social skills 1.2 : Non-verbale communicatie in groep en zorg

Social skills 1.2: Communicatie.

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Social skills 1.2: Communicatie.

null

Lesdoel

Ik kan herkennen en uitleggen welke rol non-verbale communicatie speelt in interacties in de klas en in de zorgsituatie.

Deze slide heeft geen instructies

Welke non-verbale signalen vallen jou vaak als eerste op?

Gebruik de woordwolk als start: laat leerlingen noemen wat zij al herkennen, zoals houding, blik, mimiek, stem of afstand.

Inhoud van deze les

  1. Wat is non-verbale communicatie?

  2. Houding en lichaamstaal in een groep

  3. Non-verbale communicatie in klas en zorg

  4. Observeren met een observatielijst

  5. Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies

30 seconds


Doel: Omschrijf zoveel mogelijk woorden zonder het woord zelf te noemen!

Spelregels:

  • Maak teams van 2–4 studenten.

  • Eén student krijgt een kaartje met begrippen.

  • Je hebt 30 seconden om de begrippen te omschrijven.

  • Je mag het woord zelf of delen van het woord niet noemen.

  • Je team probeert zoveel mogelijk woorden te raden.

  • 1 goed geraden woord = 1 punt.

  • Daarna is het volgende team aan de beurt.

🏆 Het team met de meeste punten wint!

💡 Gebruik bij het omschrijven je kennis én je communicatieve vaardigheden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is non-verbale communicatie?

  • Communicatie zonder woorden

  • Zichtbaar in houding, gebaren en mimiek

  • Ook hoorbaar in toon, tempo en stilte

  • Geeft vaak gevoel of bedoeling mee

Benadruk dat non-verbale communicatie niet alleen 'zien' is, maar ook te maken heeft met stemgebruik en afstand. Houd het breed, zonder meteen alles uit te leggen.

Meer dan woorden alleen

Woorden vertellen wat iemand zegt. Non-verbale signalen laten vaak zien hoe iemand het bedoelt. Daardoor kunnen dezelfde woorden vriendelijk, onzeker, boos of afstandelijk overkomen.

Gebruik een eenvoudig voorbeeld zoals 'Dat is prima' dat heel verschillend kan klinken of eruit kan zien.

Vormen van non-verbale communicatie

  • Gezichtsuitdrukking

  • Oogcontact

  • Lichaamshouding

  • Gebaren

  • Stemgebruik en stilte

  • Afstand tussen mensen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is dit belangrijk?

  • Mensen reageren vaak eerst op houding en uitstraling

  • Non-verbale signalen beïnvloeden vertrouwen

  • Ze helpen om gevoelens te herkennen

  • Ze kunnen woorden versterken of juist tegenspreken

Noem dat misverstanden vaak ontstaan wanneer woorden en lichaamstaal niet bij elkaar passen.

Wat laat non-verbale communicatie vooral zien naast woorden?

A

Hoe iets bedoeld is

B

Welke taal iemand spreekt

C

Hoe laat het is

D

Welke afspraak geldt

Sluit aan op de uitleg dat woorden vaak zeggen wat iemand zegt, terwijl non-verbale signalen laten zien hoe het bedoeld is.

Vul de juiste woorden in

Non-verbale communicatie is communicatie zonder . Je ziet dit bijvoorbeeld in en gebaren. Deze signalen kunnen woorden of juist tegenspreken.

Non-verbale communicatie is communicatie zonder
. Je ziet dit bijvoorbeeld in
en gebaren. Deze signalen kunnen woorden
afspraken
schrift
verzwakken
toevallig

Correcte invulling: woorden, houding, versterken.

Houding beïnvloedt de sfeer

  • Open houding nodigt uit tot contact

  • Gesloten houding kan afstand geven

  • Onrustig bewegen werkt vaak onrust in de hand

  • Rustige uitstraling kan veiligheid geven

Deze slide heeft geen instructies

Open en gesloten lichaamstaal

Open lichaamstaal past bij meedoen, luisteren en benaderbaar zijn.


Gesloten lichaamstaal zie je vaker bij spanning, onzekerheid, afweer of geen contact willen. De betekenis hangt altijd af van de situatie.

Waarschuw voor te snelle conclusies: armen over elkaar betekenen niet altijd boosheid; iemand kan ook kou hebben of zich onzeker voelen.

Sfeer in een groep

  • Veel oogcontact en gericht luisteren → betrokken sfeer

  • Wegkijken en afwenden → minder contact

  • Lachen en ontspannen houding → toegankelijke sfeer

  • Spanning in gezicht en lijf → onveilige sfeer

Gebruik de pijlen hier echt als samenvatting van zichtbaar gedrag naar groepssfeer.

Je kijkt altijd naar het geheel

Eén signaal zegt nog niet alles. Bij observeren let je op combinaties: houding, blik, stem, beweging en reactie van anderen. Zo kun je beter beschrijven hoe de sfeer in een groep ontstaat.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom kijk je bij observeren naar het geheel?

A

Omdat één signaal genoeg zegt

B

Omdat alleen stemgebruik telt

C

Omdat houding altijd alles verraadt

D

Omdat één signaal niet alles zegt

Toetst het belangrijke inzicht van slide 10: betekenis hangt af van combinaties en context.

Noem één houding die de sfeer in een groep beïnvloedt.

Bespreek antwoorden zoals: open houding nodigt uit, gesloten houding geeft afstand, onrust werkt onrust in de hand, rustige uitstraling geeft veiligheid. Laat leerlingen steeds gedrag koppelen aan sfeer.

In de klas

  • Leerlingen laten betrokkenheid zien door houding en blik

  • Een docent straalt rust of spanning uit

  • Oogcontact kan aandacht sturen

  • Afgewende houding kan wijzen op afhaken of onzekerheid

Koppel dit aan herkenbare lessituaties zoals samenwerken, instructie krijgen of klassengesprekken.

In de zorgsituatie

  • Een open houding kan vertrouwen ondersteunen

  • Rustige bewegingen kunnen veiligheid geven

  • Gezichtsuitdrukking laat betrokkenheid zien

  • Afstand en nabijheid moeten passend zijn

Houd het algemeen en passend bij de opdracht. Noem dat zorg vraagt om bewust omgaan met lichaamstaal, omdat cliënten extra gevoelig kunnen zijn voor signalen.

Verschil tussen klas en zorg

  • In de klas draait het vaak om aandacht en groepsdynamiek

  • In de zorg draait het sterk om vertrouwen en veiligheid

  • In beide situaties beïnvloedt non-verbale communicatie het contact

Laat zien dat de context verandert, maar dat de basis van observeren hetzelfde blijft.

Als woorden en signalen botsen

Soms zegt iemand iets vriendelijks, maar laat de lichaamstaal spanning of afstand zien. Dan merk je dat de boodschap dubbel wordt. Juist in klas en zorg is het belangrijk om dat verschil op te merken.

Geef eventueel een voorbeeld: iemand zegt 'het gaat goed', maar kijkt weg en spreekt zacht.

Wat is in een zorgsituatie extra belangrijk?

A

Snelle discussie

B

Vertrouwen en veiligheid

C

Strakke planning

D

Weinig oogcontact

Gebaseerd op het verschil tussen klas en zorg: in de zorg ligt de nadruk sterk op vertrouwen en veiligheid.

Vul de juiste woorden in

In de klas draait non-verbale communicatie vaak om en groepsdynamiek. In de zorg draait het sterker om en veiligheid. In beide situaties beïnvloedt non-verbale communicatie het .

In de klas draait non-verbale communicatie vaak om
en groepsdynamiek. In de zorg draait het sterker om
en veiligheid. In beide situaties beïnvloedt non-verbale communicatie het
huiswerk
afstand
rooster
schrift

Correcte invulling: aandacht, vertrouwen, contact.

Observeren is gericht kijken

  • Je kijkt bewust naar zichtbaar gedrag

  • Je noteert wat je echt waarneemt

  • Je beschrijft zonder direct te oordelen

  • Je let op situatie, persoon en reactie

Deze slide heeft geen instructies

Wat noteer je in een observatielijst?

  • Wie of welke groep je observeert

  • In welke situatie dit gebeurt

  • Welke non-verbale signalen je ziet

  • Welk effect dit lijkt te hebben op contact of sfeer

  • Eventuele veranderingen tijdens het moment

Benadruk verschil tussen waarnemen en interpreteren. 'Kijkt naar de grond' is observatie; 'is ongemotiveerd' is interpretatie.

Objectief beschrijven

Schrijf eerst op wat je ziet of hoort. Trek daarna pas een voorzichtige conclusie. Zo wordt een observatie duidelijker en betrouwbaarder.

Voorbeeld voor de docent: niet 'zij is boos', maar 'zij fronst, spreekt harder en draait zich weg'.

Van signaal naar bevinding

  • Signaal: weinig oogcontact

  • Situatie: tijdens uitleg in de klas

  • Mogelijke invloed: minder contact of onzekerheid

  • Bevinding: lichaamstaal kan betrokkenheid verlagen

Maak duidelijk dat 'mogelijke invloed' voorzichtig geformuleerd blijft. Niet doen alsof je zeker weet wat iemand voelt.

Werkvorm en opdracht

Werkvorm: Kijk en vergelijk


In tweetallen observeer je kort dezelfde situatie, bijvoorbeeld een klassengesprek of een fragment uit een zorgsituatie ( youtube). Daarna vergelijk je jullie aantekeningen. Zo ontdek je welke signalen jullie allebei zagen en waar interpretaties verschilden.


Opdracht: vul een observatielijst in met situatie, signalen en invloed op de sfeer.

De gebruiker vroeg om een werkvorm en opdracht. Er mogen geen interactieve slides of vragen worden ontworpen, dus deze slide beschrijft alleen de inhoud van de werkvorm en opdracht.

Afsluiting

Non-verbale communicatie speelt een grote rol in hoe mensen elkaar begrijpen. Houding, blik, mimiek en stemgebruik beïnvloeden de sfeer in een groep en het contact in klas en zorg. Door goed te observeren en objectief te noteren, kun je deze signalen beter herkennen en benoemen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke notitie is het meest objectief?

A

Hij is ongemotiveerd

B

Zij vindt het saai

C

Hij kijkt naar de grond

D

Zij is boos

Toetst het verschil tussen waarnemen en interpreteren. Alleen 'Hij kijkt naar de grond' is direct observeerbaar.

Vul de juiste woorden in

Bij een observatie noteer je eerst wat je echt of hoort. Daarna beschrijf je de en de non-verbale signalen. Een conclusie formuleer je pas .

Bij een observatie noteer je eerst wat je echt
of hoort. Daarna beschrijf je de
en de non-verbale signalen. Een conclusie formuleer je pas
denkt
mening
zeker
oordeel

Correcte invulling: ziet, situatie, voorzichtig.

Wat neem jij mee uit deze les?

Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

non-verbale communicatie - communicatie zonder woorden, via bijvoorbeeld houding, mimiek en stemgebruik

lichaamstaal - wat het lichaam laat zien in houding, beweging en gebaren

mimiek - gezichtsuitdrukking waarmee gevoelens of reacties zichtbaar worden

oogcontact - elkaar aankijken tijdens contact of communicatie

houding - de manier waarop iemand zijn of haar lichaam houdt

groepssfeer - de algemene stemming en het gevoel binnen een groep

observatie - het bewust en gericht waarnemen van gedrag

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

observatielijst - schema waarin je waarnemingen overzichtelijk noteert

objectief beschrijven - opschrijven wat je waarneemt zonder meteen te oordelen

interactie - contact of wisselwerking tussen mensen

open lichaamstaal - signalen die contact en benaderbaarheid ondersteunen

gesloten lichaamstaal - signalen die afstand, spanning of terughoudendheid kunnen laten zien

zorgsituatie - situatie waarin contact plaatsvindt tussen zorgverlener en cliënt

Deze slide heeft geen instructies