1.5 Nederland boven de zeespiegel

1.5 Nederland boven de zeespiegel

  1. Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.

  2. Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.

  3. Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.

  4. Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

1.5 Nederland boven de zeespiegel

  1. Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.

  2. Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.

  3. Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.

  4. Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Het doucheputje 

Wat wordt hiermee bedoeld? (Aardrijkskundig gezien).

Deze slide heeft geen instructies

Wat wordt bedoeld met de uitdrukking: Nederland is het doucheputje van Europa?

Deze slide heeft geen instructies

Stroomgebieden rivieren

Stroomstelsel

Een hoofdrivier met al zijn zijrivieren.


Het gebied dat afwatert op één hoofdrivier noemen we het stroomgebied.


Het stroomgebied wordt gescheiden van een ander stroomgebied door een waterscheiding. Dit is bijvoorbeeld een gebergte. 

Deze slide heeft geen instructies

Twee rivieren hebben in hun stroomgebieden de afgelopen miljoenen jaren een dik pak zand en grind in Nederland neergelegd.

Welke twee rivieren zijn dat?

  • Rijn

  • Maas


Deze slide heeft geen instructies

Wat betekent de afkorting "NAP"?

A

Nieuw Amsterdams Polder

B

Nieuw Amsterdams Peil

C

Normaal Amsterdams Polder

D

Normaal Amsterdams Peil

Deze slide heeft geen instructies

Hoog-Nederland

Alles boven +1m boven NAP

Normaal Amsterdams Peil

Deze slide heeft geen instructies

Waardoor bestaat Nederland aan de oppervlakte uit zand en klei en niet uit gesteente?

Deze slide heeft geen instructies

Waarom hebben we hoogteverschillen in Nederland? 

Deze slide heeft geen instructies

Wat hebben deze plaatjes met elkaar te maken?

1

minute

00

second

De grafiek links toont hoe de temperatuur door de jaren heen schommelde. In de ijstijden duwden gletsjers zand en stenen op, wat stuwwallen en hoger land maakte (zie de kaart).


De hunebedden zijn gemaakt van grote zwerfstenen die door de gletsjers naar Nederland zijn gebracht.


Heidevelden en zandverstuivingen (de natuur op de foto's) zijn ontstaan door deze ijstijden en later door de wind en mensen.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

NL: ~150.000 jaar geleden

Deze slide heeft geen instructies

De verschillende ijstongen  (A) duwden de grond aan de  

voorkant en aan de zijkanten op tot  (B) stuwwallen. 


(C) smeltwaterdal:


De stuwwallen bestaan ​​uit zand en riviergrind. Dit zand en riviergrind is door (voorlopers van) de Rijn en de Maas overal in Nederland afgezet.


A

B

C

Deze slide heeft geen instructies

Stuwwal

Deze slide heeft geen instructies

Het landijs kwam in Nederland tot de denkbeeldige lijn: Haarlem – Utrecht  – Nijmegen. 

We noemen deze lijn de HUN-lijn.


Deze slide heeft geen instructies

Smeltwaterdalen 

Gaten in stuwwallen die ontstonden door erosie van smeltwater .


Wanneer ontstonden deze smeltwaterdalen?

Deze slide heeft geen instructies

Zwerfkei

Keileem; mix van klei, leem zand en grind. Hard

Deze slide heeft geen instructies

Zet de tekst in  de juiste volgorde

1.

2.

3.

4.

5.

Rivier legt materiaal neer; dik pakket zand en klei

Gletsjer vanuit Scandinavie komt richting Nederland

Gletsjer werkt als een bulldozer en schuift materiaal voor zich uit, stuwwallen vormen

Onder het ijs is al het materiaal verpulverd, dit vormt een dikke laag materiaal

Er ontstaat een dikke laag die keileem wordt genoemd en bestaat uit ongesorteerd materiaal

Deze slide heeft geen instructies




IJstong

Smeltwaterdal

Stuwwal

Deze slide heeft geen instructies

Waarom kun je in Brabant en Limburg geen Hunebedden vinden?

Deze slide heeft geen instructies

1.5 Nederland boven de zeespiegel

  1. Ik kan Nederlandse sedimentatiegebieden herkennen en verklaren.

  2. Ik kan Hoog-Nederland op een kaart aanwijzen.

  3. Ik kan landschapskenmerken van Hoog-Nederland herkennen en verklaren.

  4. Ik kan verklaren hoe rivieren en landijs verschillende sedimenten hebben afgezet.

Deze slide heeft geen instructies

Vul de ontbrekende woorden in over de vorming van Oost- en Hoog-Nederland

De bovenste lagen van de Nederlandse ondergrond zijn voor een groot deel gevormd door rivieren. In de stroomgebieden van voorlopers van de Rijn en de Maas werd veel zand en grind afgezet, waardoor Nederland een grote delta werd. Het hogere deel van Nederland, dat van Noord-Brabant tot Drenthe loopt, noemen we Hoog-Nederland. Tijdens de een-na-laatste ijstijd, het Saalien, schoof landijs vanuit Scandinavië richting Nederland. Door de kracht van het ijs werden heuvels opgestuwd; die noemen we stuwwallen. Grote keien die door het ijs uit Scandinavië zijn meegevoerd en later zijn achtergebleven, heten zwerfstenen. Fijn vermalen gesteente dat onder het ijs samengedrukt werd, noemen we keileem.

rivieren
grind
delta
Hoog-Nederland
Saalien
landijs
stuwwallen
zwerfstenen
keileem
duinen
laagveen
Weichselien
dijken
löss
wadplaten
klei

Deze slide heeft geen instructies

De laatste ijstijd, ca 20.000 jaar geleden (Weichselien)

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De Noordzee gedurende de laatste ijstijd (Weichselien)

Het landijs bereikte Nederland deze keer niet, maar had wel invloed op ons landschap

Deze slide heeft geen instructies

Wind blaast over de kale/droge Noordzeebodem en neemt kleine zanddeeltjes mee. 

Afzetting van dekzand (vwo-begrip)

(zand dat tijdens de laatste ijstijd door wind is afgezet en een deklaag vormt op de ondergrond.

Deze slide heeft geen instructies

Grondsoorten in Nederland

Deze slide heeft geen instructies

Het lösslandschap - Zuid Limburg 

  • Löss is een fijn zand dat bestaat uit heel kleine stofdeeltjes.

  • Korrelgrootte tussen zand en klei in

Deze slide heeft geen instructies

Vruchtbaarheid:

Zand

Löss

Klei

Deze slide heeft geen instructies

Vroeger gebruikten de boeren schapenmest.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Bemesting:

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kan het dat de wind zo gemakkelijk het dekzand kon meenemen en neerleggen?

A

Er stond een extreem harde wind tijdens de ijstijd.

B

Doordat het hele landschap plat gebulldozerd was door de ijsstong.

C

Er heerste een poolklimaat en dus was er weinig begroeiing.

D


Deze slide heeft geen instructies

Hoog-Nederland en het landschap in het zuiden van Nederland

Archeologen denken dat Hoog-Nederland al duizenden jaren werd bewoond. Mensen vestigden zich daar onder meer omdat de hogere ligging meer veiligheid bood bij overstromingen. Eerst leefden bewoners als jagers in de bossen, maar later gingen zij ook akkers aanleggen. Dat was lastig, omdat zandgrond van nature weinig vruchtbaar is. De schapen graasden overdag op de hei en de koeien op het weiland. 's Nachts werd het mest verzameld in het esdorp. In de twintigste eeuw veranderde het landschap opnieuw door de komst van kunstmest.

Hoog-Nederland
overstromingen
akkers
zandgrond
schapen
koeien
esdorp.
kunstmest
klei
rivieren
veen
graan
bos
stuwwal

Deze slide heeft geen instructies