ISAAC 3: Module 1 - De aarde biedt kansen
Module 1: De aarde biedt kansen
2e graad Aardrijkskunde/ D&A finaliteit
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Module 1: De aarde biedt kansen
2e graad Aardrijkskunde/ D&A finaliteit
Deze slide heeft geen instructies
De aarde:
een ideale planeet voor de mens
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling broeikaseffect
Klik op deze link om de presentatie te raadplegen:
https://www.lessonup.com/nl/lesson/7kp6ywTF7mZLD72do?utm_source=app&utm_campaign=shared-lesson-app&utm_content=1762350872347&utm_medium=shared-link
Deze slide heeft geen instructies
1.1 Atmosfeer
Deze slide heeft geen instructies
p.5
Deze slide heeft geen instructies
p.5
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
p.6
Deze slide heeft geen instructies
Systeemdenken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is systeemdenken?
Systeemdenken betekent dat je kijkt naar verbanden tussen dingen in de wereld — niet enkel naar losse feiten.
Je kijkt dus naar oorzaken en gevolgen, en hoe die elkaar weer beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: Ontbossing amazonewoud
Wat gebeurt er?
Bomen worden gekapt om plaats te maken voor landbouw.Wat is het gevolg?
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: Ontbossing amazonewoud
Wat gebeurt er?
Bomen worden gekapt om plaats te maken voor landbouw.Wat is het gevolg?
→ Minder bomen → minder zuurstof en meer CO₂ in de lucht.→ Bodem spoelt sneller weg → landbouw wordt moeilijker.
→ Minder dieren → ecosystemen raken verstoord.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: Ontbossing amazonewoud
Wat is het gevolg van het gevolg?
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld: Ontbossing amazonewoud
Wat is het gevolg van dat gevolg?
→ Slechtere oogsten → boeren kappen nóg meer bos → nog meer schade.
Deze slide heeft geen instructies
p.6
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten rond actualiteit
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Artikel A: vulkaanuitbarstingen zijn goed voor het klimaat (p.7)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Artikel B: Zwitsers bedekken gletsjer om te voorkomen dat deze smelt
Deze slide heeft geen instructies
De aarde wordt ingedeeld in 'sferen' die als zelfstandige systemen beschouwd worden:
Atmosfeer: bevat alle gassen (denk aan CO2, NH4, etc...)
Hydrosfeer: Alles met water
Biosfeer: Omvat het leven op aarde
Geosfeer: alles dat de vaste aarde omslaat en de materialen die ze ons biedt.
Deze slide heeft geen instructies
Atmosfeer:
Hydrosfeer:
Geosfeer:
Biosfeer:
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1.2 Hydrosfeer
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
70% van onze aarde bestaat uit water
Deze slide heeft geen instructies
Zelfs Mars heeft water!
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/09/29/groot-ondergronds-meer-op-mars-bevestigd-nog-drie-kleine-andere/
p.9
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn ‘aggregatietoestanden’ ?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn ‘aggregatietoestanden’ ?
Definitie: De aggregatietoestand zegt in welke vorm een stof voorkomt, afhankelijk van temperatuur en soms druk.
Deze slide heeft geen instructies
Welke aggregatietoestanden zijn er?
Deze slide heeft geen instructies
Welke aggregatietoestanden zijn er?
Vast: In een vaste stof zitten de deeltjes dicht op elkaar en blijven ze op hun plaats. De stof heeft een vaste vorm en een vast volume.
Vloeibaar: In een vloeistof zitten de deeltjes dicht bij elkaar, maar ze kunnen langs elkaar bewegen. De stof heeft geen vaste vorm, maar wel een vast volume.
Gasvormig: In een gas zitten de deeltjes ver uit elkaar en bewegen ze vrij rond. De stof heeft geen vaste vorm en geen vast volume.
Deze slide heeft geen instructies
p.10
Deze slide heeft geen instructies
p.10
Deze slide heeft geen instructies
p.11
Deze slide heeft geen instructies
p.11
Deze slide heeft geen instructies
p.11
Deze slide heeft geen instructies
p.11
Dit is een Stabiliserende negatieve terugkoppeling
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een
Stabiliserende negatieve terugkoppeling?
Dit is een natuurlijk remsysteem.
-> Als er te veel verandering is, dan werkt het systeem automatisch tegen om alles weer rustiger en stabiel te maken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een
Stabiliserende negatieve terugkoppeling?
VOORBEELD
De temperatuur stijgt
Daardoor verdampt meer water
Er ontstaan meer wolken
Wolken kaatsen zonlicht terug
De aarde koelt weer af
Door de afkoeling verdampt minder water
-> De opwarming dooft zichzelf uit
-> Het systeem stabiliseert
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een
Stabiliserende negatieve terugkoppeling?
Waarom heet het “negatief”?
Niet omdat het slecht is ❌
Maar omdat het de verandering tegenwerkt.
Positieve terugkoppeling = versterkt
Negatieve terugkoppeling = remt af
Deze slide heeft geen instructies
Een stabiliserende negatieve terugkoppeling zorgt ervoor dat een verandering zichzelf afremt, zodat het systeem stabiel blijft.
Deze slide heeft geen instructies
Systeemdenken
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht systeemdenken
Systeemdenken (of een oorzaak-gevolg schema maken) is van groot belang om inzicht te krijgen op hoe alles op aarde invloed heeft op elkaar.
We maken samen de basis van een oorzaak-gevolg schema. rond het verdampen van water. En hoe dit impact heeft op onze wereld. Denk daarbij aan je eigen kennis maar ook aan wat we hebben geleerd over de atmosfeer en hydrosfeer.
Deze slide heeft geen instructies
p.12
Deze slide heeft geen instructies
p.12
Deze slide heeft geen instructies
Sustainable Development Goals
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waarom SDG’s?
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1.3 Biosfeer
Deze slide heeft geen instructies
Alles wat op aarde leeft, is opgebouwd uit materie. Materie is alles wat plaats inneemt en massa heeft: de grond onder onze voeten, het water in rivieren en zeeën, de lucht om ons heen, maar ook planten, dieren en mensen. Hoewel de levende wereld er heel verschillend uitziet, bestaat al het leven uit dezelfde basisingrediënten
p.12
Deze slide heeft geen instructies
Die ingrediënten noemen we bouwstenen
Net zoals je met een beperkt aantal Legoblokjes heel verschillende bouwwerken kan maken, gebruikt de natuur een beperkt aantal chemische elementen om al het leven op aarde te vormen.
Deze slide heeft geen instructies
Voor levende organismen zijn dat altijd dezelfde zes elementen: zwavel, fosfor, zuurstof, stikstof, koolstof en waterstof. Samen worden ze afgekort als.
S Zwavel
P Fosfor
O Zuurstof
N Stikstof
C Koolstof
H Waterstof
Deze slide heeft geen instructies
Alle bouwstenen zijn verzameld in de tabel van Mendelejev
Deze slide heeft geen instructies
p.12
Deze slide heeft geen instructies
Welke van deze bouwstenen is het belangrijkste denk je?
Deze slide heeft geen instructies
Welke van deze bouwstenen is het belangrijkste denk je?
Deze slide heeft geen instructies
Koolstof is het centrale element van al het leven. Dat komt doordat koolstof zich gemakkelijk kan verbinden met andere atomen, en ook met zichzelf.
Deze slide heeft geen instructies
Daardoor kan het lange ketens en ingewikkelde structuren vormen. Die structuren zijn nodig om biologische moleculen te maken, zoals suikers, vetten, eiwitten en DNA.
Deze slide heeft geen instructies
Koolstof beweegt dus door al vier de sferen
Deze slide heeft geen instructies
alle levende organismen (planten, dieren, mensen,…)
fossiele brandstoffen zoals steenkool, aardolie en aardgas. Dat is koolstof die miljoenen jaren geleden in planten en dieren zat.
CO2 (Koolstofdioxide)
Koolstof zit opgelost in water en wordt die gebruikt door waterplanten en algen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Alles heeft koolstof in zich en doorloopt dus alle sferen. MAAR tegenwoordig is het ook één van de grootste boosdoeners in het verstoren van het evenwicht tussen die sferen.
Deze slide heeft geen instructies
p.12
Deze slide heeft geen instructies
1.4 Geosfeer
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Is de mens ideaal voor de aarde?
Deze slide heeft geen instructies
2.1 Met hoeveel zijn we?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
p.18
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zorgt de industriële evolutie voor zo’n grote groei?
Technologische vooruitgang (Energie uit steenkool - machines - fabrieken)
Betere hygiëne en medische kennis
Meer voedsel, sneller en betrouwbaarder
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kijk nu eens naar de vorm van deze grafiek. Hou zouden we dit soort grafiek noemen?
Deze slide heeft geen instructies
Kijk nu eens naar de vorm van deze grafiek. Hou zouden we dit soort grafiek noemen?
Deze slide heeft geen instructies
Voor de industriële revolutie: hoge sterfte → lage groei
Na de industriële revolutie: lage sterfte + genoeg voedsel → snelle groei
Deze slide heeft geen instructies
2.2 Demografisch transitiemodel
Deze slide heeft geen instructies
Het demografisch transitiemodel beschrijft hoe de bevolking van een land verandert doorheen de tijd, door te kijken naar het geboortecijfer en het sterftecijfer.
In het begin hebben landen veel geboorten en veel sterfgevallen, waardoor de bevolking nauwelijks groeit. Door betere voeding, hygiëne en medische zorg daalt eerst het sterftecijfer. Omdat het geboortecijfer nog hoog blijft, groeit de bevolking dan heel snel. Pas later beginnen mensen minder kinderen te krijgen en vertraagt de groei opnieuw.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
p.19
Deze slide heeft geen instructies
p.19
Deze slide heeft geen instructies
Hoe lees- en gebruik ik het demografisch transitiemodel ?
Het demografisch transitiemodel toont hoe het geboortecijfer, het sterftecijfer en de bevolkingsgroei veranderen wanneer een samenleving evolueert.
zie dit als het verhaal van onze evolutie !
Deze slide heeft geen instructies
Het grote verhaal
Vroeger stierven veel mensen jong en kregen gezinnen veel kinderen.
Later stierven minder mensen door betere voeding, hygiëne en geneeskunde. Nog later begonnen mensen minder kinderen te krijgen
Deze slide heeft geen instructies
Pre-transitie
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
Deze slide heeft geen instructies
Pre-transitie
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
"Er worden veel kinderen geboren, maar veel mensen sterven jong.
De bevolking blijft ongeveer even groot."
Deze slide heeft geen instructies
Fase 1
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
Deze slide heeft geen instructies
Fase 1
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
Mensen leven langer, maar blijven nog evenveel kinderen krijgen.
= Sterfte daalt – geboorten blijven hoog – snelle groei
Deze slide heeft geen instructies
Fase 2
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
Mensen krijgen minder kinderen door onderwijs, werk, anticonceptie en urbanisatie.
= Geboortecijfer daalt – sterfte blijft laag – groei vertraagt
Deze slide heeft geen instructies
Post-transitie
Wat kan je zeggen over het geboortecijfer, sterftecijfer en de groei?
Er worden weinig kinderen geboren en mensen worden oud.
De bevolking groeit nauwelijks nog.
Deze slide heeft geen instructies
Het demografisch transitiemodel toont geen aantallen mensen,
maar veranderingen in geboorten en sterften door de tijd.
Deze slide heeft geen instructies
?
In de volgende les bekijken we hoe deze veranderingen zichtbaar worden in een bevolkingspiramide.
Deze slide heeft geen instructies
Het demografisch transitiemodel toont het proces, en de bevolkingspiramide toont het resultaat op één moment.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
p.20
Deze slide heeft geen instructies
p.20
Deze slide heeft geen instructies
