A3W36: 1.4 Schrijven en Formuleren

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

Een informatieve tekst schrijven

• Belangrijke kenmerken:

  • Feitelijk

  • Objectief

  • Duidelijk

  • Gestructureerd
    

• In de inleiding:

  • Noem je het onderwerp

  • Maak je duidelijk welke vaste structuur je tekst heeft

Drie vaste tekststructuren + Onderdelen

Probleem-oplossing

1. Beschrijving van een probleem
   
   

2. Oorzaken en gevolgen van het probleem
   
   

3. Mogelijke oplossingen

Verklaring

1. Beschrijving van verschijnsel
   
   
   

2. Verklaringen
   (reden of oorzaak)
   
   

3. Belangrijkste of
   meest waarschijnlijke verklaring

Voor- en nadelen

1. Beschrijving van wat wordt beoordeeld
   
   

2. De voor- en nadelen
   
   
   

3. Conclusie

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

In duo's

• Wat?

  • Opdracht 5a /m 5c (p.41)

• Waarom? Je leert wat een goede inleiding inhoudt

• Hoe? Je mag overleggen en bespreekt elkaars inleiding

• Hulp? Help elkaar! Ik loop rond voor vragen (vingers!)

• Tijd? 5 minuten

• Uitkomst? Klassikaal bespreken

• Klaar? Begin alvast aan opdracht 5 of ga lekker lezen!

5

minute

00

second

add30s

Nabespreken

• Je weet nu...

  • Wat een informatieve tekst is

  • Wat er in een goede informatieve inleiding zit

  • Welke drie vaste structuren een informatieve tekst kan hebben
    

• Denk 5 seconden voor jezelf na,
  daarna krijgt iemand de beurt!

Welkom A3D!

Lekker gaan lezen!

Dinsdag 1 september: 2e uur

• Lezen

• Uitleg: Schrijfplan maken

• Zelfstandig werken

• Start schrijfplan?

• Nabespreken

Zelfstandig werken

• Wat?

  • Opdracht 4b t/m 4e (p.40) Let op bij:

    • 4b) Niet onderstrepen, maar citeren in je schrift

    • 4c) Schema overschrijven i.p.v. invullen

• Waarom? Je leert een gestructureerde tekst bouwen

• Hoe? Stil, in je schrift

• Hulp? Schrijf je vragen op, na afloop kan je je vragen stellen

• Tijd? 10 minuten

• Uitkomst? Klassikaal bespreken

• Klaar? Begin alvast aan opdracht 5 of ga lekker lezen!

10

minute

00

second

add30s

Schrijfplan maken

• Waarom zou je?

• Welke onderdelen heb je nodig?

• Welke bronnen ga je gebruiken? Hoe zou je die kunnen verzamelen?

• Welke volgorde ga je het opschrijven?

Zelfstandig werken

• Wat? Opdracht 6a t/m 6d

• Waarom? Je leert een goede start met schrijven

• Hoe? Stil, in je schrift

• Hulp? Na 10 minuten kan je je vinger opsteken, dan kom ik langs

• Tijd? 10 minuten

• Uitkomst? Je bewaart de inleiding voor de volgende opdracht

• Klaar? Maak alvast een plan voor opdracht 8 of ga lekker lezen!

10

minute

00

second

add30s

Nabespreken

• Je weet nu...

  • Hoe je aan een sterke informatieve tekst begint

  • Wat je volgende les niet moet vergeten om mee te nemen. Toch?

Shhhhht...

Eerst weer even lezen

Donderdag 4 september

• Lezen

• Tekstucturen

• Citeren en bronvermelding

• Parafraseren

• Incongruentie

Welke tekstructuur herken je?

Steek je vinger(s) op:
☝️ = verklaringsstructuur
✌️ = voor- en nadelenstructuur
👌 = probleem-oplossingsstructuur

Citeren, parafraseren en bronvermelding (p. 45)

• Citeren = letterlijk weergeven van een uitspraak van iemand of van een stukje tekst uit een andere bron

• Parafraseren = een citaat in eigen woorden opschrijven
  

• Citeren/parafraseren zonder bron? Plagiaat!
  

• Waarom citeren/parafraseren?

  • Geloofwaardiger (bijv. deskundige)

  • Origineler (bijv. bijzondere woordkeuze)

Voorbeeld

Maeijer schreef in haar scriptie "For me, it seems that the answer to this is to be found at the UN level rather than at the EU level".

Het plagiaatprogramma vond een soortgelijke zin uit een andere tekst: "It seems though that the answer to this is to be found at UN rather than at the EU level".

Bron: NOS Nieuws. (2025, 13 maart). Erasmus Universiteit verklaart scsriptie staatssecretaris Maeijer ongeldig. NOS. https://nos.nl/artikel/2559429-erasmus-universiteit-verklaart-scriptie-staatssecretaris-maeijer-ongeldig

Hoe citeer je?

1. Pak bijv. je boek (of kies een tekst in Talent)
   

2. Kies een opvallend stukje
   (max. 3 zinnen op rij)
   

3. Zet er aanhalingstekens omheen
   

4. Zet er een bronvermelding achter, in ieder geval:

   • Wie heeft het geschreven?
     (bijv. NOS Nieuws)

   • Wanneer is het geschreven?
     (bijv. 2025, 13 maart)

Hoe parafraseer je?

1. Zoek een bron die je wil gebruiken

2. Bepaal de hoofdgedachte van het stukje tekst

3. Schrijf de hoofdgedachte op met andere zinsstructuur én andere woorden

4. Controleer of de inhoud van de originele tekst en parafrase overeenkomen

5. Maak duidelijk wie je parafraseert
   - Titel/naam: wie heeft het geschreven? (bijv. NOS Nieuws)
   - Jaar: Wanneer is het geschreven? (bijv. 2025, 13 maart)

Opdracht

Schrijf samen met je groepje één zin voor een informatieve tekst waarin je een stukje uit deze bron letterlijk citeert:

Volgens onderzoek van Stichting Lezen uit 2025 lezen jongeren steeds minder vaak een boek. Vooral sociale media en andere vormen van schermgebruik zorgen ervoor dat jongeren minder tijd aan lezen besteden.

Daarbij gelden de drie regels:

1. Gebruik aanhalingstekens;

2. Neem de woorden uit de bron precies over;

3. Vermeld duidelijk dat de informatie uit de bron komt.

• Na 3 minuten: van ieder groepje schrijft één iemand de zin op het Whiteboard.

• Klaar? Ga verder met opdracht 9 en 11 of ga lekker lezen!

3

minute

00

second

add30s

Incongruentie (p.46)

• Incongruentie =
  onderwerp en persoonsvorm staan niet allebei in meervoud of enkelvoud
  
  ✅Mijn leerlingen waren heel braaf tijdens het kamp. (mv + mv)
  
  ❌Een aantal leerlingen waren heel braaf tijdens het kamp (ev + mv)
  ✅Een aantal leerlingen was heel braaf tijdens het kamp (ev + ev)
  

Ga staan als de zin fout is!

• De leerlingen maakt de opdracht.

  • ❌ → De leerlingen maken de opdracht.

• Mijn broer en ik gaan morgen naar de stad.

  • ✅

• Een groep jongeren lezen steeds minder boeken.

  • ❌ → Een groep jongeren leest steeds minder boeken.

• De meeste leerlingen vindt grammatica lastig.

  • ❌ → De meeste leerlingen vinden grammatica lastig.

• Iedereen heeft zijn boek meegenomen

  • ✅

• Het aantal jongeren dat dagelijks leest, nemen af.

  • ❌ → Het aantal jongeren dat dagelijks leest, neemt af 

Opdracht Incongruentie (p.46)

• Wat? Opdracht 11 alleen a & b!

• Hoe? Zelfstandig, in je schrift

• Hulp? Lees het blauwe blokje erboven, na afloop kun je vragen stellen

• Tijd? 3 minuten

• Uitkomst? Klassikaal bespreken

• Klaar? Begin alvast aan opdracht 1 en 2 van 2.4 (p.126) of ga lekker lezen!

3

minute

00

second

add30s

Huiswerk volgende les

• Opdracht 8a t/m 8c: Schrijfplan maken

  • We gaan elkaar volgende les beoordelen (= opdracht 8d)

• Vorige opdrachten aanvullen & afmaken in je schrift!
  

• Leesboek mee! 😁

• Weer geen boek mee = nablijven 🚩

Nabespreking

• Je weet nu....

  • Wat incongruentie is

  • Hoe je citeert

  • Hoe je parafraseert

Hoe maak je een schrijfplan?

1. Kies een vaste structuur (bijv. verklaringsstructuur)

2. Verdeel de onderdelen over:
   - Inleiding (bijv. beschrijving van het onderwerp)
   - Kern (bijv. mogelijke verklaringen)
   - Slot (bijv. meest waarschijnlijke verklaringen)

3. Verdeel de kern in alinea's
   (bijv. één per verklaring of één per deskundige)

4. Schat de voorkennis in van je publiek - wat weet de lezer al?
   (laat bijvoorbeeld uitleg weg, of voeg extra uitleg toe)

5. Noteer per onderdeel: steekwoorden + bijbehorende bronnen

6. Laat je schrijfplan beoordelen vóór je gaat schrijven!

Huiswerk week 37

• Leesboek mee!
  

• Opdracht 8 (p.44): Schrijfplan + 2 bronnen op papier
  

• Opdracht 1 + 2 (p.126-127): Nieuwsberichten schrijven

  • Neem je koppen voor opdracht 2 (krantartikelen) mee op papier!
    - Uitgeknipt uit de krant (bijv. NRC, de Volkskrant, De Telegraaf)
    - Geprinte versie van online kranten (bijv. NOS.nl, NU.nl)