Spijsverteringsstelsel - deel 2
Spijsverteringsstelsel
Deel 2
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Spijsverteringsstelsel
Deel 2
Leerdoelen
Je kunt beschrijven wat de bouw en functie is van de dunne en dikke darm.
Je kunt beschrijven wat de bouw en functie is van alvleesklier, de lever en galwegen.
Je kunt uitleggen hoe is buikvlies ligt ten opzichte van de organen, hoe het is opgebouwd en wat de functie is.
Wat weet je nog van deel 1
Dunne darm (intestinum teneu)
In de dunne darm (intestinum tenue) vindt het laatste gedeelte van de vertering plaats en worden de voedingsstoffen actief opgenomen.
De dunne darm is ongeveer zes meter lang en heeft een gladde buitenkant. Er zijn drie gedeelten:
twaalfvingerige darm (duodenum);
nuchtere darm (jejunum);
kronkeldarm (ileum).
Twaalfvingerige darm (duodenum)
De twaalfvingerige darm heet zo, omdat de lengte twaalf duimbreedtes is: ongeveer twintig tot vijfentwintig centimeter.
In de twaalfvingerige darm mondt de Papil van Vater. Hier monden de alvleesklier en de galbuis samen uit in de darm.
De aanwezigheid van de voedselbrij in de twaalfvingerige darm stimuleert de alvleesklier om drie soorten enzymen af te scheiden:
Amylase: voor de vertering van het zetmeel;
Trypsine: om eiwitten af te breken;
Lipase: die de vetten verteert.
Hoe lang is de dunne darm ongeveer?
Nuchtere darm & kronkeldarm
Nuchtere darm: heeft deze naam gekregen, omdat dit gedeelte van de darmen meestal leeg is bij lijkschouwing.
Kronkeldarm: de naam verwijst naar de vele kronkels die dit stuk vertoont. De kronkeldarm komt in de rechteronderbuik uit in de dikke darm.
Bouw van de dunne darm
De bouw van de dunne darm is erop gericht om de verteerde voedingsstoffen op te nemen (resorberen) en vervolgens af te geven aan het bloed.
De opnamecapaciteit komt als volgt tot stand:
Darmplooien: bevorderen de vermenging van de darminhoud met de verteringssappen.
Darmvlokken (villi): talloze uitstulpingen in de darmwand, ieder met eigen bloedvoorziening, zenuwtakje en een lymfevaatje.
Microvilli: De celwand van elke cel is aan de kant van de darmholte gestulpt: de zogenoemde microvilli. Dit ziet er onder de microscoop uit als een soort borsteltje.
Dwarsdoorsnede dunne darm
Dikke darm
De dikke darm (colon) is het laatste deel van het spijsverteringskanaal.
Tussen de dunne darm en de dikke darm bevindt zich een plooi die als een klep werkt, de klep van Bauhin. Dit zorgt ervoor dat de spijsverteringsresten niet kunnen terug stromen naar de dunne darm.
Onder de klep van Bauhin ligt een stukje dikke darm dat blind eindigt: de blindedarm (coecum). Aan de blindedarm zit een wormvormig aanhangsel (appendix)
Indeling
De dikke darm bestaat uit:
Blinde darm
Wormvorming aanhangsel
Opstijgende darm
Dwarse darm
Afdalende darm
S-vormige darm
Endeldarm
Wormvorming aanhangsel: veilige haven voor bacteriën van de normale darmflora, van waaruit na een episode van infectueuze diarree de darm weer met de eigen flora kan worden gekoloniseerd zodat er een sneller herstel kan optreden.
Functie dikke darm
Indikken van de voedselbrij: De dikke darm onttrekt het meeste water en een aantal zouten aan deze brij.
Vertraging passage: Door de insnoeringen in de darmholte vertraagt de passage van onverteerbare resten, zodat de opname van water en zouten zo volledig mogelijk verloopt.
Opname van vitamine K: De voedingsresten in de dikke darm vormen een voedingsbodem voor een speciaal soort bacteriën: de colibacteriën (darmflora).
Tijdens de groei van de colibacteriën wordt als bijproduct vitamine K gevormd. Deze productie is een belangrijke bron van vitamine K voor je lichaam, omdat je deze vitamine zelf niet kunt aanmaken. Vitamine K heb je nodig bij de bloedstolling.
Bij een blindedarm-ontsteking heb je meestal pijn rechtsonder in je buik.
Juist
Onjuist
Answer C
Answer D
Alvleesklier (pancreas)
De exocriene functie van de alvleesklier bestaat uit de productie van verteringssappen. De belangrijkste werkzame stoffen in deze sappen zijn:
Trypsine (eiwitsplitsers): splitst grotere eiwitten in kleinere eiwitketens.
Lipase (vetsplitsers): splitst vetten in glycerol (vochtvasthoudende stofje) en vetzuren.
Amylase: zet zetmeel om in kleinere suikers.
Natriumbicarbonaat: neutraliseert en ontzuurt de zure voedselbrij die uit de maag komt.
De stoffen/enzymen worden pas in de darmholte geactiveerd.
De lever (hepar)
De lever ligt in het rechterbovenbuik. Levercellen filteren voedingsstoffen uit het bloed en zetten deze om naar stoffen die je lichaam nodig heeft. Drie leveraders vervoeren het bloed van de lever naar de onderste holle ader en vandaaruit naar de grote lichaamscirculatie.
Twee grote bloedvaten vervoeren bloed naar de lever:
Leverslagader: met zuurstofrijk bloed om de levercellen van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien
Poortader: waarin het zuurstofarme bloed van het spijsverteringskanaal wordt vervoerd, maar dat rijk is aan voedingsstoffen die in maag en darmen zijn opgenomen
Functies van de lever
De lever heeft vele functies, deze zijn als volgt te delen:
suikerstofwisseling
eiwitstofwisseling
vetstofwisseling
galproductie
opslag van stoffen
ontgiften van stoffen
warmteproductie
De galblaas
De galblaas is een opslagplaats voor gal. Als er een vetrijke voedselbrij in de twaalfvingerige darm komt, dan is dit een prikkel voor de galblaas op de gal te lozen.
De galvloeistof heeft een aantal belangrijke functies:
afvoer van giftige stoffen, bijvoorbeeld bilirubine.
bevordering van de vetstofwisseling, door het kleiner maken van vetbolletjes.
opname van vetoplosbare stoffen in de darm bevorderen (galzouten), zoals cholesterol en de vitaminen A, D, E en K.
Buikholte en buikvlies (peritoneum)
De buikholte is aan de binnenzijde bedekt door het buikvlies (peritoneum).
De functie van het buikvlies is om de organen op hun plaats te houden.
In het buikvlies liggen:
De maag
Lever
Galblaas
Nuchtere darm
Kronkeldarm
Het dwarse deel van de dikke darm
Het S-vormige deel van de dikke darm.
Het grote net (omentum majus)
Een belangrijke structuur in de buikholte is het grote net (omentum majus). Het grote net is een uitstulping van het buikvlies dat als een soort schort voor de darmen hangt. Het grote net is bedekt met een dikke laag vetkwabjes. De functies van het grote net zijn:
Stootkussen, bescherming tegen geweld van buitenaf.
Isolatie, om warmteverlies tegen te gaan.
Uitbreiding van infectie voorkomen. Bij ontstekingen beweegt het grote net naar de ontstekingshaard (bv een ontstoken appendix) en legt zich om de ontstekingshaard heen (inkapselen).
Bronnen
Thiememeulenhoff – Traject – anatomie en Fysiologie N3
Module 4: Spijsverteringsstelsel
