht – Nijmegen.
We noemen deze lijn de HUN-lijn.
Deze slide heeft geen instructies
Smeltwaterdalen
Gaten in stuwwallen die ontstonden door erosie van smeltwater .
Wanneer ontstonden deze smeltwaterdalen?
Deze slide heeft geen instructies
Zwerfkei
Keileem; mix van klei, leem zand en grind. Hard
Deze slide heeft geen instructies
Zet de tekst in de juiste volgorde
1.
2.
3.
4.
5.
Rivier legt materiaal neer; dik pakket zand en klei
Gletsjer vanuit Scandinavie komt richting Nederland
Gletsjer werkt als een bulldozer en schuift materiaal voor zich uit, stuwwallen vormen
Onder het ijs is al het materiaal verpulverd, dit vormt een dikke laag materiaal
Er ontstaat een dikke laag die keileem wordt genoemd en bestaat uit ongesorteerd materiaal
Deze slide heeft geen instructies
IJstong
Smeltwaterdal
Stuwwal
Deze slide heeft geen instructies
Waarom kun je in Brabant en Limburg geen Hunebedden vinden?
Deze slide heeft geen instructies
1.5 Nederland boven de zeespiegel
Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.
Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.
Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.
Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.
Deze slide heeft geen instructies
Vul de ontbrekende woorden in over de vorming van Oost- en Hoog-Nederland
De bovenste lagen van de Nederlandse ondergrond zijn voor een groot deel gevormd door rivieren. In de stroomgebieden van voorlopers van de Rijn en de Maas werd veel zand en grind afgezet, waardoor Nederland een grote delta werd. Het hogere deel van Nederland, dat van Noord-Brabant tot Drenthe loopt, noemen we Hoog-Nederland. Tijdens de een-na-laatste ijstijd, het Saalien, schoof landijs vanuit Scandinavië richting Nederland. Door de kracht van het ijs werden heuvels opgestuwd; die noemen we stuwwallen. Grote keien die door het ijs uit Scandinavië zijn meegevoerd en later zijn achtergebleven, heten zwerfstenen. Fijn vermalen gesteente dat onder het ijs samengedrukt werd, noemen we keileem.
Deze slide heeft geen instructies
De laatste ijstijd, ca 20.000 jaar geleden (Weichselien)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De Noordzee gedurende de laatste ijstijd (Weichselien)
Het landijs bereikte Nederland deze keer niet, maar had wel invloed op ons landschap
Deze slide heeft geen instructies
Wind blaast over de kale/droge Noordzeebodem en neemt kleine zanddeeltjes mee.
Afzetting van dekzand (vwo-begrip)
(zand dat tijdens de laatste ijstijd door wind is afgezet en een deklaag vormt op de ondergrond.
Deze slide heeft geen instructies
Grondsoorten in Nederland
Deze slide heeft geen instructies
Het lösslandschap - Zuid Limburg
Löss is een fijn zand dat bestaat uit heel kleine stofdeeltjes.
Korrelgrootte tussen zand en klei in
Deze slide heeft geen instructies
Vruchtbaarheid:
Zand
Löss
Klei
Deze slide heeft geen instructies
Vroeger gebruikten de boeren schapenmest.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Bemesting:
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan het dat de wind zo gemakkelijk het dekzand kon meenemen en neerleggen?
Er stond een extreem harde wind tijdens de ijstijd.
Doordat het hele landschap plat gebulldozerd was door de ijsstong.
Er heerste een poolklimaat en dus was er weinig begroeiing.
Deze slide heeft geen instructies
Hoog-Nederland en het landschap in het zuiden van Nederland
Archeologen denken dat Hoog-Nederland al duizenden jaren werd bewoond. Mensen vestigden zich daar onder meer omdat de hogere ligging meer veiligheid bood bij overstromingen. Eerst leefden bewoners als jagers in de bossen, maar later gingen zij ook akkers aanleggen. Dat was lastig, omdat zandgrond van nature weinig vruchtbaar is. De schapen graasden overdag op de hei en de koeien op het weiland. 's Nachts werd het mest verzameld in het esdorp. In de twintigste eeuw veranderde het landschap opnieuw door de komst van kunstmest.
Deze slide heeft geen instructies