Wat zit er achter het katheterprobleem?

Wat zit er achter het katheterprobleem? **Aan het einde van de les:** - kan ik uitleggen wat urineretentie is; - kan ik twee verschillende oorzaken van weinig urine noemen; - kan ik bij een casus belangrijke signalen herkennen en aangeven wanneer ik hulp inschakel.

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat zit er achter het katheterprobleem? **Aan het einde van de les:** - kan ik uitleggen wat urineretentie is; - kan ik twee verschillende oorzaken van weinig urine noemen; - kan ik bij een casus belangrijke signalen herkennen en aangeven wanneer ik hulp inschakel.

Deze les sluit aan op de aparte skillsles over verblijfskatheters. Benadruk dat deze les gaat over wat er in het lichaam gebeurt: urineretentie, urineweginfectie en verminderde urineproductie. Gebruik eenvoudige taal en houd het tempo hoog; de dia's zijn bewust kort gehouden.

Startstelling

Er zit weinig urine in de opvangzak. Dus de katheter is verstopt.

Gebruik deze dia als interactieve start. Laat studenten kiezen: eens of oneens, en kort toelichten waarom. Kern van de nabespreking: verstopping van de katheter is mogelijk, maar weinig urine kan ook komen doordat de nieren minder urine maken, bijvoorbeeld bij vochttekort of nierproblemen. Verbind dit meteen aan de lesvraag: komt het probleem door het systeem, door iets in het lichaam, of door allebei?

Ben je het eens met de stelling op de vorige dia?

1

Eens

2

Oneens

Deze slide heeft geen instructies

Welk signaal past voor jou bij een katheterprobleem?

Gebruik deze woordwolk als korte activatie na de leerdoelen. Verwachte woorden: weinig urine, pijn, koorts, troebele urine, lekkage, volle blaas, geur, onrust. Pak 2 of 3 woorden eruit en koppel terug aan de centrale lesvraag: ligt het aan het systeem, aan het lichaam, of aan allebei?

Urineretentie

  • De blaas raakt niet goed leeg

  • Mogelijke oorzaken:

- vergrote prostaat

- blaas trekt minder goed samen

  • Signalen:

- moeilijk plassen

- druk of pijn in de onderbuik

- soms kleine beetjes urineverlies

Leg eenvoudig uit dat urineretentie betekent dat urine in de blaas achterblijft. Benadruk dat kleine beetjes urineverlies niet betekenen dat de blaas leeg is; dit kan juist passen bij een overvolle blaas met overloopverlies. Laat studenten nog geen diagnose stellen, maar signalen leren herkennen.

Urineweginfectie

  • Een katheter verhoogt de kans op een urineweginfectie

  • Bacteriën kunnen aanwezig zijn zonder infectieklachten

  • Troebele of sterk ruikende urine alleen is geen bewijs

  • Let op nieuwe klachten:

- koorts of koude rillingen

- pijn

- ziek worden

- plotselinge verwardheid

Licht toe dat vooral nieuwe klachten belangrijk zijn. Troebele urine of geur alleen bewijst geen urineweginfectie. Plotselinge verwardheid vraagt om beoordeling, maar heeft niet automatisch een urineweginfectie als oorzaak. Gebruik betrouwbare medische onderbouwing in je uitleg, bijvoorbeeld passend bij NHG, Thuisarts en Verenso.

Weinig urine: twee mogelijkheden

maar kan niet goed wegstromen


Bijvoorbeeld door een volle blaas of afsluiting.

Bijvoorbeeld door vochttekort of nierproblemen.


Kijk naar de cliënt én naar de urine.

2. Er wordt minder urine gemaakt

1. Urine wordt wel gemaakt

Dit is de kernvergelijking van de les. Maak onderscheid tussen afvloedprobleem en verminderde urineaanmaak. Koppel terug aan de startstelling: weinig urine in de zak betekent niet automatisch dat het systeem verstopt is.

Welk signaal past het best bij urineretentie?

A

Koorts en rillingen

B

Volle onderbuik

C

Donkere urine

D

Sterke urinegeur

Juist antwoord: volle onderbuik. De andere opties passen eerder bij infectie of vochttekort en bewijzen geen urineretentie op zichzelf.

Maak de kernzin compleet

Bij weinig urine kan er een probleem zijn met de van urine, of er wordt minder urine . Daarom kijk je naar de én naar de urine.

Bij weinig urine kan er een probleem zijn met de
van urine, of er wordt minder urine
. Daarom kijk je naar de
infectie
geblokkeerd
opvangzak
kleur

Correct: afvloed, gemaakt, cliënt. Dit sluit direct aan op de kernvergelijking van dia 5.

Wat zegt troebele, sterk ruikende urine zonder klachten?

A

Zeker een infectie

B

Meteen antibiotica

C

Nog geen bewijs

D

Altijd verstopping

Juist antwoord: nog geen bewijs. Benadruk dat je moet letten op nieuwe klachten zoals koorts, rillingen, pijn en ziek worden.

Casus 1: volle blaas, toch urineverlies

Meneer De Vries, 79 jaar

  • vergrote prostaat

  • nauwelijks kunnen plassen sinds vanochtend

  • kleine beetjes urineverlies

  • onderbuik voelt vol en doet pijn


Bespreek in tweetallen;

  1. Wat kan er aan de hand zijn?

  2. Welke signalen ondersteunen dit?

  3. Wat wil je nog weten en wat doe je?

Laat studenten eerst in tweetallen bespreken wat er aan de hand kan zijn, welke signalen dit ondersteunen, wat ze nog willen weten en wat ze doen. Mogelijke richting: urineretentie. Benadruk dat kleine beetjes urineverlies een volle blaas niet uitsluiten. Vraag naar de laatste normale urinelozing en het verloop van de klachten. Actie als verzorgende IG: signaleren, observeren, rapporteren en direct de verantwoordelijke verpleegkundige of arts inschakelen volgens de afspraken en het instellingsprotocol. Geen definitieve diagnose laten stellen.

Casus 1: volle blaas, toch urineverlies

Meneer De Vries, 79 jaar


  • vergrote prostaat

  • nauwelijks kunnen plassen sinds vanochtend

  • kleine beetjes urineverlies

  • onderbuik voelt vol en doet pijn


Bespreek in tweetallen;

  1. Wat kan er aan de hand zijn?

  2. Welke signalen ondersteunen dit?

  3. Wat wil je nog weten en wat doe je?

=

mogelijke urineretentie; kleine beetjes urineverlies sluiten een volle blaas niet uit. Vraag naar de laatste normale urinelozing en het verloop van de klachten. Schakel direct de verantwoordelijke verpleegkundige of arts in volgens de afspraken.


Laat studenten eerst in tweetallen bespreken wat er aan de hand kan zijn, welke signalen dit ondersteunen, wat ze nog willen weten en wat ze doen. Mogelijke richting: urineretentie. Benadruk dat kleine beetjes urineverlies een volle blaas niet uitsluiten. Vraag naar de laatste normale urinelozing en het verloop van de klachten. Actie als verzorgende IG: signaleren, observeren, rapporteren en direct de verantwoordelijke verpleegkundige of arts inschakelen volgens de afspraken en het instellingsprotocol. Geen definitieve diagnose laten stellen.

Casus 2: sterk ruikende urine

Mevrouw Bakker, 84 jaar


  • al langere tijd een verblijfskatheter

  • urine is troebel en ruikt sterk

  • voelt zich zoals gewoonlijk

  • geen koorts of nieuwe pijn

  • urine loopt goed af


Bespreek in tweetallen

  1. Kun je een conclusie trekken?

  2. Welke informatie mis je?

  3. Welke verandering vraagt om snelle hulp?

Laat studenten in tweetallen bespreken of je de conclusie 'blaasontsteking en antibiotica nodig' kunt trekken, welke informatie mist en welke verandering snelle hulp vraagt. Docentkern: geur en troebelheid alleen bewijzen geen urineweginfectie. Observeer de cliënt en rapporteer veranderingen. Snelle medische beoordeling is nodig bij nieuwe koorts, koude rillingen, pijn in de zij of duidelijk ziek worden. De arts bepaalt of onderzoek en behandeling nodig zijn.

Casus 2: sterk ruikende urine

Mevrouw Bakker, 84 jaar


  • al langere tijd een verblijfskatheter

  • urine is troebel en ruikt sterk

  • voelt zich zoals gewoonlijk

  • geen koorts of nieuwe pijn

  • urine loopt goed af


Bespreek in tweetallen

  1. Kun je een conclusie trekken?

  2. Welke informatie mis je?

  3. Welke verandering vraagt om snelle hulp?


  1. = geur en troebelheid alleen bewijzen geen urineweginfectie. Observeer de cliënt en rapporteer veranderingen. Bij nieuwe koorts, koude rillingen, pijn in de zij of duidelijk ziek worden is snelle medische beoordeling nodig. De arts bepaalt of onderzoek en behandeling nodig zijn.

Laat studenten in tweetallen bespreken of je de conclusie 'blaasontsteking en antibiotica nodig' kunt trekken, welke informatie mist en welke verandering snelle hulp vraagt. Docentkern: geur en troebelheid alleen bewijzen geen urineweginfectie. Observeer de cliënt en rapporteer veranderingen. Snelle medische beoordeling is nodig bij nieuwe koorts, koude rillingen, pijn in de zij of duidelijk ziek worden. De arts bepaalt of onderzoek en behandeling nodig zijn.

Casus 3: weinig urine en duizeligheid

Meneer Smit, 76 jaar


  • verblijfskatheter

  • sinds gisteren diarree

  • weinig gedronken

  • duidelijk minder urine, donker van kleur

  • droge mond en duizelig bij opstaan

Bespreek in tweetallen

  1. Kun je deze conclusie trekken?

  2. Welke informatie mis je?

  3. Welke verandering vraagt om snelle hulp?

Bespreek met studenten wat een verklaring kan zijn, welke signalen daarbij passen, waarom alleen de katheter controleren onvoldoende is en wat je als verzorgende IG doet. Mogelijke richting: vochttekort, waardoor de nieren minder urine maken. Breng drinken, diarree en urineproductie in kaart. Observeer en meet volgens afspraken. Meld de klachten aan de verantwoordelijke verpleegkundige of arts. Houd bij drinken aanbieden rekening met het zorgplan, bevoegdheid/bekwaamheid en eventuele vochtbeperking.

Welke richting past het best bij casus 1?

A

Urineretentie

B

Vochttekort

C

Nierfalen

D

Urineweginfectie

De combinatie van nauwelijks plassen, pijnlijke volle onderbuik en kleine beetjes urineverlies past bij mogelijke urineretentie. Laat studenten geen definitieve diagnose stellen, maar wel deze richting herkennen.

Waarom sluit urineverlies een volle blaas niet uit?

Verwachte elementen: kleine beetjes urineverlies sluiten een volle blaas niet uit; vraag naar laatste normale urinelozing, duur van de klachten en pijn; als verzorgende IG signaleren, observeren, rapporteren en tijdig hulp inschakelen volgens protocol.

Vul de casusredenering aan

Bij meneer Smit passen mond, duizeligheid en donkere urine bij mogelijk . Alleen de katheter controleren is dan genoeg.

Bij meneer Smit passen
mond, duizeligheid en donkere urine bij mogelijk
. Alleen de katheter controleren is dan
troebele
urineretentie
meestal
prostaat

Correct: droge, vochttekort, niet. Hiermee oefenen studenten het onderscheid tussen systeemcontrole en wat er in het lichaam gebeurt.

Afronding

Maak deze zinnen af:


Weinig urine kan ontstaan doordat ... óf doordat ...


Troebele urine betekent niet automatisch ...

Verwachte antwoorden: 1) weinig urine kan ontstaan doordat urine wel wordt gemaakt maar niet goed wegstroomt, óf doordat de nieren minder urine maken; 2) troebele urine betekent niet automatisch een urineweginfectie. Gebruik de antwoorden om kort te checken of studenten het onderscheid tussen afvloedprobleem en verminderde urineproductie beheersen.

Brug naar skills

Bij skills oefenen we het controleren en verzorgen van het kathetersysteem volgens protocol.


Neem deze vraag mee:

komt het probleem door het systeem, door iets in het lichaam, of door allebei?

Sluit af door het onderscheid te benadrukken tussen technische controle van het kathetersysteem en klinisch redeneren over wat er in het lichaam gebeurt. Koppel acties steeds aan signaleren, observeren, rapporteren en tijdig hulp inschakelen binnen de grenzen van bevoegdheid, bekwaamheid en het geldende instellingsprotocol.

Wat neem jij mee naar de skillsles?

Gebruik dit als korte reflectie op het leren. Mogelijke antwoorden: onderscheid tussen afvloedprobleem en verminderde urineaanmaak, dat troebele urine geen bewijs is, of dat kleine beetjes urineverlies toch bij een volle blaas kunnen passen.

Wat vond jij het lastigste onderscheid vandaag?

Laat studenten benoemen wat zij lastig vonden, bijvoorbeeld infectie versus kolonisatie, of weinig urine door verstopping versus weinig aanmaak. Gebruik dit om eventuele misvattingen kort recht te zetten.